Goede pannen zijn essentieel in de keuken, en de laatste jaren is de kwaliteit belangrijker geworden dan de prijs. Een gietijzeren pan staat al tijden bovenaan mijn verlanglijstje. Inmiddels heb ik ‘m een week of twee in gebruik en wil niet meer zonder. Le Creuset is een Frans merk dat bekend staat om gietijzeren braadpannen. Wat die gietijzeren pannen zo bijzonder maakt is onder andere dat iedere pan uniek is.

Wat maakt gietijzeren pannen speciaal?

Ze worden sinds 1925 handgemaakt in de fabriek in Fresnoy le Grand in Noord-Frankrijk. De pannen worden gemaakt door vloeibaar ijzer te gieten in zandvormen waarna ze vervolgens worden gepolijst, geschuurd en pas nadat geconstateerd is dat de pan perfect is verder gebracht in het proces. Koken met zo’n gietijzeren pan werkt energiebesparend: het kost minder energie om de warmte vast te houden doordat deze door de pan gelijkmatig wordt verdeeld en gietijzer warmte goed geleidt.

Maar ook ik als veganist heb ontzettend veel aan deze pan. Ik merk dat mijn eten sneller gaar wordt door de goed verdeelde warmte in de pan en het bakt niet aan. Ik heb er al van alles mee bereid: van pasta koken tot stoofpotjes en van een soep tot een stamppot. En het blijft ontzettend lang warm met alleen het deksel op de pan! Het schoonmaken is echt zo gedaan. Hij kan in principe in de afwasmachine, maar hier kan de pan dof van worden en dat wil ik niet.

De warmte wordt gelijkmatig verspreid en ik heb het idee dat groentes en pasta’s sneller gaar worden dan in mijn andere pannen. Die ligt een stuk hoger dan de meeste andere pannen maar daar staat tegenover dat deze láng, heel lang mee gaan. Er zit ook een lifetime guarantee op, dus ook Le Creuset is zeker van zijn zaak.

Gietijzeren pannen: Duurzaam en veelzijdig

Dat het Vuurmeestertje graag gebruik maakt van gietijzer om in te koken, dat weet je zo langzamerhand wel. Rondom het gebruik van gietijzer doen nog al wat verschillende verhalen de ronde, niet allemaal even juist. De theorie achter deze stelling is dat gietijzer snel roest en snel kan breken bovendien moet je bij het opbergen van de pan er om denken dat de seasoning niet beschadigt.

Ja, gietijzer roest snel en bij grote temperatuursverschillen, of als je de pan laat vallen, dan kan hij inderdaad breken. Gietijzer is gemaakt om lang mee te gaan, niet voor niets kom je op rommelmarkten en in antiquariaten regelmatig gietijzeren pannen tegen die al 80 jaar of ouder zijn. Je moet flink je best doen wil je een gietijzeren pan onherstelbaar beschadigen. Mijn pannen stapel ik in elkaar en schraap ik uit met metalen schrapers. Nog nooit heb ik iets van de seasoning beschadigd, probeer dat maar eens met een teflon pan.

Goede seasoning wordt opgebouwd in laagjes en hoewel je zonder problemen een ei kunt bakken in zo’n pan, heeft geen enkele pan (ook de mijne niet) zulke goede antiaanbak kwaliteiten als een teflon pan of een keramische pan. Bij een goed voorverwarmde pan zul je daar overigens geen problemen mee hebben. Hoewel de laag in je pan opgebouwd is uit olie, en zeep olie oplost, zal zeepsop de antiaanbaklaag in je pan niet aantasten.

In een gietijzeren pan die regelmatig geolied en verhit wordt, is de olie laag gepolymeriseerd. Dat houdt in dat de olie veranderd is in een soort “plastic”laag. Deze laag heeft zich aan het metaal gehecht. Dit is dezelfde laag die voor de antiaanbak werking zorgt. Gietijzer is een poreus materiaal, zeep kan dus wel in het metaal dringen en bij een volgend gebruik zul je dat ook proeven. Daarom adviseer ik altijd om geen zeep te gebruiken maar om je pan op een ander manier schoon te maken.

Biefstuk heeft een gelijkmatige warmte nodig, dus een gietijzeren pan heeft een gelijkmatige warmteverdeling. Aluminium geleidt warmte vele malen beter dan gietijzer. Gietijzer heeft een hoge volumetrische warmtecapaciteit. Dit betekent dat als het eenmaal heet is, het heet blijft en dat is wat je feitelijk nodig hebt om een biefstuk te bakken. Bovendien heeft gietijzer als bijkomend voordeel dat het een hoge warmteafgifte heeft.

Season de pan zodra je hem krijgt. Ik adviseer dat ook voor pannen die pre-seasoned zijn, pannen die vanuit de fabriek al voorbehandeld zijn en die je direct uit de doos kunt gebruiken. Laat je pan nooit, en dan bedoel ik ook nooit, in het water staan! Roest betekent niet het einde van je pan maar levert je wel een hoop extra werk op. Bak en braad zoveel mogelijk in de pan.

Het gebruik van warmhoudpannen voor soep

Soep is een troostrijk en veelzijdig gerecht, perfect voor elk seizoen. Of je nu een stevige erwtensoep maakt voor de winter of een lichte gazpacho voor de zomer, het is essentieel om je soep op de juiste temperatuur te serveren. Een goede warmhoudpan is hierbij onmisbaar. Een warmhoudpan is meer dan alleen een pan; het is een investering in de kwaliteit en presentatie van je soep. In tegenstelling tot traditionele pannen, zijn warmhoudpannen specifiek ontworpen om de temperatuur van de soep langdurig te behouden, zonder dat deze verder kookt of aanbrandt.

Dit is cruciaal voor het behouden van de smaak en textuur van de soep. Bovendien, als je soep serveert aan gasten, zorgt een warmhoudpan ervoor dat iedereen kan genieten van een warme kom, zelfs als ze niet allemaal tegelijkertijd aan tafel zitten. De meest voorkomende types zijn:

  • Bain-marie Soepketels
  • Thermische Soeppannen
  • Elektrische Warmhoudpannen
  • Gietijzeren Soeppannen

Bain-marie Soepketels

De bain-marie soepketel, ook wel bekend als een soepterrine, is een professionele oplossing voor het warmhouden van grote hoeveelheden soep. Deze ketels werken volgens het principe van een waterbad (bain-marie), waarbij de soep in een binnenpan zit die in een waterbad staat. Dit zorgt voor een gelijkmatige verwarming en voorkomt aanbranden. Om een soepketel te gebruiken, vul je de buitenste container met de aanbevolen hoeveelheid water en plaats je vervolgens de binnenste container in de pan. Giet je soep, saus of stoofschotel in de container, sluit het deksel en stel hem vervolgens in op de gewenste temperatuur. Soepketels zijn niet bedoeld zijn om voedsel te koken of garen, maar om het warm te houden of op te warmen tot de perfecte temperatuur.

Thermische Soeppannen

Thermische soeppannen zijn ontworpen met dubbele wanden en isolatie om de warmte binnen te houden. Ze zijn vaak gemaakt van roestvrij staal en zijn ideaal voor het warmhouden van soep tijdens transport of op buffetten. Het voordeel van thermische pannen is dat ze geen externe warmtebron nodig hebben, waardoor ze energiezuinig zijn en overal gebruikt kunnen worden.

Elektrische Warmhoudpannen

Elektrische warmhoudpannen hebben een ingebouwd verwarmingselement waarmee je de temperatuur van de soep nauwkeurig kunt regelen. Ze zijn perfect voor langdurig warmhouden en voorkomen dat de soep afkoelt. Sommige modellen hebben zelfs verschillende temperatuurinstellingen, zodat je de warmte kunt aanpassen aan het type soep.

Gietijzeren Soeppannen

Gietijzeren pannen staan bekend om hun uitstekende warmteverdeling en -behoud. Ze zijn ideaal voor het warmhouden van soep, omdat ze de warmte gelijkmatig verspreiden en lang vasthouden. Gietijzeren pannen zijn wel zwaarder dan andere soorten pannen en vereisen meer onderhoud, maar ze zijn een duurzame en betrouwbare keuze.

Materialen van Warmhoudpannen

Het materiaal van de warmhoudpan is een belangrijke factor die de prestaties en duurzaamheid beïnvloedt. Hier zijn enkele veelvoorkomende materialen:

  • Roestvrij Staal
  • Gietijzer
  • Keramiek

Roestvrij Staal

Roestvrij staal is een populair materiaal voor warmhoudpannen vanwege zijn duurzaamheid, roestbestendigheid en gemakkelijke reiniging. Het is een veilige en hygiënische keuze voor het bereiden en warmhouden van voedsel. Roestvrijstalen pannen zijn echter niet de beste warmtegeleiders, dus het is belangrijk om te kiezen voor een pan met een dikke bodem om een gelijkmatige warmteverdeling te garanderen.

Gietijzer

Gietijzer is een uitstekende warmtegeleider en houdt de warmte lang vast. Het is ideaal voor het warmhouden van soep, omdat het de temperatuur gelijkmatig verdeelt en voorkomt dat de soep aanbrandt. Gietijzeren pannen vereisen wel meer onderhoud, zoals regelmatig inoliën, om roest te voorkomen. Deze laag voorkomt roest en maakt de pan gemakkelijker schoon te maken.

Keramiek

Keramische pannen zijn populair vanwege hun anti-aanbaklaag en gemakkelijke reiniging. Ze zijn geschikt voor het warmhouden van soep, maar ze zijn minder duurzaam dan roestvrijstalen of gietijzeren pannen. Keramische pannen kunnen ook gevoeliger zijn voor krassen en beschadigingen.

Waarop Letten bij het Kopen van een Warmhoudpan?

Bij het kiezen van de beste warmhoudpan voor soep zijn er verschillende factoren waarmee je rekening moet houden:

  1. Capaciteit
  2. Warmtebehoud
  3. Materiaal
  4. Gebruiksgemak
  5. Prijs

Capaciteit

De capaciteit van de pan is afhankelijk van de hoeveelheid soep die je wilt warmhouden. Voor een klein gezin is een pan met een inhoud van 2-3 liter voldoende, terwijl je voor grotere gezelschappen een pan met een inhoud van 5 liter of meer nodig hebt.

Warmtebehoud

Het warmtebehoud van de pan is cruciaal voor het langdurig warmhouden van de soep. Kies voor een pan met een goede isolatie of een dikke bodem om de warmte zo lang mogelijk vast te houden.

Materiaal

Het materiaal van de pan beïnvloedt de prestaties, duurzaamheid en het onderhoud. Kies een materiaal dat past bij je behoeften en voorkeuren. Roestvrij staal is duurzaam en gemakkelijk te onderhouden, terwijl gietijzer een uitstekend warmtebehoud biedt.

Gebruiksgemak

Let op het gebruiksgemak van de pan. Heeft de pan handige handgrepen, een goed sluitend deksel en is hij gemakkelijk schoon te maken? Een pan met een anti-aanbaklaag is bijvoorbeeld gemakkelijker schoon te maken dan een pan zonder anti-aanbaklaag.

Prijs

De prijs van warmhoudpannen kan variëren van enkele tientallen euro's tot honderden euro's. Bepaal je budget en kies een pan die past bij je behoeften en wensen. Duurdere pannen zijn vaak duurzamer en bieden betere prestaties, maar er zijn ook betaalbare opties die goed presteren.

Praktische Tips voor het Warmhouden van Soep

Naast het kiezen van de juiste warmhoudpan, zijn er nog enkele praktische tips die je kunt toepassen om je soep perfect warm te houden:

  1. Verwarm de Pan Voor
  2. Roer Regelmatig
  3. Houd de Deksel Gesloten
  4. Gebruik een Warmhoudplaat
  5. Voeg Geen Koude Ingrediënten Toe

Verwarm de Pan Voor

Verwarm de warmhoudpan voor voordat je de soep erin giet. Dit helpt om de temperatuur van de soep langer vast te houden. Je kunt de pan voorverwarmen door hem even op het fornuis te zetten of door er heet water in te gieten en dit vervolgens weg te gieten.

Roer Regelmatig

Roer de soep regelmatig om te voorkomen dat deze aanbrandt of dat er een vel op de soep komt. Dit zorgt er ook voor dat de warmte gelijkmatig verdeeld blijft.

Houd de Deksel Gesloten

Houd de deksel van de warmhoudpan gesloten om de warmte binnen te houden. Open de deksel alleen om te roeren of om de soep te serveren.

Gebruik een Warmhoudplaat

Als je de soep langdurig warm wilt houden, kun je de warmhoudpan op een warmhoudplaat zetten. Dit zorgt voor een constante warmtebron en voorkomt dat de soep afkoelt.

Voeg Geen Koude Ingrediënten Toe

Voeg geen koude ingrediënten toe aan de warme soep, omdat dit de temperatuur verlaagt.

Gietijzeren pannen: Voor- en nadelen

Zoals elk materiaal heeft ook gietijzer voor- en nadelen:

  • Voordeel: Het duurt even voordat een gietijzeren pan warm is, maar wanneer de pan heet is, blijft hij dat veel langer dan andere staalsoorten.
  • Voordeel: De pan kan eigenlijk niet stuk en zal generaties lang mee gaan.
  • Voordeel: De olie die je tijdens het bakken gebruikt gaat in de poriën van de pan zitten en versmelt zich met de pan.
  • Nadeel: Gietijzeren pannen zijn zwaar.
  • Nadeel: De pan mag absoluut niet vallen, want dan kan deze breken. Ook moet je oppassen voor grote temperatuurverschillen.
  • Nadeel: Een gietijzeren pan heeft wel meer onderhoud nodig.
  • Nadeel: Vooral als de pan nieuw is, heb je wat meer olie nodig bij het bakken. Eiwitrijke gerechten zijn wat moeilijker te bereiden in een gietijzeren pan, omdat deze meer blijven plakken.
  • Nadeel: De natuurlijke anti-aanbaklaag die een gietijzeren pan na verloop van tijd krijgt is gevoelig voor zure ingrediënten. Zo is de pan minder geschikt voor het maken van bijvoorbeeld tomatensaus.

Het inbranden van een gietijzeren pan

Het inbranden van een Dutch Oven hoeft in principe maar één keer te gebeuren, namelijk als de pan nieuw is. Maar het is goed voor het materiaal als je het inbranden regelmatig herhaalt. Inbranden is niet moeilijk. Je zet de pan in de thuis oven en verwarmt hem. Daarna wordt hij met een stuk keukenpapier goed schoon gewreven, en vervolgens met natuurlijke olie ingevet. Wat er dan gebeurt, is dat de olie in de poriën van het gietijzer doordringt, waardoor een antiaanbaklaag wordt gevormd. Die beschermt de pan tegen roestvorming en bevordert de resultaten tijdens het koken in de Dutch Oven. Inmiddels worden overigens bijna alle pannen pre-seasoned geleverd.

Stappen voor het inbranden van een gietijzeren pan:

  1. Maak je pan goed schoon en vet hem daarna in met een (neutrale) olie die goed heet kan worden. Ik gebruik hiervoor kokosolie, omdat ik zelf geen moeite heb met de geur of smaak ervan en omdat deze olie goed verhit kan worden.
  2. Leg de pan daarna op zijn kop in de oven op 200°C voor ongeveer een uurtje. Leg eventueel iets in de oven om de druppels vet op te vangen.
  3. Herhaal deze stap ongeveer 2 keer. Dit heb ik zelf nog niet geprobeerd. Wat ik wel heb geprobeerd is het volgende. Je kunt de pan ook op het fornuis zetten en deze verhitten totdat de pan gaat roken (dit is normaal).
  4. Laat hierna de pan even afkoelen en veeg de overige olie weg. Herhaal deze stap nog 5 keer.

Het schoonmaken van een gietijzeren pan

Na het koken of bakken in een Dutch Oven moet de pan de gelegenheid krijgen om rustig af te koelen. Daarna kun je de voedselresten uit de pan verwijderen. Doe dat het liefst met keukenpapier of een doek. Het is niet nodig om die nat te maken, maar als je droog reinigen een vervelend idee vindt kun je water gebruiken. Afwasmiddel of een ander reinigingsproduct zijn uit den boze, omdat die de antiaanbaklaag aantasten. Als je die middelen gebruikt zal de pan snel roesten en moet je te snel een nieuwe Dutch Oven kopen. Het is aan te raden om de Dutch Oven na gebruik weer in te vetten met olie.

Methoden voor het schoonmaken van een gietijzeren pan:

  • Normaal schoonmaken: Een gietijzeren pan kun je het beste schoonmaken met een beetje water en een zacht sponsje. Als de pan erg vies is mag je een klein beetje zeep gebruiken, maar zorg er wel voor dat je de pan goed naspoelt. Gebruik (het liefst) geen harde spons of agressieve zeep.
  • Makkelijk steriel schoonmaken: Een andere mogelijkheid is door de pan flink te verwarmen. Zodra deze boven de 115 graden komt zullen de bacteriën gedood worden en is de pan steriel.
  • Schoon boenen: Mocht je de pan nog beter willen schoonmaken dan kun je ook een beetje zout in de pan doen en verhitten. Liefst wat grotere korrels, zoals zeezout. Zodra de pan begint te walmen kun je met een doek of keukenpapier de pan schoon schrobben met het zout. Je zult zien dat het zout verkleurd. Gooi na het schrobben het zout weg en was de pan met water.
  • Nieuwe anti-kleeflaag aanmaken: Gebruik dan een staalsponje (Brillo) en boen de pan grondig schoon. Na een tijdje boenen zal het pure gietijzer zichtbaar zijn. Zorg ervoor dat het hele oppervlak even goed geschrobd is. Spoel de pan hierna goed af en droog hem grondig.

Dutch Oven: Een veelzijdige pan

Een Dutch Oven is een zware gietijzeren pan met een deksel, die je hangend aan een driepoot kunt gebruiken. Maar hij kan ook op houtskool worden gezet of in een kampvuur. De oven is geschikt voor oneindig veel gerechten, variërend van het bakken van vlees en vis, het koken van een pan soep, eenpansgerechten en zelfs brood of cake. Door op de deksel gloeiende kooltjes te leggen kun je bakken met bovenwarmte. Als de deksel op de kop op de pan wordt gelegd kunnen daar ook nog gerechten in worden gebakken. De Dutch Oven is dus een multifunctionele pan, die ideaal is voor wie graag buiten leeft.

Waar komt de Dutch Oven vandaan?

De Dutch Oven is al heel oud. De aller eerste gietijzeren kookpotten gaan terug naar ongeveer de zevende en achtste eeuw. Maar de echte Dutch Oven wordt pas sinds de 17e eeuw gemaakt. Dat gebeurt met behulp van een techniek die door Nederlanders is ontwikkeld. Zij slaagden erin om een mal te maken van zand, waarin gesmolten ijzer werd gegoten. Dat zorgde voor gietijzeren pannen met een veel beter afgewerkt oppervlak dan tot dat moment mogelijk was. Het procedé om gietijzeren pannen te maken was dus afkomstig uit Nederland. Doordat de bedenker van deze methode daar een patent op kreeg konden de pannen lange tijd exclusief in ons land geproduceerd worden. Dat is de reden waarom de pan een Dutch Oven wordt genoemd.

Overwegingen bij het kiezen van een gietijzeren pan

Bij het vergelijken van gietijzeren en kookgerei van plaatstaal spelen verschillende factoren een rol. Gietijzer blinkt uit in warmtebehoud en zorgt voor consistente kooktemperaturen voor gerechten die langzaam sudderen. Het gewicht van gietijzer kan voor sommige mensen een nadeel zijn, omdat het meer moeite kost om het op te tillen en te manoeuvreren. Doordat gietijzer de warmte uitstekend vasthoudt en duurzaam is, is het geschikt voor een breed scala aan kookmethodes, van aanbraden op de oven tot bakken in de oven.

Zowel gietijzeren als plaatstalen pannen kookgerei moet regelmatig worden ingebrand en goed worden schoongemaakt om hun anti-aanbak eigenschappen te behouden en roest te voorkomen. Zowel gietijzeren als plaatstalen pannen zijn gemaakt om lang mee te gaan. Met de juiste zorg kunnen ze je een leven lang en langer van dienst zijn.

Formaat van de gietijzeren braadpan

Als je voor meerdere mensen kookt is het wel zo fijn als je gietijzeren stoofpan groot genoeg is. Koop je pan dus niet te klein. Aan de andere kant is een te grote pan misschien een sta-in-de-weg die teveel plek inneemt. Stem het formaat van je pan af op het aantal personen waarvoor je denkt te koken. Voor twee personen is een pan van 22 cm voldoende. Als je voor 8 personen kookt heb je een stoofpan van 30 cm nodig. Check de onderstaande tabel om het juiste formaat te kiezen. Twijfel je tussen twee maten? Speel dan op veilig en koop de grotere van de twee.

Aantal personen Aanbevolen formaat
2 personen 22 cm
3 á 4 personen 24 cm
4 á 5 personen 26 cm
5 á 6 personen 28 cm
6 tot 8 personen 30 cm

labels: #Soep

Zie ook: