Veel jonge kinderen worstelen met een eetprobleem. Bijna vijftig procent van de kinderen wil op een gegeven moment bepaalde dingen niet eten. Toch is het helemaal niet vreemd dat er problemen zijn rond eten op jonge leeftijd. Dat hoort een beetje bij het spel van groot worden.

Oorzaken van Eetproblemen bij Peuters

“De oorzaken kunnen flink uiteenlopen”, vertelt prof.dr. Hugo Heymans. “Allereerst speelt vaak de opvoedkundige aanpak van ouders een rol. Lichamelijke afwijkingen of ziekte kunnen er eveneens voor zorgen dat eten een slechte ervaring wordt. Tot slot zijn er kinderen met een pathologische voedselweigering.

Opvoedkundige Aanpak

Dan gaat het erom hoe de ouders hun kind kunnen lezen. Als ouders niets nieuws proberen en telkens weer worteltjes voorzetten, leer je het kind in feite dat alles wat anders is moet worden afgewezen. Neem een kind dat wel worteltjes lust en niet iets anders. Het is van belang dit aan ouders uit te leggen. Bijvoorbeeld door op een consultatiebureau te informeren naar hoe het eten gaat en als dit problemen oplevert te vragen hoe je kunt helpen die op te lossen. Met het voorkomen van problemen is echt heel veel winst te behalen.

Lichamelijke Oorzaken

Bepaalde ziektes kunnen ervoor zorgen dat eten pijn doet. Neem bijvoorbeeld een kind met een voedselallergie of met reflux. Dat veroorzaakt onzekerheid. Als er iets mis is, neurologisch of met het maagdarmkanaal, dan kan dat eveneens leiden tot een eetprobleem. Het zelfde geldt voor problemen met de luchtwegen, waardoor een kind benauwd wordt bij het eten. Zo zijn er nog meer afwijkingen die het eten bemoeilijken waardoor je bang wordt om te eten en te slikken, met als gevolg slikangst. Stuk voor stuk zijn dit bouwstenen voor wat we pathologische voedselweigering noemen. Dan heb je zo’n aversie tegen eten dat je vrijwel alles weigert. Je kunt het eten zelfs verleren.

Een kind dat bijvoorbeeld een tijd lang uitsluitend sondevoeding heeft gehad, weet soms gewoon niet meer hoe het moet. Dan komt er vaak nog een dilemma bij. Te meer daar met een sonde allerlei heel vervelende prikkels rond de mond ontstaan. Dat kan angst voor eten veroorzaken.

Ontwikkeling van Smaak

In de eerste levensfase is de groei enorm vergeleken bij het latere leven. Voor die groei zijn bouwstenen nodig. Daarom heeft een jong kind van bepaalde stoffen, bijvoorbeeld calcium en ijzer, veel meer nodig dan een volwassene. Voeding is dus heel elementair in de eerste levensfase.

Een pasgeborene krijgt melkvoeding en die moet je geen peultjes voorzetten, dat gaat lichamelijk nog niet. Maar vanaf ongeveer zes maanden moet vast voedsel wel langzaam worden opgebouwd. Dan heeft een kind meer energie en bouwstoffen nodig. Een kind krijgt dan allerlei nieuwe ervaringen op eetgebied te verwerken. Zo’n eerste hapje wordt ervaren als een hele vreemde substantie en daar moet het aan kunnen wennen. In plaats van borst- of flessenvoeding, altijd van dezelfde substantie en met een vaste temperatuur, is de textuur opeens heel anders. Dat is als een vel in de koffie voor een volwassene. Als je daar niet goed mee omgaat, kan er neofobie ontstaan.

Bied een nieuwe smaak of textuur rustig aan, soms misschien wel tien keer, dan kan een kind hieraan wennen. Daar is een bepaalde harmonie voor nodig. Al zit er maar een beetje spanning op, dan kan die overstap uitmonden in een soort oorlog. Dan wordt het leren eten lastig.

Oplossingen en Adviezen

“Hoe vroeger je er bij bent, hoe gemakkelijker het oplosbaar is. Dan kun je ouders begeleiden in het kiezen van juiste eetmomenten en maaltijden. Als een kind bijvoorbeeld de hele dag door hapjes en drinken krijgt, is er geen behoefte meer aan een maaltijd. Men moet leren de maaltijden en tussendoortjes te reguleren. Verder is positieve aandacht belangrijk, evenals wat humor. Dreigen met ‘als je dit niet eet dan krijg je dat niet’ werkt juist averechts. Opvoedkundige adviezen zijn dus van belang.

Eerste stap is het verzamelen van zoveel mogelijk gegevens. Wat daarbij kan helpen, is ouders via hun telefoon filmpjes van het eetgebeuren te laten maken. Daar kun je een heleboel aan ontlenen. Vervolgens probeer je via een hele goede anamnese te achterhalen met welk soort eetprobleem je te maken hebt en op grond daarvan een gerichte therapie te bedenken. In veel gevallen kan de hulp in worden geroepen van een fysiotherapeut, logopedist, psycholoog of kinderarts. Het is dan verstandig om samen een plan te maken om een kind stapje voor stapje weer aan het eten te helpen.

Wat vaak goed werkt om de maaltijdsduur te verkorten (of verlengen!) is werken met een timer. Maak tijd visueel voor je kindje met een zandloper of een visuele timer met kleuren. Zo ziet je kind hoeveel tijd hij heeft voor de maaltijd. Houd bij hoe lang een maaltijd duurt en kijk of je dit kunt afbouwen, eventueel stap voor stap. Geef duidelijk van tevoren aan hoe lang de maaltijd duurt. En geef vijf minuten en een minuut voor het einde een vriendelijk signaal: “de maaltijd is zo afgelopen, als je nog wat wilt eten kan dat nu. Hierna gaan we afruimen is de keuken gesloten.” Kinderen hebben het nodig dat wij als ouders ook duidelijke grenzen aangeven. Tijdens de maaltijd krijg je de kans om je eten op te eten.

Probeer je niet te focussen op het negatieve, maar focus je juist op het positieve. Probeer een fijne sfeer voor je kind te creëren. Doe spelletjes aan tafel. Probeer er echt een fijne gezinsmoment van te maken. Complimenteer je kind over de vaardigheden rondom eten. Sommige kinderen willen juist helemaal niet aan tafel komen en hebben moeite om tijdens de maaltijd te blijven zitten.

Tips voor Ouders

  • Maak er geen machtsstrijd van. Dwing je kind niet om iets te eten.
  • Houd het gezellig aan tafel. Samen eten is leuk! Maak van de maaltijd een gezellig moment.
  • Houd de porties klein. Geef je peuter niet te grote hoeveelheden.
  • Wees creatief. Maak het bord eens op een leuke manier op.
  • Verstop groentes. Probeer de groente dan eens te verstoppen in de maaltijd.

Je bent misschien bang dat je kind met honger naar bed gaat. Of je bent bezorgd dat je kind te weinig vitaminen binnenkrijgt. Herkenbare gedachten voor iedere ouder. Je kind voelt jouw stress ook. En als de boodschap is ‘je moet eten’ maar dat lukt niet, dan krijgt je kind steeds de boodschap dat het faalt. Probeer daarom van eten weer iets leuks te maken.

Eet aan tafel, met z'n allen, en neem de tijd. Corrigeer je peuter niet voor elke kleinigheid. Dwing hem ook niet om langer dan een half uur aan tafel te blijven zitten, dat is voor de meeste peuters teveel gevraagd. Eventueel kun je gebruik maken van een kookwekkertje om je kind te leren iets langer aan tafel te blijven. Begin met 5 minuten en bouw dit langzaam uit.

Verwacht niet dat je kind meteen alle groente op zijn bord opeet. Schep het bord ook niet te vol. Wees de eerste dagen tevreden met één hapje, en geef je kind daarna aan compliment of een beloning door na het eten samen een spelletje te doen. Je kunt je kind ook een sticker geven. Als het na een paar dagen lukt om twee happen groente te eten, geef je je kind twee stickers. En zo bouw je het langzaam verder op.

Doe het sámen; laat je kind helpen met koken. Neem je kind mee boodschappen doen en vraag welke groente het vanavond of morgen wil eten. Laat hem of haar zelf kiezen uit twee soorten. Peuters vinden het vaak leuk om papa of mama te helpen. Leg je kind uit waarom groente eten belangrijk is. Peuters snappen vaak meer dan je denkt. Vertel dat je graag wil dat je kind gezond eet. Maar leg ook uit waarom. Bijvoorbeeld omdat je kind dan hard kan rennen en veel energie heeft om te voetballen. Of omdat je er 'groot en sterk' van wordt. Leg uit dat in groente (en fruit) vitaminen zitten die daarvoor zorgen.

Waarschijnlijk overbodig, maar geef als ouder zelf ook het goede voorbeeld. Tussen de 1 en 4 jaar is 50 à 100 gram groente per dag voldoende. Het is niet erg als je kind daar een tijdje onder zit. Pas als je kind lange tijd geen groente eet, kan er een vitaminetekort ontstaan. Overleg in dat geval met je consultatiebureau. Ook als je kind duidelijk onder- of overgewicht heeft, is het goed om even te overleggen. Multi-vitaminen kunnen een (tijdelijke) oplossing zijn.

Conclusie

Eten is onontbeerlijk voor ons leven, zowel sociaal gezien als voor de ontwikkeling. We zullen dus ons uiterste best moeten doen om elk kind de kans te geven om gewoon lekker te eten. Door de oorzaken te begrijpen en de juiste aanpak te kiezen, kunnen ouders hun kinderen helpen om een gezonde relatie met eten te ontwikkelen.

labels:

Zie ook: