Net als het Engels kent ook het Nederlands behoorlijk wat spreekwoorden en gezegden. Sommige Engelse spreekwoorden kennen we ook in het Nederlands. In het Nederlands gebruiken we hier het spreekwoord ‘iets met een korreltje zout nemen’ voor.

De uitdrukking "op elke korrel zout leggen" betekent iets niet al te letterlijk nemen, iets met een beetje gezond verstand en oordeel opvatten. 1249 d.w.z. iets niet al te letterlijk, iets met een weinig gezond verstand en oordeel opvatten; eene navolging van het lat. addito salis grano, dat voorkomt bij Plinius, Nat. Hist. 23, 8, 149 in een recept voor een tegengift in den zin van ‘onder toevoeging van een korreltje zout’, doch door ons opgevat in den zin van met een weinig verstand, in welke beteekenis het lat. sal ook gebezigd wordt.

Vertaling van Lat.: ‘Cum grano salis’, en ontleend aan Plinius, Natur. hist. (33, 8), waar het voorkomt in een recept voor een tegengift in de zin van: onder toevoeging van een korreltje zout. Het is een navolging van het Latijnse "addito salis grano", dat voorkomt bij Plinius, Nat. Hist. 23, 8, 149, in een recept voor een tegengift in de zin van "onder toevoeging van een korreltje zout", doch door ons opgevat in den zin van met een weinig verstand, in welke betekenis het Latijnse "sal" ook gebezigd wordt.

Men moet dat met een graantje zout opnemen, dat is, met wijsheid, en een oordeel des onderscheids. Zout is een zinnebeeld daar van; Harreb. I, 258: Men moet dat met een greintje zout opnemen; Het Volk, 2 Febr. 1914, p. 5 k. 2: Dan zou kunnen blijken, dat een rapport van die officieele zijde over toestanden en voorvallen niet zonder een korreltje zout zou kunnen worden aanvaard en kwalijk als basis zou kunnen worden gebruikt voor een ministerieele beslissing.

Het Handelsblad, 18 Oct. 1918 (O), p. 3 k. 4: Verhalen die met een korreltje zout moeten worden genoten; hd. Met een korreltje zout nemen…?

Hieronder een tabel met voorbeelden van uitdrukkingen en gezegden met het woord zout:

Uitdrukking/Gezegde Betekenis
Hij is het zout in de pap niet waard. Hij is waardeloos.
Een kus zonder baard is een ei zonder zout. Een kus zonder snor is een ei zonder zout.
Om iemand te kennen, moet men eerst een schepel zout met hem gegeten hebben. Iemand pas echt kennen na langere tijd.
Leg hem zout op de staart. Probeer hem te vangen.

Het is zelfs de vraag of die mededeelingen omtrent de toeneming van dat zoutgehalte (in de waterleiding) niet met een korreltje zout moeten worden gebruikt; Gemeenteblad van Amsterdam, afd. 2, 1914, p. 141.

Wanneer iemand zich niet goed voelt en dit in het Engels uit wil drukken, wordt vaak het spreekwoord ‘under the weather’ gebruikt. Vaak wordt gedacht dat iets wat glinstert ook waardevol is, maar dit is lang niet altijd het geval. Als iemand dit in het Engels uit wil drukken, gebruikt hij hier het spreekwoord ‘all that glitters is not gold’ voor. Sommige mensen treden op de voorgrond, terwijl andere zich juist meer afzijdig houden.

Het Engelse spreekwoord ‘still waters run deep’ is hierop van toepassing. Wanneer iemand je in het Engels wil waarschuwen dat het niet veilig is om op dat moment te spreken omdat er misschien andere mensen meeluisteren, gebruikt hij het spreekwoord ‘the walls have ears’. Hoor je iemand ‘well begun half done’ zeggen? Dan bedoelt deze persoon dat de rest van bijvoorbeeld een project of opdracht een stuk makkelijker verloopt als je goed begint.

Als je iemand wilt laten weten dat alles goed gaat, kun je in het Nederlands de uitdrukking ‘er is niets aan de hand’ gebruiken. ‘Ik heb nog een appeltje met je te schillen’ is een spreekwoord dat in het Nederlands veelvuldig gebruikt wordt.

Er zijn veel mensen die dit spreekwoord letterlijk vertalen naar het Engels. ‘Uit de hand lopen’ is een typisch Nederlandse uitdrukking. Toch zijn er veel mensen die denken dat Engelsen begrijpen wat zij bedoelen wanneer ze dit gezegde letterlijk vertalen.

Zout en zuur krenkt de natuur. Zo zout als brem / bremzout. Attisch zout. Zout is een zinnebeeld daar van. Zout is een artikel dat men in de huishouding niet bij grote hoeveelheden gebruikt.

Bij 'brem' heeft men hier niet te denken aan de bekende plant van die naam, doch aan een verbastering van een oud woord brijn(e): pekel (vgl. Eng.: brine). ‘Attica’ was een Gr. provincie, met Athene als hoofdstad. De oude Atheners waren vermaard om hun vernuft, geestigheid, fijne scherts.

Slechts enkele spijzen hebben toevoeging van zout nodig. Gij zijt het zout der aarde.Bijbelse uitdrukking. De vrijer moet wat ouder zijn dan de vrijster. Een ei zonder zout is als een vrouw zonder kout. Nog wat zout voor de houthakker.

Kijk er daarom niet raar van op als het in een gesprek gebruikt wordt. Wanneer iemand iets op zich neemt wat hij er eigenlijk niet meer bij kan hebben, is het spreekwoord ‘don’t bite off more than you can chew’ van toepassing. Je hebt vast weleens iemand het spreekwoord ‘my hands are tied’ horen gebruiken. Iedereen kent wel iemand die veel praatjes heeft. In het Engels wordt hier het spreekwoord ‘actions speak louder than words’ voor gebruikt.

labels:

Zie ook: