Zelf bier brouwen is helemaal hot en er komen honderden hobbybrouwers per maand bij. Bierbrouwrecepten.nl is er voor de beginnende tot aan de gevorderde hobby bierbrouwer. Wij delen met jou de lekkerste recepten, maar geven ook advies over zelf bier brouwen. Doe inspiratie op met wat allemaal mogelijk en kijk hoe de bierstijlen zijn opgebouwd. Geef er je eigen twist aan en schroom niet om jouw successen met ons te delen!

Wat heb je nodig om te beginnen?

Voor deze vraag bestaan zoveel antwoorden als er brouwers zijn, maar wij houden graag een verschil tussen wat je écht nodig hebt en wat handig of leuk zou zijn om er bij te hebben. Je hebt minstens twee pannen nodig om thuis bier te kunnen brouwen. Één om het moutbeslag in te verwarmen (ookwel maischen) en één om je toekomstige bier (ook wel wort) in te koken. Om het graan van de het vocht te scheiden (dat vocht heet nu wort) heb je een zeef nodig.

Het brouwproces stap voor stap

Bier wordt gemaakt van water, graan, hop en gist. Met deze ingrediënten kun je eindeloos variëren en het resultaat zal steeds een ander bier zijn. Bier brouwen bestaat voor iedere brouwer uit zes stappen. Daarom vertellen we wat meer over elke stap in het brouwproces. Deze uitleg is toegespitst op iedereen die geïnteresseerd is in zelf bier brouwen met een bier brouwpakket.

1. Schroten en Maischen

Bierbrouwen doe je met mout. Mout zijn granen die door een mouterij zijn ontkiemd en hierdoor kunnen de enzymen (eiwit) in de graan de aanwezige zetmeel omzetten in suiker. Om de zetmeel vrij te krijgen moet de mout eerst gemalen worden. Deze stap wordt het schroten genoemd. De grote van de schroot is bepalend voor het rendement en kwaliteit van het brouwsel.

Aangezien wij al voor je geschroot hebben kan je direct beginnen met maischen. Maischen is een duur woord voor het verwarmen van de mout. Voor het maischen heb je een schema nodig. Het eerste wat moet gebeuren is de een-na-grootse pan met water vullen en het water verwarmen tot de eerst- aangegeven temperatuur, te vinden in het maischschema. Dit heet het maischwater. Pas als het water de aangegeven temperatuur bereikt heeft, voeg je de mout toe en start je de tijd van de eerste stap. Mout meng je met warm water en hierdoor wordt zetmeel omgezet in suiker, deze stap heet maischen. Belangrijke fases zijn: Beta-amylasen en Alfa-amylasen. B-amylasen zorgt dat uit zetmeel suikers ontstaan die vergist kunnen worden, deze wordt actief tussen de 60 en 65 graden. A-amylasen zorgt dat er onvergistbare suikers ontstaan en wordt actief tussen de 70 en 75 graden.

2. Filteren en Spoelen

Na toevoeging van de mout heet het ‘water’ beslag. Het beslag kun je regelmatig maar rustig roeren zodat de temperatuur overal gelijk is. Om er zeker van te zijn dat het water op de juiste temperatuur is zal je regelmatig moeten meten en spelen met de hoeveelheid vuur. Maar kijk uit voor het boemel-effect, dit zorgt ervoor dat de temperatuur van je beslag nog even blijft stijgen nadat je het vuur hebt uitgezet. Zet het vuur dus een paar graden voor het bereiken van de gewenste temperatuur zacht of uit.

Na het maischen ga je de granen scheiden van het water. De granen heten vanaf nu bostel en het water heet wort. Filteren is belangrijk omdat je tijdens het koken geen granen in je wort meer wilt hebben. Filteren kun je met een keukenzeef of BIAB zak doen of je bouwt een hevelfilter. Na het filteren ga je de bostel spoelen. Er zitten namelijk nog restsuikers in de granen en die haal je er met deze stap uit.

Bij deze stap is het van belang dat je nauwkeurig en snel werkt, aangezien je brouwsel op dit moment kwetsbaar is voor oxidatie. Oxidatie kan optreden doordat er te veel lucht en dus zuurstof in je wort komt. De meningen over of zuurstof kwaad kan tijdens deze stap zijn verdeeld, maar om er zeker van te zijn is het dus handig om zo ‘schoon’ en klettervrij mogelijk te werk te gaan. Het is ook belangrijk dat alle te gebruiken materialen tijdens deze stap goed schoon zijn!

Als het maischschema voltooid is, zijn de moutbestanddelen voldoende afgebroken en moet je beslag vol met suikers en afgebroken eiwitten gescheiden worden van de overgebleven mout. Zet je grootste pan klaar, minstens 7,5 liter, met de zeef voor het filteren en spoelen en zorg dat je spoelwater op temperatuur is. Giet het geheel voorzichtig door de zeef in de pan. Giet het spoelwater vervolgens ook door de zeef, waar nu het bostel in ligt. Tip: Het is belangrijk dat het spoelwater gelijkmatig en rustig over het bostel verspreid wordt. Het helpt als je een plat schoteltje of plastic dekseltje op het bostel legt waar je het spoelwater overheen giet. Is je zeef onverhoopt niet groot genoeg? Filter en spoel dan in twee etappes. Als je ongeveer de helft van het bostel in de zeef hebt liggen, giet je ook de helft van het spoelwater over de zeef. Maak de zeef leeg en filter en spoel het overige deel.

3. Koken met Hop

Na het filteren en spoelen is de naam van dat wat je opgevangen hebt wort. In deze stap gaan we de wort koken, dit doen we samen met de hop. Tijdens het koken ga je de bitterheid en aroma van het bier bepalen. Vroege hopgiften zorgen voor de bitterheid aan het bier. Latere hopgiften zorgen voor het hop karakter aan het bier. Vroege hopgiften wordt veelal door bitterhoppen gedaan en late hopgiften door aromahoppen. Het alfazuur in de hop bepaald de bitterheid.

Afhankelijk van het bier wat je gaat brouwen en het recept voeg je op verschillende momenten gedurende het koken de hop toe. De hop die je aan het begin van het koken toevoegt zorgt voor de bittere smaak, de hop die je later toevoegt zorgt voor aroma en geur. Laat het maar een tijdje flink koken (rollend koken), zonder deksel, op deze manier krijgen de vluchtige geur- en smaakstoffen beter de kans om de wort te verlaten. Omdat wij vaak kleine hoeveelheden brouwen, gaat het op een gegeven moment wel heel snel met het wegkoken van het wort. Tegen de super officiele strikte brouwregels in, zetten wij na een minuut of tien flink koken het gas wat zachter zodat we wat meer wort overhouden.

4. Koelen

Nu is het zaak de temperatuur zo snel mogelijk af te laten koelen. Omdat je wort vol zit met suikers is het erg vatbaar voor infecties. En nu het ook nog eens lekker warm is, is het een perfecte bron voor bacteriën. Dat willen we natuurlijk voorkomen. Daarom moeten we zo snel mogelijk de temperatuur voorbij die aangenaam is voor de bacteriën. Daarom koelen we zo snel mogelijk af. Naast deze maatregel is het natuurlijk ook belangrijk dat alle materialen waarmee je wort hierna in aanraking komt goed ontsmet zijn. Let op, je kan pas goed ontsmetten nadat je spullen ook schoon zijn. Je kan afwasmiddel (goed naspoelen) gebruiken om al je spullen schoon te maken. Hierna kan je gaan ontsmetten. We verkopen een ontsmettingsset met Star San, een schuimend middel dat alle bacterien doodt binnen 30 seconden. Het hoeft niet nagespoeld te worden omdat het geur-, kleur- en smaakloos is. Je kan hittebestendige materialen ook ontsmetten met kokend water.

Er zijn een aantal manieren om te koelen. De gemakkelijkste optie is door je pan in een met koud water gevulde gootsteen te zetten, eventueel met wat zakken ijsblokjes. Door het water te verversen gaat het koelen sneller. Houd de temperatuur geregeld in de gaten, het wort moet afkoelen tot 20-25 graden. Een douchebak of bad is ook een optie. Aan het einde van deze stap is het tijd om te controleren of je op de juiste weg zit. Je gaat dan namelijk het SG (soortelijk gewicht) meten. Hiermee kun je uiteindelijk bij benadering het alcoholgehalte van je bier meten. Hiervoor heb je een sg-meter nodig. De gemeten waarde bij deze stap geeft de hoeveelheid opgeloste stoffen aan die er in het wort zitten voordat de vergisting is gestart. We noemen de gemeten waarde het ‘begin SG’. Na de vergisting, over een paar weken, meet je het SG nog een keer en deze waarde noemen we het ‘eind SG’. Het verschil tussen beide waardes geeft aan hoeveel suikers vergist zijn.

5. Vergisting

Je wort heeft een kamertemperatuur bereikt en nu is het tijd dat het gist zijn werk gaat doen. Al je materialen waarmee de gekoelde wort in aanraking komen moeten goed ontsmet zijn. Een infectie kan je bier namelijk zuur en erg onaangenaam maken, en dat willen we niet. Tijdens de vergiting ontstaat koolzuur en dat moet uit het vat kunnen, daarom moet er een waterslot in het vat zitten. Giet via een zeef of vergiet het wort in de schone gistemmer om de gekookte hop op te vangen. Volg de aanwijzingen op het gistzakje op om de gist op te lossen, en voeg het toe aan de wort. Zorg dat je de wort goed belucht. Je kunt dit doen door het bijvoorbeeld van hoogte in de gistemmer te laten kletteren en daarna stevig te roeren of kloppen, met een garde of lepel. Controleer of de wort de emmer vult tot 2 vingers(breedte) onder de onderrand waar het deksel op gaat. Zo niet, vul dan aan met water uit de kraan en roer nog eens goed. Zodra je hiermee klaar bent kan het deksel erop, zorg ervoor dat het deksel de emmer goed afsluit. Het waterslot voor de helft vullen met water en een klein stukje in het deksel steken. Zet het weg in een temperatuur-constante ruimte waar het ongeveer 20 graden Celsius is. De gistcellen vinden grote temperatuurschommelingen niet fijn, namelijk. De eerste uren is het rustig. Na zo’n 10 uur zou er een klein schuimlaagje op de je wort moeten komen staan en na zo’n 20 uur zou er wat activiteit moeten zijn in het waterslot. Als je zoveel activiteit hebt dat je waterslot er vies van wordt, geen paniek. Vervang het water, maak het waterslot schoon en zet hem weer in het emmertje.Eigenlijk willen we gewoon maar zeggen: raak niet in paniek. Na 1 week moet je goed in de gaten houden of er nog activiteit is. Houd bijvoorbeeld goed de hoogte van het water in het waterslot in de gaten. Als het niveau na een paar uren weer gewijzigd is, zal je nog even geduld moeten hebben. Na 2/3 weken zal je toch wel tot de conclusie moeten komen dat het rustig is, maar dat kan ook al eerder zijn! Wil je meer weten over de vergisting van bier?

6. Bottelen

Zorg voor voldoende schone flessen. Het gemakkelijkst is Grolsch beugels, die kun je opnieuw afsluiten. Je wilt zorgen dat de flesjes heel goed schoon zijn, dit vergt dus een goede voorbereiding. Als je ze zelf leeggedronken hebt, kan je het beste de flesjes na het drinken gelijk goed omspoelen met warm water. Gebruik geen flesjes die lang hebben gestaan zonder dat ze omgespoeld zijn. Als je flesjes nog wat vies zijn kun je ze goed schoonmaken en steriel maken met onze ontsmettingsset. Je kunt de flessen schoonmaken met huis, tuin en keuken schoonmaakmiddelen. Vergeet niet de zeep daarna goed uit de flessen te spoelen. Mocht je dit niet zien zitten: wij verkopen nieuwe flessen, geen schoonmaakwerk en het ziet er mooi uit!

Je gaat nog wat suiker toevoegen voordat het bier in de flessen gaat. Toegevoegde suiker geeft geen zoete smaak af maar zorgt voor de juiste hoeveelheid koolzuur in de fles en wat meer alcohol. Omdat het koolzuur nu niet meer kan ontsnappen gaat het zich in het vloeistof vestigen en krijg je dus een levend biertje. Giet je bier voorzichtig over in een pan en maak de gistemmer goed schoon. Je wilt zo weinig mogelijk drab van de bodem bij je bier in hebben, gebruik eventueel je zeef weer. Om de suiker toe te voegen: los de suiker op in een beetje water, zodat het zich goed laat mengen met het bier. Roer het goed door en wees er zeker van dat het opgelost is. Giet het bier weer terug in de gistemmer en gebruik het kraantje om de flesjes tot zo’n 2 centimeter onder de rand te vullen. Wil je meer informatie over het bottelen van je zelf gebrouwen bier?

Bewaar het bier op een donkere plek, buiten de koelkast. Na een week kun je best een flesje proberen, je zult wel benieuwd zijn! Waarschijnlijk zal het nog wat langer moeten staan en zit er nog niet veel koolzuur in. Na twee weken is de nagisting op de fles voltooid en is het bier klaar! Tip! Laat een paar flesjes minstens een maand staan. Eigenlijk is je bier dan nog lekkerder omdat het wat langer kan ‘rijpen’.

Recepten en Bierstijlen

Blond bier, Tripel of Weizen, de tijd van standaard bierrecepten hebben we nu wel gehad. Wij zeggen niet dat deze bieren er niet toe doen, maar in de bier evolutie waarin we nu zitten kun je veel meer experimenteren met heerlijke bierbrouw recepten. Waar het tot 10 jaar geleden vooral de Belgische bieren waren die we met z’n alle dronken, zijn het nu toch meer de pastry stouts, dikke NEIPA’s en kruiden bommen van Tripels. Wat dacht je van een Russian Imperial Stout met vanille, bourbon en honing. Klinkt fantastisch toch!

Hieronder een overzicht per biertype:

Biertype Voorbeelden
Alt Alt-Stadt, Düsseldorf Alt, Latzenbier
Amber Koperkruid
American IPA Bell’s Two-Hearted Ale kloon, LIPA, American Pale Ale
American Rye IPA Sierra Nevada Ruthless Rye IPA
Barley Wine Barley Wine, KoningWinter Gerstewijn, Rossvoort
Blond BbbBbBlond, Bens Blond(e), Bijna Blond
Bokbier Kampioens Bockbier, Oerbock, St. Nicobock
Brown Ale Bruintje, DenneAppeltjesBruin, GoodnessBrown
Dark Lager ZwartPilsie
Double IPA (USA) Hoopophop, HopHopHop, Mosaic Double IPA
Dry stout Coffe Dry Irish Stout, Draistout, Irish Dry Stout
Dubbel Belgische Dubbel, Dubbeltje, Dubdub
Dunkel Weizen Ben's hefe weizen, DoenkulWaitzsen
Export Stout Mama's Export Stout, Stouterder

labels: #Recept

Zie ook: