Jicht is een reumatische aandoening die plotselinge aanvallen van gewrichtsontstekingen veroorzaakt. Deze ontstaan door ophoping van urinezuur in het lichaam. Bij jicht is dit stofwisselingsproces verstoord en leidt het tot een verhoogd urinezuurgehalte in het bloed. Het urinezuur vormt kristallen die in gewrichten neerslaan en daar een ontsteking kunnen veroorzaken. Urinezuur is een afbraakproduct van purine.

De behandeling van jicht heeft tot doel het urinezuurgehalte in het bloed omlaag te brengen. Daarbij is het heel belangrijk dat u gezonde voeding gebruikt en een aantal leefregels volgt. Zo kunt u klachten voorkomen of verminderen.

Wat is jicht?

Jicht ontstaat als er te veel urinezuur in het bloed zit, en het zich ophoopt in verschillende weefsels, zoals in de gewrichten. Urinezuur is een normaal afvalproduct van de stofwisseling en ontstaat uit purine en fructose.

Purine en urinezuur

Purine komt op twee manieren in ons bloed:

  • als afbraakproduct van (lichaams)eiwitten
  • via ons voedsel. Sommige voedingsmiddelen bevatten veel purine.

In een normale situatie gebeurt het volgende:

  • bij de afbraak van purine ontstaat urinezuur;
  • het urinezuur wordt opgelost in het bloed;
  • het bloed vervoert het urinezuur naar de nieren;
  • de nieren filteren het urinezuur uit het bloed;
  • u plast het urinezuur met de urine uit.

Bij jicht scheiden de nieren het urinezuur minder goed uit en/of komt er te veel urinezuur in het bloed. Het urinezuurgehalte in het bloed wordt daardoor te hoog (hyperuricaemie) en het urinezuur vormt kristallen. Deze kunnen neerslaan in gewrichten en andere weefsels. In het gewricht kan dan een ontsteking ontstaan. Hopen de kristallen zich op in andere weefsels, dan vormen zich op den duur ‘jichtknobbels’.

Oorzaken van een verhoogd urinezuurgehalte

Bij jicht is de hoeveelheid urinezuur in het bloed bijna altijd verhoogd. Dat kan twee oorzaken hebben:

  • De nieren kunnen het urinezuur niet snel genoeg afvoeren. Dit is meestal de belangrijkste oorzaak.
  • Ook kan het lichaam zelf teveel urinezuur aanmaken.

Bij jicht is de balans tussen de productie en de uitscheiding van urinezuur verstoord. Er wordt meer geproduceerd dan uitgescheiden.

Factoren die de hoeveelheid urinezuur in het bloed kunnen verhogen:

  • Voeding met veel purine en fructose
  • Te snelle vermagering
  • Te weinig drinken
  • Alcohol
  • Plastabletten
  • Erfelijke aanleg

Niet iedereen heeft evenveel kans om jicht te krijgen. Er is sprake van een zekere erfelijke aanleg. Een verhoogd urinezuurgehalte leidt bij één op de tien mensen tot jichtaanvallen.

Aanbevelingen voor een gezond voedingspatroon bij jicht

Vroeger kregen jichtpatiënten altijd een streng purinearm dieet, maar nu gebeurt dat niet meer. Het dieet had te weinig invloed op het urinezuurgehalte van het bloed. Het is wel belangrijk dat u een gezonde voeding gebruikt en een aantal leefregels volgt. Zo kunt u klachten voorkomen of verminderen.

Drinken

Het is belangrijk dat u ruim voldoende drinkt: minstens 2 tot 3 liter per dag, tenzij uw arts u een vochtbeperking adviseert. Drink vaak en goed verdeeld over de dag; dus ook ’s avonds laat, ’s morgens vroeg en, indien mogelijk, ’s nachts. Beperk het gebruik van alcoholische dranken; alcohol verhoogt het urinezuurgehalte van het bloed. Vermijd vooral bier; dit bevat veel purine. Alcoholvrij bier bevat bijna de helft minder purine dan gewoon bier. Als u alcohol wilt gebruiken, neem dan niet meer dan 1 glas per dag. Suikerhoudende frisdranken bevatten fructose en dienen daarom beperkt te worden. Light‑frisdranken kunnen als alternatief dienen. Twijfelt u of u een bepaalde frisdrank kunt gebruiken, vraagt u dan advies aan uw diëtist. Beperk het gebruik van vruchtensappen, met name sinaasappelsap, aangezien sap veel fructose bevat. Let op: u kunt wel gewoon vers fruit blijven eten.

U kunt de volgende dranken gebruiken:

  • Water
  • Koffie
  • Thee
  • Zuiveldranken zonder toegevoegd suiker
  • Light‑frisdranken

Vlees en vis

Vlees, met name rood vlees, is een risicofactor voor jicht. Gebruik daarom niet meer dan 1 portie vlees per dag, ofwel 100‑125 gram (dit is inclusief vleeswaren). Beperk bovendien het gebruik van rood vlees tot 300 gram per week en niet meer dan 100 gram per dag. Rood vlees is afkomstig van zoogdieren (kalf, rund, varken, schaap, paard, wild zwijn, geit, hert en ree). Vis en zeevruchten vormen een sterke risicofactor voor het optreden van een jichtaanval. Beperk het gebruik van vis tot maximaal 1 keer per week 100 gram. Schaal- en schelpdieren kunt u vanwege het hoge purinegehalte beter niet eten (eventueel kunt u in overleg met uw arts of diëtist een supplement met visolie (EPA en DHA) gebruiken). Eet bij voorkeur kip, kalkoen of plantaardig eiwit (zoals peulvruchten, tahou, tempeh, noten).

Suiker

Beperk het gebruik van suiker en honing. Gebruik ook zo min mogelijk producten waaraan suiker of honing is toegevoegd (zoals snoep, koek en gebak), omdat deze stoffen fructose bevatten. Zoetstof kan suiker vervangen.

Lichaamsgewicht

Mensen met overgewicht hebben meer urinezuur in het bloed, dan mensen met een gezond gewicht. Maar toch moet u uitkijken met afvallen: als u te snel afvalt, stijgt het urinezuurgehalte juist weer doordat lichaamscellen worden afgebroken. Het streven is om maximaal 1/2 kg per week af te vallen. Beperk de calorieën door minder vet, minder suiker en minder alcohol te gebruiken. De diëtist kan u hierover adviseren. Tijdens het afvallen is het nog belangrijker om voldoende te drinken, omdat het lichaam meer afvalstoffen moet afvoeren. Meer lichaamsbeweging is goed voor uw conditie én voor uw gewicht.

Voedingsmiddelen om te vermijden of te beperken

Voedingsmiddel Reden
Bier en sterke drank Verhoogt de urinezuurproductie en belemmert de uitscheiding
Suikerhoudende frisdranken en vruchtensappen Bevatten fructose, wat de urinezuurproductie verhoogt
Rood vlees (rund, varken, lam) Bevat veel purine
Orgaanvlees Bevat zeer veel purine
Schaal- en schelpdieren Bevatten veel purine
Producten met toegevoegde suikers (snoep, koek, gebak) Bevatten fructose

Algemene adviezen

  • Zorg voor een juist gewicht en probeer geleidelijk af te vallen indien nodig.
  • Verhoog je vochtinname tot 2-3 liter per dag, verdeeld over de dag.
  • Beperk alcoholische dranken, met name bier en sterke dranken.
  • Beperk de inname van rood vlees, bewerkt vlees en vleeswaren.
  • Gebruik groente, fruit, brood, graanproducten en noten in de aanbevolen hoeveelheden.
  • Gebruik 2-3 magere zuivelproducten per dag.
  • Beperk de inname van fructose zoveel mogelijk.

Aanval van jicht

Een aanval van jicht begint snel, vaak binnen 1 dag. Je gewricht wordt opeens dik, rood en warm. Je hebt veel pijn. Meestal heb je jicht in je grote teen. Soms in je voet, enkel, knie of pols. Soms in meer dan 1 gewricht. Je hebt bij een aanval van jicht geen koorts. Bij jicht aan je voet, enkel of knie kan het prettig zijn om je been hoog te leggen, bijvoorbeeld dwars op de bank.Als het gewricht warm aanvoelt, kan koelen prettig zijn. Leg er een natte theedoek of wat ijs op. Wikkel het ijs in de theedoek zodat je huid niet bevriest. Of gebruik een coldpack. Die koop je bij de drogist. Koel niet langer dan 10 minuten per keer.

Bewegen

Wees niet bang om te bewegen. Bewegen is niet gevaarlijk, ook niet als het gewricht ontstoken is. Wordt de pijn minder erg, dan is het goed om langzaam meer te gaan bewegen. Zo zorg je dat je spieren niet stijf worden.

Medicijnen

In de behandeling van jicht krijg je medicijnen. Omdat jicht ontstaat door een te hoog urinezuurgehalte zijn onderstaande adviezen gericht op het verminderen van de hoeveelheid urinezuur. Je huisarts geeft je een recept mee voor deze pijnstillers. Soms krijg je er een medicijn (omeprazol) bij om je maag te beschermen. Gebruik de pijnstiller niet langer dan je met je huisarts hebt afgesproken.Je mag eerder stoppen als de klachten helemaal weg zijn.Pijnstillers zoals diclofenac, naproxen of ibuprofen zijn niet voor iedereen geschikt. Ze kunnen vervelende bijwerkingen geven. helpt net zo goed tegen pijn als NSAID's. Deze pillen slik je 5 dagen. Je mag eerder stoppen als de klachten helemaal weg zijn. ). Helpt prednisolon wel, maar zijn de klachten na 5 dagen nog niet helemaal over?

Heb je meer dan 3 aanvallen per jaar? Of heb je jicht-bultjes? -pillen voorschrijven. Allopurinol zorgt voor minder urinezuur in je bloed. Als je deze pillen elke dag slikt, krijg je minder of geen jicht-aanvallen. Het kan 3 maanden of langer duren tot je minder aanvallen krijgt. Jicht-bultjes verdwijnen vaak pas nadat je 1 of 2 jaar allopurinol hebt geslikt. Als je allopurinol slikt, kom je regelmatig voor controle bij je huisarts. In het begin meestal 1 keer in de 4 weken. Allopurinol voorkomt dat het lichaam purine verandert in urinezuur. Purine komt voor in bepaalde voedingsmiddelen, maar het lichaam maakt het ook zelf aan. Hierdoor verlaagt allopurinol de hoeveelheid urinezuur in het bloed.Artsen schrijven allopurinol voor bij jicht, nierstenen, nierziekten en bij kanker.

Wanneer moet je de huisarts bellen?

Bel dezelfde dag je huisarts of de huisartsen-spoedpost als je 1 of meer van deze dingen hebt:

  • Je krijgt medicijnen bij een aanval van jicht, maar je klachten worden erger.
  • Je krijgt medicijnen bij een aanval van jicht, maar je klachten worden na 3 dagen niet minder.
  • en je krijgt jeuk, rode vlekken, bultjes of huidschilfers.

labels:

Zie ook: