We horen steeds vaker dat rode gist rijst wordt gebruikt door mensen met een verhoogd cholesterolgehalte. Zowel in combinatie met medicijnen en/of een gezondere leefstijl, maar ook als alternatief voor de gebruikelijke statines die worden voorgeschreven door de arts. Maar zijn deze effectief?

Wat is Rode Gist Rijst?

Rode gist rijst, ook wel rode rijst genoemd, is de benaming van rijst, die wordt gefermenteerd (bewerkt) met de gistsoort Monascus Purpureus. Door de fermentatie ontstaat de rode kleur van de rijst en ontstaat de werkzame stof: Monacoline K.

Rode gist rijst komt uit China, waar men meer dan 2000 jaar geleden begonnen is met het fermenteren van witte rijst met de gist Monascus purpureus. Hierdoor kreeg de rijst een dieprode kleur. Rode gist rijst maakt daar tot de dag van vandaag deel uit van de dagelijkse voeding.

In verschillende provincies in het zuidoosten van China (waaronder Jiangsu, Fujian, Jiangxi, Zhejiang en Shanghai) zijn mensen meer dan 2000 jaar geleden begonnen met het fermenteren van witte rijst met de gist Monascus purpureus. Hierdoor kreeg de rijst een dieprode kleur. Rode gist rijst (red yeast rice, red mold rice, anka, rode koji, xuezhikang, hong qu, chi qu) maakt tot de dag van vandaag deel uit van de dagelijkse voeding (als smaakmaker, conserveringsmiddel en natuurlijke kleurstof) en het is opmerkelijk, dat juist deze provincies de laagste cardiovasculaire sterfte van heel China hebben.

Rode gist rijst is binnen de traditionele Chinese geneeskunde een beproefd middel voor verbetering van spijsvertering en bloedcirculatie en versterking van het hart. In Westerse landen wordt rode gist rijst vooral gebruikt als voedingssupplement tegen hyperlipidemie/dyslipidemie (verhoogde/afwijkende bloedlipidenconcentraties). Hyperlipidemie is één van de bekende risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Dyslipidemie is in veel gevallen het gevolg van verkeerde eet- en leefgewoonten en overgewicht.

De Werkzame Stof: Monacoline K

In 2011 heeft de European Food Safety Authority (EFSA) de volgende gezondheidsclaim goedgekeurd: ‘Monacoline K uit rode gist rijst draagt bij aan het behoud van een normaal LDL-cholesterol’. De farmaceutisch bereide stof lovastatine is dan ook chemisch gelijk aan monacoline K. Als we een etiket goed bekijken, dan zit er in deze potjes slecht 1% werkzame stof Monacoline K!

Monacolinen, waaronder Monacoline K, zijn bestanddelen van rood gefermenteerde rijst. 10 mg Monacoline K uit rodegistrijst draagt bij aan het behoud van normale cholesterolgehalten in het bloed. Cholesterol is er in verschillende vormen, waaronder het ongunstige LDL en het gunstige HDL. De verhouding tussen deze twee vormen is belangrijk voor je gezondheid.

Monacolines remmen (net als statines) HMG-CoA reductase (3-hydroxy-3-methylglutaryl co-enzym A-reductase), het snelheidsbeperkende enzym bij de cholesterolbiosynthese in de lever. Monacolines verlagen vooral de LDL- en totaalcholesterolspiegel.

Effectiviteit van Rode Gist Rijst

Uit onderzoek naar de effectiviteit en veiligheid van het gebruik van rode gist rijst om cholesterol te verlagen blijkt dat het inderdaad het cholesterol verlaagt en weinig bijwerkingen vertoont. Of rode gist rijst ook daadwerkelijk sterfte en/of beroertes voorkomt, zoals statines doen, wordt door dit onderzoek niet aangetoond. Er is nog niets bekend over lange termijn effecten op hart- en vaatziekten en veiligheid van dit supplement.

Klinische studies laten zien dat rode gist rijst de LDL-cholesterolspiegel met 10- 36% kan verlagen en de triglyceridenspiegel met 13-44%. De eerste belangrijke meta-analyse over rode gist rijst dateert uit 2006. Uit de meer dan 50 beschreven klinische studies blijkt dat rode gist rijst na 8-12 weken zorgt voor significante verlaging van de cholesterolspiegel, vergeleken met placebo.

De totaalcholesterolspiegel daalde met gemiddeld 0,91 mmol/l (35 mg/dl), de LDL-cholesterolspiegel met 0,73 mmol/L (28 mg/ dl), terwijl de HDL-cholesterolspiegel met 0,15 mmol/L (5,8 mg/dl) toenam. Tevens daalde de triglyceridenspiegel met gemiddeld 0,41 mmol/l (36,5 mg/dl). In een tweede (meta-)analyse uit 2012 zijn de gegevens van 11 studies samengevat. In 2011 heeft de EFSA (European Food Safety Authority) een wetenschappelijk rapport opgesteld over rode gist rijst. De EFSA concludeert dat rode gist rijst zorgt voor significante verlaging van de totaalcholesterol- en LDL-cholesterolspiegel bij een dagdosis rode gist rijst met 10 mg monacoline K.

Rode gist rijst verlaagt de LDL-spiegel in dezelfde mate als statines, maar wordt beter verdragen en is daarom een geschikt alternatief voor mensen die intolerant zijn voor statines.

Rode Gist Rijst versus Statines

Als mensen een te hoog cholesterol hebben dan krijgen ze vaak statines voorgeschreven. Dit medicijn heeft echter een slechte reputatie vanwege de bijwerkingen die mensen krijgen, zoals stijve spieren, kramp in voeten en benen en pijn in de gewrichten. Daardoor is het best begrijpelijk dat je op zoek gaat naar andere middelen om je cholesterol te verlagen. Zeker als je net te horen hebt gekregen dat je cholesterol verhoogd is en je nog nooit medicijnen hiervoor hebt gekregen.

De stof Monacoline K, is chemisch identiek aan het cholesterolverlagend medicijn Lovastatine. Het is dus goed mogelijk dat je van dit supplement dezelfde bijwerkingen kunt krijgen als van de medicatie. Beide hebben een wisselwerking met voeding: het drinken van grapefruitsap heeft een negatieve invloed op de werking van dit supplement.

Statines bevatten één stof in een hoge dosering, terwijl rode gist rijst een combinatie van werkzame stoffen in (veilige) lagere doseringen bevat. Hierdoor verlaagt rode gist rijst met 5-10 mg monacoline K per dag de LDL-spiegel even goed als 20- 40 mg lovastatine per dag. Het synthetische lovastatine wordt aangeboden in de lactonvorm, die in de lever nog moet worden omgezet in de actieve, zure vorm, terwijl het natuurlijke monacoline K al voor een belangrijk deel (40-60%) bestaat uit de (actieve) zure vorm.

Bij gebruik van cholesterolverlagende medicatie, zoals statines, of andere rodegistrijst producten, is het niet verstandig om dit samen met rodegistrijst supplementen te gebruiken. Gebruik van een rodegistrijst supplement kun je dan het beste met een deskundige overleggen.

Aanvullende Voordelen van Rode Gist Rijst

Verlaging van bloedlipiden die hart- en vaatziekten bevorderen (LDL-cholesterol, triglyceriden, lipoproteïne A) en verhoging van het gunstige HDL-cholesterol is het resultaat van de gezamenlijke (synergetische) effecten van monacolines en andere bioactieve stoffen in rode gist rijst. Andere inhoudsstoffen in rode gist rijst zoals fytosterolen, isoflavonen en pigmenten (waaronder monascine en ankaflavine) en enkelvoudig onverzadigde vetzuren dragen ook significant bij aan verbetering van de bloedlipidenspiegels.

Langdurige suppletie met rode gist rijst zorgde voor significante verlaging van de kans op een nieuwe ‘majeure cardiovasculaire event’ (niet-fataal hartinfarct, niet-fatale beroerte, cardiovasculaire sterfte) met 45%. Het aantal noodzakelijke bypassoperaties nam door suppletie met rode gist rijst met 33% af, vergeleken met placebo.

De onderzoekers stelden vast dat suppletie met rode gist rijst, vergeleken met placebo, zorgt voor significante verlaging van de kans op hartinfarct (-61%), bypassoperatie (-33%), cardiovasculaire sterfte (-31%) en sterfte door alle oorzaken (-33%). Rode gist rijst is hierbij even effectief als simvastatine.

Preklinische studies (in-vitro studies, dierstudies) doen vermoeden dat rode gist rijst meer gezondheidseffecten heeft dan hierboven beschreven. Er zijn aanwijzingen dat rode gist rijst obesitas-gerelateerde ontsteking remt en toename van de vetmassa tegengaat door het remmen van de proliferatie en differentiatie van pre-adipocyten en stimuleren van lipolyse in adipocyten.

Waar Moet Je Op Letten?

Het is belangrijk gebruik te maken van een rode gist rijst supplement van constante, hoge (niet-genetisch gemodificeerde, bij voorkeur biologische) kwaliteit. Hierbij is het van belang dat het monacolinegehalte per dagdosis hoog genoeg is en de andere werkzame bestanddelen ook ruim vertegenwoordigd zijn. Helaas is in de meeste voedingssupplementen met rode gist rijst alleen het gehalte monacoline K gemeten. Het gehalte aan, en de werkzaamheid van overige medicinale inhoudsstoffen is onbekend. Dit betekent dat onduidelijk is welke effecten een supplement met rode gistrijst precies heeft naast verbetering van dyslipidemie.

Daarnaast is er veel onduidelijk over de dosering, is 1% werkzame stof niet te laag? En wat als je deze supplementen gebruikt in combinatie met je statines, dan krijg je wellicht te veel binnen!

Een (ernstig) vitamine D-tekort kan theoretisch leiden tot bijwerkingen van rode gist rijst. Monacoline K wordt omgezet door het CYP3A4-enzym in de lever. Rode gist rijst kan een wisselwerking hebben met medicijnen die ook worden gemetaboliseerd door CYP3A4, zoals onder andere ciclosporine, fusidinezuur, macrolide antibiotica, antimycotische azoolderivaten en HIV-proteaseremmers.

Rode gist rijst kan de werking van bepaalde anticoagulantia (coumarinederivaten zoals acenocoumarol) mogelijk licht versterken.

In sommige gevallen kunnen er bijwerkingen ontstaan door het gebruik van rodegistrijst supplementen, bijvoorbeeld spierpijn en maag- en darmklachten. Deze bijwerkingen lijken op die van statines, een medicijn voor het verlagen van cholesterol. Wanneer men stopt met gebruik van rodegistrijst, verdwijnen in de meeste gevallen de bijwerkingen. Ervaar jij bijwerkingen bij gebruik van rode gistrijstsupplementen? Meld dit dan bij het Lareb.

Bij het optreden van bijvoorbeeld spierpijn, kan het nuttig zijn de voeding aan te vullen met co-enzym Q10 en vitamine D supplementen.

Er zijn onvoldoende gegevens bekend over de veiligheid van rodegistrijst tijdens zwangerschap en borstvoeding. Het advies is daarom om het niet te gebruiken tijdens zwangerschap of borstvoeding.

Het advies is om rodegistrijst niet te gebruiken wanneer je jonger dan 18 jaar of ouder dan 70 jaar bent.

Conclusie

Rode gist rijst is een natuurlijk alternatief voor statines dat kan helpen bij het verlagen van het cholesterolgehalte. Echter, het is belangrijk om je bewust te zijn van de mogelijke bijwerkingen en interacties met andere medicijnen. Raadpleeg altijd een arts of apotheker voordat je begint met het gebruik van rode gist rijst, vooral als je al andere medicijnen gebruikt of gezondheidsproblemen hebt.

labels:

Zie ook: