In cafés en restaurants is het aanbod van plantaardig eten steeds groter, hetzelfde geldt voor supermarkten waar er steeds meer keuze is uit plantaardige alternatieven. Kortom: wie wil kiezen voor een plantaardige maaltijd heeft steeds meer keuze. En wat blijkt? Het kiezen voor plantaardig eten is nu ook nog eens goedkoper!

Besparen met Plantaardig Eten

Uit onderzoek van denktank Questionmark in samenwerking met ProVeg blijkt namelijk dat als je in de meest bekende supermarkten als Aldi, Albert Heijn en Jumbo kiest voor plantaardige alternatieven, je tot wel €9,66 aan kosten bespaart. Dat is een groot verschil met 2022, toen bij hetzelfde onderzoek bleek dat plantaardige producten wel duurder waren.

Questionmark vergeleek de prijzen van een boodschappenmandje gevuld met de twaalf meest voorkomende productsoorten. Het gaat om onder meer vegetarische balletjes, plantaardige kaas en plantaardige yoghurt. Steeds werd de goedkoopste plantaardige versie vergeleken met de goedkoopste dierlijke tegenhangers van diezelfde producten bij de supermarkten Albert Heijn, Aldi, Dirk, Jumbo, Lidl, Plus en Ekoplaza.

Bij vrijwel alle supermarkten is de consument die voor plantaardig kiest het voordeligst uit. Het prijsvoordeel kan oplopen tot wel 9,66 euro bij Ekoplaza. Dat is een besparing van 20 procent. Ook bij Jumbo en Lidl is de prijsbewuste consument voordeliger uit met het plantaardige mandje (respectievelijk 3,89 euro en 3,11 euro). Alleen bij supermarkt Dirk betaalt de consument volgens het onderzoek nog 0,18 euro meer voor een mandje gevuld met plantaardige producten.

Niet Altijd Goedkoper, Maar Wel Vaak

Toch zijn niet alle plantaardige producten goedkoper. Plantaardige vleesvervangers als groenteburgers zijn goedkoper dan hamburgers, terwijl zuivelproducten als plantaardige kwark of yoghurt nog wel duurder zijn dan de dierlijke variant. Zo betaal je voor 500 gr plantaardige kwark €0,75-€1,50 meer dan voor dan voor ‘normale’ yoghurt. De plantaardige variant van kaas is wel weer goedkoper.

Waarom is er een verschil?

Er zijn eigenlijk twee redenen voor dit verschil in prijs:

  • De stijgende inflatie is van grote invloed op bijvoorbeeld de prijsstijging van vlees. Hierdoor werd het verschil met plantaardig ‘gehakt’ en ‘kipstukjes’ opeens een stuk groter. Die laatste werd daardoor ineens ‘goedkoper’ dan de dierlijke variant.
  • Tegelijkertijd zijn er ook steeds meer supermarkten die bewuster kiezen voor een lagere prijs in plantaardige producten. Zo heeft supermarktketen Jumbo in 2023 beleid vastgelegd, waarbij huismerk vleesvervangers tegen dezelfde of een lagere prijs worden aangeboden als het dierlijke alternatief. Supermarktkeren Lidl heeft het assortiment van grootverpakkingen uitgebreid, waardoor er voor vleesvervangers ook een prijsvoordeel geldt.

Supermarkten en Plantaardig Aanbod

Supermarktketen Lidl heeft de prijzen van plantaardige vlees- en zuivelvervangers verlaagd, zodat ze nu evenveel of minder kosten dan de dierlijke variant. Met het deels plantaardige gehakt wil Lidl gehaktliefhebbers motiveren om voor gehakt te kiezen waarvan de milieu-impact lager is (37,5 procent minder CO2). Daarnaast is de gehaktmix ook 33 procent goedkoper dan het rundergehakt.

De permanente prijsverlaging van vlees- en zuivelvervangers en de introductie van hybride gehakt passen in de ambitie van Lidl om het aandeel van plantaardige eiwitverkopen in 2030 naar 60 procent te hebben verhoogd. Proveg, een internationaal actieve organisatie die zich inzet voor halvering van de consumptie van dieren in 2040, is hier positief over.

Martine van Haperen van Proveg: ‘Lidl zet 2 belangrijke stappen. Prijs is het voornaamste obstakel voor mensen om vaker voor plantaardig te kiezen. De stap om plantaardige producten dezelfde prijs te geven of goedkoper te maken dan vlees en zuivel, neemt dat obstakel weg. Ook wil niet iedereen vleesvervangers of peulvruchten eten. Door een hybride product te introduceren, gewoon in het vleesschap, spreken ze de vleeseter aan. Die hoeft niet eens zijn consumptiepatroon te veranderen.

Impact op het Milieu

Behalve dat je met plantaardig eten kosten kan besparen is het ook beter voor de impact op het milieu. Eerder verscheen in het magazine Genoeg een artikel over het worden van ecotariër. Dat betekent dat je een gevarieerd dieet volgt, dat voor een groot deel uit plantaardig eten bestaat met aan het eind van de maand een stukje kip- of varkensvlees. Door meer te kiezen voor plantaardig eten wordt de uitstoot van broeikasgassen beperkt en door af en toe juist wel voor een stukje vlees te kiezen is het dieet makkelijker vol te houden, zo betoogt de auteur.

Eiwittransitie in Nederland

De eiwittransitie, waarbij het aandeel plantaardige eiwitten in ons eetpatroon toeneemt, is belangrijk voor de volksgezondheid en voor de duurzaamheid van ons voedselsysteem.

“Supermarkten spelen een belangrijke rol in de eiwittransitie,” zegt onderzoeksleider Marleen Onwezen. “We zien een duidelijke groei in het assortiment plantaardige eiwitten, maar de consumptie volgt nog maar heel voorzichtig. Dat betekent dat er meer nodig is dan alleen een groter aanbod: de huidige norm is nog steeds dierlijk en er zijn meer stappen nodig in de voedselomgeving en het motiveren van consumenten om hun eetgewoonten te veranderen.”

Niet alleen is het aanbod plantaardige eiwitbronnen in supermarkten gegroeid, ook de prijsverschillen tussen plantaardige en dierlijke producten veranderen. Plantaardige eiwitproducten zijn nu gemiddeld 27% goedkoper dan hun dierlijke tegenhangers, terwijl dat in 2023 nog 17% was. Toch blijft de goedkoopste optie in de supermarkt vaak een dierlijk product, wat de overstap naar een plantaardig product minder vanzelfsprekend maakt.

Consumptie Veranderen?

Uit de Eiwitmonitor blijkt dat peulvruchten, noten en zaden de grootste potentie hebben om de eiwittransitie te versnellen. Consumenten staan hier al voor open, maar passen hun gedrag nog niet aan. Vlees- en zuivelvervangers hebben het lastiger: ze worden minder positief beoordeeld en scoren lager op gewoonten en smaakvoorkeur en andere relevante voorspellers van gedrag.

Voorbeelden van manieren om plantaardige consumptie te stimuleren zijn volgens de onderzoekers een voedselomgeving met meer aanbod, meer promoties, en meer variatie in plantaardige eiwitproducten. Ook prijsstrategieën, zoals subsidies op plantaardige eiwitten of minder kortingen op dierlijke producten, kunnen helpen om de balans sneller te verschuiven.

Ondertussen zetten supermarkten stappen als het gaat om het assortiment dierlijke en plantaardige producten. Aldi, Dirk en Ekoplaza zetten in op een 50/50 verhouding in 2030. Albert Heijn, Jumbo, Lidl en Plus leggen de lat hoger en streven naar 60 procent plantaardig en 40 procent dierlijk. Al is dat nog niet terug te zien in de promoties.

Vleesvervangers: Gezond en Duurzaam?

Vlees is een belangrijke bron van eiwit, ijzer en vitamine B1 en B12 in onze voeding, gaat Boot verder. "Deze voedingsstoffen zitten niet van nature in alle vleesvervangers. Vitamine B12 zit alleen in dierlijke producten. In een goede kant-en-klare vleesvervanger zitten voldoende eiwitten, ijzer, vitamine B1 en/of vitamine B12. Daarmee leveren ze enkele belangrijke voedingsstoffen die in vlees zitten."

Boot noemt de volgende gezonde alternatieve vleesvervangers waar minder zout in zit: peulvruchten, eieren en noten. "Maar ook tofu en tempé passen goed binnen een gezond voedingspatroon", zegt ze. "Bij kant-en-klare vleesvervangers kan je bijvoorbeeld denken aan verschillende soorten plantaardige burgers, vegetarisch gehakt, falafel en kipstuckjes."

Uit verschillende studies blijkt dat vleesvervangers op basis van soja tussen de 1.100 en 3.800 liter water per kilogram verbruiken. Ter vergelijking met een varkensburger, waar 2.900 liter water per kilo voor nodig is. Bij een rundvleesburger ligt dit getal duidelijk hoger: 8.400 liter per kilo.

Conclusie

Al met al lijkt de trend duidelijk: plantaardig eten wordt steeds toegankelijker en betaalbaarder. Door bewuste keuzes te maken in de supermarkt, kan de consument niet alleen geld besparen, maar ook een positieve bijdrage leveren aan het milieu. Supermarkten spelen een cruciale rol in deze transitie door het aanbod te vergroten en de prijzen aan te passen.

Prijsvergelijking van Boodschappenmandje (Plantaardig vs. Dierlijk)
Supermarkt Prijsvoordeel Plantaardig (Euro)
Ekoplaza 9,66
Jumbo 3,89
Lidl 3,11
Dirk -0,18 (Plantaardig duurder)

labels: #Vlees

Zie ook: