Buikpijn is een veelvoorkomende klacht die verschillende oorzaken kan hebben, variërend van milde spijsverteringsproblemen tot ernstigere medische aandoeningen. Maag- of buikpijn na de maaltijd kunnen worden opgewekt door voeding of door spijsverteringsproblemen. In dit artikel bespreken we de verschillende oorzaken van pijn na de maaltijd, specifiek pijn in de zij.

Mogelijke Oorzaken van Pijn in de Zij na het Eten

1. Te veel eten

Wanneer je te veel of te snel eet, kan je pijn in de maagstreek krijgen. Dit is een manier van je lichaam om je te signaleren dat je moet stoppen met eten omdat er plots meer voedsel in je lichaam aanwezig is dan je systeem kan verwerken. Het kan ook een teken zijn dat je lichaam begint uit te drogen bij het afbraakproces. Probeer minder én trager te eten.

2. Voedselintoleranties

Bepaalde soorten voedsel kunnen ongemakken teweegbrengen. Sterk gekruid en pittig voedsel kunnen de oorzaak zijn van maagkrampen, net als voedselvergifting. Dit laatste gaat vaak gepaard met gevoelens van walging, braken, en soms diarree en stevig zweten. Probeer voedsel dat reacties uitlokt te vermijden.

3. Pijn door constipatie

Mensen die al dagenlang onvoldoende darmbewegingen hebben gehad kunnen lijden aan harde stoelgang, wat zorgt voor een druk op het verteringssysteem. Dit kan pijnlijker worden na het eten omdat het spijsverteringsstelsel langzaam vol raakt. Drink veel meer (water) (voor de maaltijd).

4. Pijn door lactose-intolerantie

Lactose-intolerantie is voornamelijk een intolerantie tegenover zuivelproducten. Je lichaam kan in dat gevoel maar moeilijk lactose afbreken. Na het eten en drinken van voedingsstoffen zoals melk, yoghurt, ijs en kazen krijg je dus een opgeblazen en ongemakkelijk gevoel. Eet lactosevrij gedurende 6 weken en trek dan je conclusies.

5. Intestinale obstructie

Een blokkade in je kleine darm of je endeldarm kan ervoor zorgen dat voedsel niet meer kan bewegen. Een obstructie kan worden veroorzaakt door het stuk voedsel dat niet goed werd afgebroken door het lichaam, of door adhesie, een tumor of een hernia. Wanneer je krampen hebt direct na het eten of een waterachtige stoelgang kan dit een indicatie zijn dat je ingewanden (gedeeltelijk) geblokkeerd zijn. Contacteer je arts in geval van intestinale obstructie.

6. Een ontsteking aan het bekken

Een ontsteking ter hoogte van de bekkenorganen ontstaat wanneer de organen van het voortplantingssysteem, zoals de baarmoeder, de eierstokken of de prostaat, worden aangetast. Een dergelijke ontsteking kan worden veroorzaakt door een bacteriële infectie, meestal opgelopen tijdens seks. Wanneer je maag en je ingewanden vol raken na het eten, kan dit zorgen voor extra druk op de ontstoken organen, wat op zijn beurt leidt tot pijn. Ga ten rade bij je arts voor een gepast supplement.

7. Pijn door diverticulitis

Diverticulitis wordt veroorzaakt wanneer de wand van de dikke darm verzwakt, waardoor kleine uitstulpingen ontstaan. Deze zwakke punten staan bekend als divertikels en ze kunnen deeltjes van de stoelgang verzamelen, waarna pijnlijke ontstekingen optreden. Deze pijn is bijzonder prominent aanwezig na het eten, wat kan leiden tot krampen vooral aan de linkerkant van de regio van de maag. Ga ten rade bij je arts voor een gepast supplement.

8. Pijn door galstenen

Galstenen komen voor wanneer de gal in de galblaas verhardt. Pijn veroorzaakt door galstenen uit zich aan de rechterkant van de buikspieren, wat zich verder kan uitbreiden naar de rug en naar de rechterschouder. Deze pijn kan na de maaltijd, zeker een vette maaltijd, verergeren. Ga ten rade bij je arts voor een gepast supplement.

Heb je pijn in de bovenbuik, rechts onder de ribben? Daar liggen je lever en galblaas. In de galblaas kunnen galstenen ontstaan. Veel mensen hebben deze zonder dat ze er last van hebben. Maar als een galsteen klem komt te zitten, kun je hier stekende, krampachtige pijn voelen. Soms kort, soms urenlang. De pijn komt en gaat, en je wordt er misschien zelfs misselijk van. Stilzitten gaat bijna niet.

De pijn van zo’n galaanval noemen we koliekpijn, omdat de pijn in aanvallen komt. Dit kan 1 keer gebeuren, maar kan ook vaker terugkomen. Andere symptomen van galstenen kunnen een donkere urine, of juist lichte ontlasting zijn. Dat komt doordat de gal niet langs de galsteen kan. Ook geelzucht (een gele verkleuring van je huid) kan voorkomen.

De galblaas is een klein zakje. Hier verzamelt zich de galvloeistof die de lever maakt. Gal is nodig voor het verteren van vet in je eten. Bij het eten knijpt de galblaas samen. Soms blijft er wat gal in de galblaas achter. Als dat langere tijd blijft zitten, kan de vloeistof dikker en harder worden. Er ontstaan galstenen. Galstenen kunnen heel klein zijn, zoals een speldenknopje. Maar ook zo groot als een knikker.

Galstenen bestaan meestal uit gal, maar kunnen ook uit cholesterol bestaan. Je galblaas en galweg proberen de galsteen verder te duwen door heel sterk samen te knijpen. Dat zorgt voor de heftige krampen in je bovenbuik (galkoliek). Soms word je zelfs misselijk door de pijn en moet je overgeven. Galstenen kunnen ook zorgen voor een galblaasontsteking of ontsteking van de galwegen. Je krijgt dan koorts en voelt zich rillerig en ziek. In erge gevallen kan ook je alvleesklier gaan ontsteken. Je hebt dan voortdurend pijn, koorts en bent erg ziek.

Gal geeft je ontlasting (poep) kleur. De klemzittende galsteen houdt de gal tegen die naar de maag en darm moet. Je krijgt hierdoor gele ontlasting en juist donkere urine.

We weten niet precies wat de oorzaak van galstenen is. Wel weten we dat vrouwen vaker galstenen hebben dan mannen. Helaas is er geen dieet waarmee je galstenen kunt voorkomen. Maar gezond eten helpt wel. Heb je overgewicht? Dan is het goed voor je om af te vallen. Maar doe dat niet te snel. Als je te streng lijnt, krijg je een grotere kans op galstenen. Je kunt zelf zonder verwijzing een diëtist in jouw omgeving zoeken.

Soms heb je maar één keer een galaanval (koliek), waarna je er nooit meer last van hebt. Pijnstillers kunnen helpen tegen de pijn. Om te weten of de pijnaanval door een galsteen komt, kun je een afspraak maken bij je huisarts. Vaak krijg je eerst een echo van de bovenbuik. Soms is nog een MRI-scan nodig, om ook de kleinste galstenen goed te kunnen zien. We willen eerst precies weten waar de galsteen of galstenen klem zitten. Daarna bespreken we met jou welke behandeling het beste is. Als de galsteen vastzit tussen de lever en de darm (galweg) dient deze steen eerst te worden verwijderd via een ERCP. Vaak is een verwijdering van de volledige galblaas (cholecystectomie) nodig. Meestal gaat dit via een kijkoperatie (kleine sneetjes). Soms is een volledige operatie nodig.

Bij een galsteenaanval kun je met je huisarts of specialist overleggen of je pijnstillers kunt slikken. Als je geen last hebt van de galstenen, hoef je je geen zorgen te maken. Pas bij klachten als hevige pijn, koorts en misselijkheid kan dit een teken zijn dat een galsteen de galweg blokkeert. Dit kan wel een ontsteking veroorzaken.

Er is geen speciaal galstenendieet. Bij galstenen mag je alles blijven eten wat je normaal ook eet. Maar bij vet eten zul je vaak meer last krijgen. Het advies is om zo gezond en gevarieerd mogelijk te blijven eten en goed te luisteren naar je lichaam. Een diëtist kan je helpen bij het samenstellen van een gezond eetpatroon. Als je snel veel wilt afvallen, kan dat juist galstenen veroorzaken.

Bij galstenen die klachten geven, is vaak een galblaasoperatie nodig om van je klachten af te komen. Dit gebeurt op de afdeling Chirurgie. Dan wordt je galblaas verwijderd.

9. Appendicitis en pancreatitis

De appendix zit aan het begin van de dikke darm, en dit kan na het innemen van voedsel bacteriën mee opnemen tijdens het verteringsproces, wat soms leidt tot ontstekingen. Pijnscheuten kunnen optreden in de lagere rechter regio van de buik, zeker na een maaltijd. Wanneer de infectie zich verder doorzet kunnen koorts, constipatie en misselijkheid optreden. Ook de pancreas kan ontsteken wanneer de enzymen uit het verteringsysteem de weefsels aanvallen. Vermijd het voedsel dat de oorzaak is geweest van het ongemak.

Een ontsteking van de alvleesklier is een ernstige aandoening. Een aanval van acute alvleesklierontsteking kenmerkt zich vooral door hevige pijn boven in de buik. De pijn kan uitstralen naar de rug, linkerzij of linkerschouder. De pijn verergert meestal na een maaltijd. Ook koorts en een oppervlakkige en snelle ademhaling zijn veel voorkomende klachten. Bij een acute alvleesklierontsteking kan ‘geelzucht’ optreden. Het lichaam en met name het oogwit kleuren geel.

Door de ontsteking van de alvleesklier kan onder andere het gehalte van de spijsverteringsenzymen amylase en lipase in het bloed en de urine verhoogd zijn. Met een echo van de buik kan de ontstoken alvleesklier in beeld worden gebracht. Door middel van een CT-scan kunnen heel nauwkeurige beelden gemaakt worden van de alvleesklier. Daarmee kun je de ernst van de ontsteking vaststellen. Een CT scan van de buik wordt meestal pas na enkele dagen gemaakt.

Als de oorzaak van de alvleesklierontsteking bekend is, is het belangrijk dat die oorzaak wordt behandeld. Bijvoorbeeld: galstenen verwijderen, stoppen met alcohol drinken, behandelen van de stofwisselingsziekte en vervangen van schadelijke medicijnen. Is er geen oorzaak bekend, dan wacht de specialist in eerste instantie af hoe de alvleesklierontsteking zich ontwikkelt. Als de patiënt niet binnen twee tot drie dagen opknapt, wordt veelal sondevoeding gestart.

Andere Oorzaken van Buikpijn

Volgens thuisarts.nl komt buikpijn vaak door vet eten, een buikgriepvirus, verstopping, stress of menstruatie. Echter kan je buikpijn ook andere oorzaken hebben en daarom is het belangrijk om oplettend te blijven wanneer je regelmatig of constant buikpijn ervaart.

  • Maagkrampen: Worden vaak veroorzaakt door spijsverteringsproblemen zoals gasvorming, overmatig eten of voedselintoleranties. Een doffe of scherpe pijn die vaak aanvoelt alsof de maag "opgeknoopt" zit. Probeer lichte, vezelrijke voeding te eten en vermijd zware maaltijden.
  • Brandende maagpijn: Ontstaat door een teveel aan maagzuur en kan het gevolg zijn van pittig eten, cafeïne, alcohol, roken of overmatig eten. Een brandende pijn in de bovenbuik, vaak gepaard met een zure smaak in de mond. Vermijd prikkelende voedingsmiddelen en probeer niet vlak voor het slapengaan te eten.
  • Pijn in de onderbuik: Kan verschillende oorzaken hebben, afhankelijk van de locatie. Bij vrouwen kan het duiden op menstruatiekrampen, een blaasontsteking of gynaecologische problemen, zoals een cyste of endometriose.
  • Buikpijn rechts in de bovenbuik: Kan wijzen op galstenen, leveraandoeningen of ontstekingen van de galblaas (cholecystitis). Scherpe, intense pijn die uitstraalt naar de rug of rechter schouder. Indien de pijn heftig is en aanhoudt, is het belangrijk om een arts te raadplegen voor een juiste diagnose.
  • Buikpijn aan de linkerkant: Kan veroorzaakt worden door maagproblemen, zoals een maagzweer, of door aandoeningen van de milt.
  • Obstipatie (verstopping): Kan buikpijn veroorzaken door een opeenhoping van ontlasting in de darmen. Een opgeblazen gevoel en krampen, vaak met een gevoel van druk in de buik. Probeer meer vezels, zoals fruit en groenten, te eten en drink voldoende water. Indien nodig kan een mild laxeermiddel helpen.
  • Plotselinge, hevige pijn: Kan een teken zijn van een ernstige aandoening, zoals een blindedarmontsteking (appendicitis), een geperforeerde maagzweer of een beknelde darm. Bij plotselinge, ernstige buikpijn is het belangrijk om onmiddellijk medische hulp in te schakelen.

PDS (Prikkelbare Darm Syndroom)

PDS komt in de Westerse wereld veel voor. In Nederland heeft tussen de 5 en 20 procent van de bevolking er last van. Vaak zijn de klachten langdurig (chronisch). Per persoon verschillen de klachten sterk. Vrouwen krijgen vaker de diagnose PDS dan mannen. De klachten beginnen vaak tussen de 15 en 25 jaar.

De precieze oorzaak van PDS is niet bekend. Waarschijnlijk gaat het om verschillende oorzaken, die samen de klachten veroorzaken. Stress, zoals emoties, spanningen en nervositeit verergeren de klachten vaak. Als u PDS heeft, is dat voor langere tijd (chronisch). Soms verdwijnen de klachten een hele tijd, om later terug te komen.

Sommige mensen hebben elke dag veel klachten, bij anderen wisselt dit per dag of week. Vaak verergeren de klachten in periodes van stress of drukte. De pijn zit vaak onder in de buik of rond de navel. Soms straalt de pijn uit naar de rug of de zij. De pijn is er meestal overdag en voelt aan als ‘zeurend’ of fel (hevige pijnscheuten). Bij sommige mensen verergeren de pijnklachten na de maaltijd. Na ontlasting of na het laten van enkele winden verminderd de pijn vaak.

Bij diarree is de ontlasting dun of soms zelfs waterdun. Vaak komt de aandrang om te poepen heel plotseling en is het moeilijk om de ontlasting dan nog ‘op te houden’. Door PDS ervaart u vaak een opgeblazen gevoel in de buik en kan de buik ook dikker worden (opzetten). PDS geeft ook klachten die niet direct over de darmen gaan.

Als uw klachten al wat langer duren en u denkt dat het PDS is, is het advies contact op te nemen met uw huisarts. Let goed op welke klachten u precies heeft. Heeft u bloed bij de ontlasting, dagenlang ernstige diarree, onverklaarbaar gewichtsverlies of koorts? Die klachten horen niet bij PDS. Neem in dat geval contact op met uw huisarts.

Dumping Syndroom

Met het dumpingsyndroom worden de klachten bedoeld die ontstaan na een te snelle maagontlediging. Er zijn twee soorten dumpingklachten die kunnen voorkomen. Sommige mensen hebben last van beide, maar ze kunnen ook los van elkaar voorkomen.

  • Vroege dumpingklachten: dit zijn de klachten die vrij snel na de maaltijd optreden.
  • Late dumpingklachten: deze ontstaan zo’n één tot drie uur na de maaltijd.

Het dumpingsyndroom ontstaat bijna altijd na een operatie waarbij (een deel van) de maag is aangepast of verwijderd. Soms komen de klachten door beschadiging van de zenuw die de maag aanstuurt, de nervus vagus. We zien het dumpingsyndroom vooral bij patiënten die maagverkleining (bariatrische chirurgie) hebben gehad om af te vallen. Dit komt vooral voor na een gastric bypass, waarbij de maag kleiner wordt gemaakt en er een verbinding wordt gelegd met de dunne darm. Het komt minder vaak voor na een sleeve gastrectomie. Hierbij wordt een groot deel van de maag verwijderd.

Ongeveer 1% van de mensen met het dumpingsyndroom heeft geen maagoperatie ondergaan. Dumpingklachten zonder een maagoperatie zijn dus heel zeldzaam, en de oorzaak bij deze groep is vaak niet duidelijk.

Vroege dumpingklachten ontstaan meestal 15 tot 30 minuten nadat je iets hebt gegeten. Dit gebeurt omdat het voedsel te snel en in grote stukken in de dunne darm terechtkomt. Dit kan ontstaan na een maagoperatie, zoals een maagverkleining. Normaal wordt het voedsel in de maag eerst fijngemalen en in kleine hoeveelheden doorgestuurd naar de dunne darm. Bij vroege dumping gebeurt dit te snel. De dunne darm merkt dat het voedsel te groot is. Je lichaam reageert hierop door vocht uit je bloedvaten naar de darmen te verplaatsen. Hierdoor voel je je opgeblazen en krijg je soms diarree, meestal na 30 tot 60 minuten. Ook kunnen je darmen stoffen vrijgeven die je hartslag en soms ook je bloeddruk kunnen beïnvloeden.

Late dumpingklachten ontstaan 1 tot 3 uur na het eten van een maaltijd met veel suiker of zetmeel, zoals vruchtsuiker (fructose) of tafelsuiker (sucrose). Normaal blijft het eten 2 tot 3 uur in de maag, waar het wordt fijngemalen en gekneed voordat het naar de dunne darm gaat. Na een maagoperatie, zoals een maagverkleining, gaat dit veel sneller en komt het voedsel in grote stukken in de dunne darm terecht. Door deze versnelling raakt de balans tussen de bloedsuikerspiegel en de aanmaak van insuline verstoord. Suikers worden snel opgenomen, maar de insuline die nodig is om de bloedsuiker te verlagen, komt te laat op gang. Hierdoor wordt er nog steeds insuline aangemaakt wanneer de bloedsuiker al is gedaald. Dit leidt tot een lage bloedsuikerspiegel (reactieve hypoglykemie).

Veel klachten kunnen worden voorkomen of verminderd door het volgen van specifieke adviezen en het aanpassen van je eetgewoontes. Dit is vooral belangrijk als (een deel van) je maag is verwijderd. Het is goed om zelf te ontdekken wat je wel of niet kan helpen. Dit kan je ook doen met hulp van een diëtist.

Adviezen bij Dumping Syndroom

  • Eet rustig en kauw goed.
  • Eet zes tot acht kleine maaltijden verdeeld over de dag. Zo voorkom je dat je te vol zit.
  • Verdeel wat je drinkt goed over de dag. Drink niet veel tijdens de maaltijd. Dat kan ervoor zorgen dat het eten te snel in je darmen komt. Een klein glas drinken bij de maaltijd is meestal geen probleem.
  • Vermijd snelle suikers. Suikers zoals suikerklontjes en vruchtensuiker worden snel opgenomen, vooral als ze vloeibaar zijn.
  • Eet vers fruit in kleine hoeveelheden. Twee stuks fruit per dag is goed voor de vezels, vitamines en mineralen. Maar eet niet te veel tegelijk.
  • Let op melkproducten. In melk zit melksuiker (lactose). Lactose is een snel opneembare suiker, waardoor het klachten kan verergeren. Drink niet meer dan 2-3 glazen melk per dag. Als je last blijft houden, probeer dan karnemelk of yoghurt. Deze worden meestal beter verdragen.
  • Pas op met suikers in gebak en koekjes. Suiker zit ook in cake, ontbijtkoek, koekjes en zoet beleg. Eet producten met suiker waar ook eiwitten en vet in zit.
  • Verdeel koolhydraten over de dag. Kies voor vezelrijke producten. Ook kan het helpen om de witte pasta of witte rijst te vervangen door de volkorenvariant, zoals volkorenbrood, zilvervliesrijst of volkorenpasta. Of kies eens voor peulvruchten.
  • Heb je last van dumpingklachten? Eet dan iets kleins met fruitsuiker, zoals een halve banaan. Ga na het eten even liggen.

Maagzweer

Een maagzweer (ulcus) is een wondje in de beschermende slijmvlieslaag van de wand van de maag of het eerste stukje van de dunne darm, de twaalfvingerige darm. Het agressieve maagzuur komt dan direct in contact met de zenuwen van de maagwand, wat de pijn veroorzaakt. In de twaalfvingerige darm komt een zweer vaker voor dan in de maag, maar toch spreken we in beide gevallen vaak van een maagzweer.

Op de eerste plaats pijn, meestal in de maagstreek. De pijn veroorzaakt door een zweer in de maag is vaak heviger na het eten, terwijl een zweer in de twaalfvingerige darm juist meer pijn geeft op een lege maag en vaak ook ‘s nachts. Andere klachten kunnen zijn: misselijkheid, braken, weinig eetlust, zuurbranden of opgeblazen gevoel. Soms kan een maagzweer een bloeding veroorzaken.

Maagzweren kunnen worden veroorzaakt door bepaalde medicatie, zoals antistollingsmiddelen, prednison en ontstekingsremmende pijnstillers, de zogenaamde NSAID’s. De bacterie Helicobacter pylori is ook een belangrijke veroorzaker van een maagzweer.

Behandeling en Adviezen bij een Maagzweer

Een maagzweer wordt behandeld met maagzuurremmende medicatie. Dit kan bijvoorbeeld pantozol, omeprazol, pariet of Nexium zijn. Een maagslijmvliesbeschermend medicijn is ulcogant of sucralfaat. Dit medicijn zorgt voor een beschermend laagje over het slijmvlies. Deze maagslijmvliesbeschermers moeten een half uur voor het eten en voor het slapen gaan ingenomen worden. Uw arts bepaalt welk medicijn u nodig heeft.

Afhankelijk van de ernst van de maagzweer en de klachten die u daarbij ervaart, is het verstandig enkele voedings- en leefstijladviezen in acht te nemen:

  • Gebruik een gezonde, gevarieerde en vezelrijke voeding.
  • Eet op regelmatige tijden, begin de dag met een ontbijt, neem drie hoofdmaaltijden en eventueel een tussendoortje.
  • Gebruik niet te grote maaltijden, sla geen maaltijd over.
  • Gebruik zo min mogelijk alcohol.
  • Als u rookt, kunt u daarmee beter stoppen.
  • Zorg voor voldoende rust en ontspanning.
  • Zorg voor voldoende lichaamsbeweging.

labels:

Zie ook: