Pannenkoeken en poffertjes: we zien het allemaal als een echte Nederlandse traditie! Zelfs menig toerist wil ons land niet verlaten voordat hij een hapje heeft geprobeerd van deze Nederlandse nostalgie.

De Geschiedenis van Pannenkoeken

De geschiedenis van Hollandse Pannenkoeken is een heel verhaal om te vertellen. Het eerste leuke feitje om met jullie te delen is dat Nederlandse pannenkoeken niet uit Nederland komen, maar uit China en Nepal. Dit recept had boekweit als hoofdingrediënt en werd voor het eerst gebruikt in de 12e eeuw.

De teelt van boekweit in Europa dateert uit de 13e eeuw, in Nederland en België. Vroeger hadden ze een ander recept. Pannenkoeken bestonden uit boekweit, water, melk en gesmolten boter. Dit beslag wordt nu gebruikt voor de Franse pannenkoeken.

Na enige tijd begonnen de Nederlanders hun eigen pannenkoekenbeslag te maken. Pannenkoeken bestaan al eeuwenlang. Uiteindelijk kwamen er steeds meer varianten, allemaal met lokale ingrediënten en authentieke smaken. Op een gegeven moment werden pannenkoeken ook vaak gebruikt bij speciale gelegenheden.

Zo aten de Britten hun pannenkoeken vlak voor het vasten voor Pasen. Elk land heeft zijn kenmerkende pannenkoek. Amerika heeft zijn beroemde donzige en gestapelde pannenkoeken, en de Nederlanders hebben pannenkoeken en poffertjes. Duitsland en Oostenrijk hebben Kaiserschmarrn en de Fransen hun crêpes.

Pannenkoeken (tot de nieuwe spelling in 1995 pannekoeken geheten) werden waarschijnlijk al gegeten sinds de steentijd. Want ook toen waren meel, water en eieren voorhanden. Wereldwijd zijn er vele varianten. Zoals de Russische blini’s (kleine pannenkoekjes van boekweitmeel) of de dunne Franse crêpe (bij ons ook wel ‘flensjes’ genoemd). In de Verenigde Staten voegen ze rijsmiddel toe aan het beslag waardoor de pancake dik en luchtig wordt.

1 op de 3 Nederlanders eet minstens één keer per maand pannenkoeken. Ze eten er dan gemiddeld 3 tot 4, bij voorkeur met stroop (81%), poedersuiker (68%) of spek (56%).

Sint Pannekoek

Op 29 november vieren we Sint Pannekoek (ja, zonder 'n'). Fans van de strip Jan, Jans en de Kinderen hebben deze dag ongetwijfeld al eens gevierd. In 1986 bedacht de geestelijk vader van het gezin Tromp, Jan Kruis, de nationale feestdag.

De Geschiedenis van Poffertjes

Maar zijn poffertjes echt zo Nederlands.....? Veel poffertjesbakkers doen je geloven van wel! "Hollandse poffertjes" staat er trots op menig poffertjeskraam. Hoewel de echte oorsprong moeilijk vast te stellen is, zou het heel goed mogelijk kunnen zijn dat we de traditie van poffertjes toch echt hebben geërfd van de Fransen.

Wat hebben die Fransen met onze poffertjes te maken?

Tijdens het bewind van de Franse koning Lodewijk, die een grote invloed had op Nederland, introduceerden Franse handelaren en monniken hun culturele eetgewoontes in ons land. Vermoedelijk brachten zij de Franse crêpes, mogelijk via handel of door monniken aangeboden, naar Nederland.

Nederlanders begonnen al snel hun eigen versie van de crêpe te maken en experimenteerden met kleinere bakvormen. De echte smaakrevolutie kwam toen ze rijzende middelen aan het beslag begonnen toe te voegen. Het deeg pofte de kleine vormpjes uit… en zo werden de eerste poffertjes geboren! In eerste instantie werd gist gebruikt, later ook bakpoeder.

In de 19e eeuw werden poffertjes steeds populairder, vooral op kermissen en markten, waar je ze vandaag de dag ook nog steeds kunt kopen.

De traditionele bereiding

Traditioneel worden poffertjes gemaakt van een beslag van boekweitmeel, tarwebloem, melk, gist, zout en soms eieren. Het beslag wordt in kleine hoeveelheden in de holtes van een hete poffertjespan gegoten en gebakken tot ze aan beide kanten goudbruin zijn. De gist of de bakpoeder zorgt voor de luchtigheid, terwijl het boekweitmeel een kenmerkende smaak toevoegt.

Poffertjes zijn een soort kleine pannenkoeken, gemaakt van tarwebloem en boekweitmeel. Anders dan bij pannenkoeken gaat er in poffertjesbeslag ook een rijsmiddel, zodat ze mooi bol worden. Poffertjes bestaan al eeuwenlang en zijn sinds jaar en dag een geliefde kermislekkernij. Over de herkomst doen zoals gebruikelijk meerdere verhalen de ronde.

Over een klooster in de buurt van Woerden bijvoorbeeld, waar Franse kloosterlingen experimenteerden met boekweitmeel in plaats van tarwebloem. Wat in ieder geval niet mag ontbreken: een flinke hoeveelheid poedersuiker en roomboter!

Poffertjes: gewoon ons smakelijke erfgoed!

Hoewel het basismengsel voor pannenkoeken dus mogelijk van de Fransen is overgenomen, hebben we de poffertjes zoals we ze vandaag de dag kennen echt te danken aan onze Nederlandse voorouders. En waar anders in de wereld wordt deze snack zo enthousiast omarmd als in Nederland?

Poffertjes met poedersuiker en een klontje boter: een op-en-top Hollands gerecht. Het mini-pannenkoekje is al sinds jaar en dag populair bij kinderen en de poffertjeskraam is niet meer weg te denken van onder meer de kermis.

Poffertjes, bollebuisjes en broedertjes Poffertjes zijn een Nederlandse klassieker. De geschiedenis gaat namelijk honderden jaren terug: het eerste uitgeschreven recept verscheen al in 1746 in het kookboekDe volmaakt Hollandsche Keukenmeid. “Neemt een halve kop gruttemeel, een half pond tarwe meel, 3 Eijeren en een pintje melk, en een lepeltje gist met wat zuiker gemengt; beslaat dit te zamen, zet het te ryzen, en bakt ‘er poffertjes van.”

Voor die tijd werden ze ook al gemaakt, maar over het ontstaan doen meerdere verhalen de ronde. Zo zou er in de 17de eeuw een klooster in Woerden zijn geweest waar ze mini-pannenkoekjes bakten om te gebruiken als hosties. In veel oude kookboeken worden poffertjes ook wel bollebuisjes of broedertjes genoemd.

Verschil met pannenkoeken

Allereerst is er natuurlijk het verschil in formaat. Een pannenkoek kan zo groot als een koekenpan zijn, terwijl poffertjes maar een paar centimeter breed zijn. Daarnaast zijn ze beduidend luchtiger. In tegenstelling tot pannenkoeken wordt er aan het beslag voor poffertjes namelijk een rijsmiddel toegevoegd, zoals het bakpoeder in dit recept. Je kunt ook verse gist of bijvoorbeeld desem gebruiken om poffertjes te maken. Zowel gist als desem geven het beslag een rijkere smaak. Een nadeel daarvan is dat het beslag even moet rijzen en het maken van poffertjes in dat geval dus langer duurt.

De poffertjespan

De zachte binnenkant ontstaat door het poffertje om te draaien voordat het beslag binnenin is gestold. Daarvoor is het gebruik van de poffertjespan essentieel. Door de kleine holtes gaart het beslag gelijkmatig, terwijl de buitenkant intussen mooi goudbruin bakt. Bij te grote holtes zouden de poffertjes wel gaar bakken vanbuiten, maar vanbinnen rauw blijven.

Ander gereedschap dat bij het maken van Hollandse poffertjes niet mag ontbreken is de knijpfles (of als alternatief een doseertrechter). Zo voorkom je geklieder en bak je poffertjes die allemaal hetzelfde formaat hebben.

PANCAKES Amsterdam

PANCAKES Amsterdam werd opgericht in 2007 op 30 april. De locatie aan de Berenstraat 38 was de eerste PANCAKES Amsterdam ooit. Deze locatie is perfect voor een pauze van het winkelen in de beroemde 'Negen Straatjes'.

PANCAKES Amsterdam is gelegen op de beste locaties van Amsterdam en is dé plek om te genieten van oer-Hollandse pannenkoeken met een kleine twist. Wij bieden onze bezoekers een unieke, leuke en onconventionele pannenkoekenervaring. Dus kom onze pannenkoeken uitproberen, zodat je jouw foodbucketlist met oer-Hollands eten kunt afvinken!

Op PANCAKES Amsterdam, gebruiken we alleen de beste en hoogst mogelijke kwaliteit ingrediënten. Wij onderscheiden ons van de massa met onze originele recepten, bereid met verse, hoogwaardige en lokale ingrediënten.

Bij PANCAKES Amsterdam, serveren wij ook glutenvrije, lactosevrije en vegan Hollandse pannenkoeken. De bereiding van deze bijzondere pannenkoeken duurt iets langer en u herkent ze wel, laat het gerust weten of lezen aan onze medewerkers onze blog er heel zorgvuldig over.

Als je Amsterdam bezoekt, moet je gewoon een paar goede, heerlijke Nederlandse pannenkoeken proberen, van het beste pannenkoekenhuis van Amsterdam - PANCAKES Amsterdam.

Locaties van PANCAKES Amsterdam

  • Berenstraat 38
  • Tegenover het Centraal Station
  • Westermarkt
  • Aan 't IJ
  • Zuidas
  • Egmond aan Zee (gesloten)

Even een korte impressie vanaf ons Instagram-account.

labels: #Pannenkoeken #Pannenkoek

Zie ook: