Soja staat al geruime tijd in de belangstelling: Gezond of niet? In dit artikel geef ik je mijn visie op soja. In dit artikel leggen we uit wat sojayoghurt is, bekijken we de voedingswaarden, hoe gezond het is en geven we tips hoe je het kunt verwerken in je voedingspatroon. Sojayoghurt is volgens veel mensen een goed alternatief voor gewone yoghurt. We zien ook steeds meer verschillende soorten sojayoghurt in de winkels komen.

Wat is Sojayoghurt?

Sojayoghurt is een plantaardige yoghurt gemaakt op basis van sojamelk. Er wordt dus geen dierlijke melk verwerkt in sojayoghurt. Aan de sojamelk worden de melkzuurbacteriën Lactobacillus bulgaricus en Streptococcus thermophilus toegevoegd. Een goede sojayoghurt is lekker romig. Niet te zoet maar ook niet overdreven zuur. Er zijn veel verschillende soorten sojayoghurt te koop: ongezoet, gezoet of met een smaakje. Meestal een fruitsmaak, zoals mango of blauwe bes, maar ook bijvoorbeeld vanille.

Voedingswaarde van Sojayoghurt

Sojabonen bevatten veel eiwitten en vetten en erg weinig koolhydraten, maar wel veel vezels. Soja is een goede bron van vitamines zoals vitamine A, vitamine B1, vitamine B2, vitamine B3, vitamine B5, vitamine E en foliumzuur. Sojayoghurt is eveneens gebaseerd op sojabonen en water, maar is een gefermenteerd product.

Verse sojamelk bestaat enkel uit sojabonen en water en heeft dus dezelfde gezondheidsvoordelen als sojabonen. Industriële sojamelk bevat meestal ook verdikkingsmiddelen en plantaardige oliën.Sojamelk heeft als voordeel dat het geen lactose bevat. Lactose is de natuurlijke melksuiker die door veel mensen slecht verteerd wordt. Verder heeft sojamelk een gelijkaardige voedingswaarde als gewone melk.

De Gezondheidseffecten van Sojayoghurt

Het eten van sojaproducten is geassocieerd met een verminderd risico op prostaatkanker, eierstokkanker en baarmoederhalskanker. Over de oestrogenen in soja wordt veel gesproken. Belangrijk om te weten is dat fyto-oestrogenen in veel plantensoorten zitten en dat de werking zeer complex is. Ons lichaam heeft bijvoorbeeld zowel alpha- als bètareceptoren.

Soja bevat fytinezuur, een antinutriënt dat zorgt voor een verminderde opname van zink, ijzer, calcium en magnesium. Sojayoghurt met toegevoegd calcium, vitamine B2 en B12 kunnen een alternatief zijn voor melk en melkproducten als je geen zuivel kunt of wilt drinken.

Fyto-oestrogenen in Soja

Soja bevat veel fyto oestrogenen. Mits met mate gegeten & in de gefermenteerde vorm, kan dit de hormonale balans dienen. Gefermenteerde soja bevat heel wat inhoudsstoffen waar de verwachtingen hooggespannen van zijn. Gefermenteerde soja bevat o.a. de stoffen daidzeïne, glyceteïne en genisteïne. Deze worden iso-flavonen genoemd. Genisteïne zit vooral in miso en tempeh (gefermenteerde soja). Om genisteïne te kunnen omzetten in een gezonde stof, heb je wel een gezonde darmflora nodig. Daarom zijn de onderzoeken ook zeker niet eenduidig en de bewijzen dat ze je gezondheid dienen daardoor ook niet. Het hangt dan immers vooral af van de gezondheid van de darmflora van de proefpersoon.

Soja bevat veel fyto-oestrogenen (soja isoflavonen). Aziatische vrouwen gebruiken dit al eeuwen om overgangsklachten te verminderen. Maar wat Aziatische vrouwen wel door overlevering hebben geleerd en wij niet: slechts een beetje soja is dan geschikt. Ze eten het absoluut niet als eiwitvervanger zoals wij dat in het Westen doen. Bovendien weten de Aziaten dat gefermenteerde soja het heilzame effect geeft, dit in combinatie met weinig verzadigd vet, veel vezels en groenten. Ook weten de Aziatische vrouwen dat het beschermende effect van soja tegen hormonale kankers optreedt als het vanaf de puberteit op het menu staat. Ze kunnen de receptor op de celmembraan bezetten die anders door echte oestrogenen zou worden bezet. Dit zou ook de anti-kanker werking van deze stoffen kunnen verklaren: in plaats van een echt oestrogeen ‘dokt’ er een fyto-oestrogeen aan op de receptor met een veel zwakkere werking. Zeker bij een overmaat aan oestrogeen (door bijvoorbeeld anticonceptie of veel xeno-oestrogenen via de voeding/drinkwater) of de aanwezigheid van de schadelijke vorm van oestrogeen is dit een voordeel.

Als de overmaat of de schadelijke vorm van echte oestrogenen niet kan aandokken omdat de receptor-plaats al bezet is zouden ze ook geen klachten veroorzaken. Dit is logischerwijs ook de verklaring dat vrouwen met PMS, endometriose, cystes etc. minder klachten ervaren bij voldoende inname van fyto-oestrogenen. En dit zelfde geldt voor mannen met prostaatklachten: ook dit is in de meeste gevallen het gevolg van teveel oestrogenen/foute omzetting van testosteron. Ze kunnen de werking van oestrogeen nabootsen bij een tekort aan oestrogeen. Lange tijd was er zorg over deze tweeledige werking van oestrogeen. Daarom werd zeker aan vrouwen met hormonale kankers afgeraden om veel soja te eten. Maar gelukkig is er inmiddels bekend dat natuurlijke oestrogenen op een andere receptor op de cel ‘aandokken’ dan de receptoren voor ‘echt’ oestrogeen. Echte hormonen en synthetische hormonen dokken aan op de zogenaamde ER-alpha receptor. Fyto-oestrogenen doen dit op de ER-bèta receptor. De ER-bèta receptor houdt de ER-alpha receptor weer in bedwang. Dat is natuurlijk goed nieuws voor iedereen die graag een gezonde hormoonhuishouding wenst.

Antinutriënten in Soja

Soja bevat fytinezuur, een antinutriënt dat zorgt voor een verminderde opname van zink, ijzer, calcium en magnesium. Net als veel granen bevat soja lectines. Deze kunnen bij een overmaat zorgen voor klontering van ons bloed. Lectines kunnen ook ‘lekkende darmen’ veroorzaken of deze klacht verergeren.

Genetisch Gemanipuleerde Soja

Genetisch gemanipuleerde soja zit in veel van ons dagelijks voedsel ‘verstopt’. Als je etiketten leest zul je zien hoe vaak het een ingredient is van kant-en-klare producten. Ook wordt het veel aan niet-biologisch gehouden dieren gevoerd. Door niet-biologisch vlees (maar ook zuivel, eieren etc) te eten, eet je indirect ook vrij veel genetisch gemanipuleerde soja. Zo krijgt menigeen, via de dagelijkse voeding een flinke ‘shot’ soja. Bovendien wordt genetisch gemanipuleerde soja in honderden supermarktproducten verwerkt zonder dat je je dat als consument realiseert. Als je dan ook nog veel soja in je voeding gebruikt kun je je voorstellen dat het erg veel wordt. Steeds meer mensen kunnen niet tegen soja: het was nooit onderdeel van onze voeding in het Westen en we krijgen er nu veel van binnen. Er is zelfs al babyvoeding met soja. Steeds meer bewijzen komen aan het licht dat hormonale afwijkingen en onvruchtbaarheid ook richting genetisch gemanipuleerde soja wijzen.

Wereldwijd trekken geleerden ook aan de bel over de risico’s van genetisch gemanipuleerde soja op onze eigen gezondheid en die van de dieren die het eten. niet alleen door de genetische manipulatie maar ook door de herbicides (zoals glyfosaat) die worden gebruikt bij GMO gewassen.

Duurzaamheid van Sojayoghurt

Een plantaardig alternatief zoals sojayoghurt is niet alleen gezond en lekker, maar ook nog eens duurzaam. Uit onderzoek blijkt dat het produceren van een glas koemelk ongeveer drie keer zoveel CO2-uitstoot oplevert als de productie van een glas sojamelk (1). Daarnaast komt volgens stichting Natuur en Milieu sojayoghurt vergeleken met andere yoghurtsoorten als beste uit de bus als het gaat om impact op het milieu en dierenwelzijn. Steeds vaker willen mensen ook in hun voeding rekening houden met mens, dier en milieu. Dit is duurzaam eten.

Soja is afkomstig van de sojaboon. Van deze peulvrucht worden sojaproducten zoals tofu, tempé, sojadrink en sojaolie gemaakt. De teelt van soja heeft niet veel kunstmest en bestrijdingsmiddelen nodig. Niet-duurzaam geteelde soja zorgt voor ontbossing, verwoestijning en erosie.

Milieu-impact van Soja

Soja komt vooral uit Zuid-Amerika. Verreweg de meeste soja wordt geteeld voor veevoer. De ruimte die nodig is voor deze teelt in Zuid-Amerika gaat vaak ten koste van het oerwoud of andere natuur. Niet-duurzaam geteelde soja zorgt voor ontbossing, verwoestijning en erosie. De soja bestemd voor sojaproducten in de winkel zoals vleesvervangers is meestal duurzaam geteeld.

Sojadrink heeft een lagere milieu-impact dan melk als het gaat om broeikasgassen (tweederde minder), landgebruik en watergebruik (de helft minder). Vaak is soja genetisch gemodificeerd. Dat geldt niet voor biologische soja of soja uit Europa.

In de Ronde Tafel voor Verantwoorde Soja (RTRS) zijn criteria ontwikkeld voor meer duurzame soja. Er zijn afspraken gemaakt voor arbeidsomstandigheden, teeltmethode en landgebruik dat niet ten koste gaat van natuurgebieden. Vanaf begin 2011 is deze duurzame soja op de markt. De Nederlandse Task Force Duurzame Soja, waarin Nederlandse bedrijven en brancheorganisaties vertegenwoordigd zijn, ondersteunt de doelstellingen van de RTRS. Nederlandse zuivel- en vleesboeren gebruiken alleen RTRS-gecertificeerde soja.

Hoe Sojayoghurt te Gebruiken

Sojaproducten passen prima in een gezonde leefstijl. Soja is een goede bron van eiwitten en allerlei andere voedingsstoffen. Maar er zitten ook aan aantal antinutriënten in, die de opname van mineralen belemmeren. Wil je graag gezonder eten en kan je wel een duwtje in de rug gebruiken? Maak dan gebruik van de FitChef eetschema’s. Je kan voedingsmiddelen die je niet lust of niet wil eten eenvoudig uitsluiten.

Wij raden een naturel sojayoghurt aan zonder toevoegingen. Die bevatten veel minder suikers en ook minder calorieën. Vroeger moest je ervoor naar de natuurwinkel maar tegenwoordig is sojayoghurt bij vrijwel alle grote supermarkten te koop, ook de ongezoete variant (die het meest natuurlijk is). Je ziet zelfs dat steeds meer huismerken ongezoete sojayoghurt aanbieden. Als je het leuk vindt, kun je ook zelf sojayoghurt maken van sojamelk.

Sojayoghurt is een goed alternatief voor yoghurt van koemelk. Als je een plantaardig eetpatroon hebt of wilt gaan volgen, is het een gezonde bron van eiwitten. Gebruik onze tips om zuivel te vervangen of af en toe eens een dagje te laten staan.

Aanbevelingen en Waarschuwingen

Maar door alle nadelen (en zeker dankzij het feit dat we bijna allemaal genetisch gemanipuleerde soja binnen krijgen), blijft matig sojagebruik toch voorlopig de meest veilige optie. Bij een paar glazen sojamelk per dag of een paar keer per week een soja vleesvervanger, zit je wel aan je taks. Dit geldt zeker voor kinderen, mannen en zwangeren. Dit geldt overigens ook voor overmatig gebruik van lijnzaad (bevat ook veel fyto-oestrogenen). Elke dag lijnzaad in een hoge dosering van meer dan 30 gram is niet wenselijk.

Wel wordt zwangeren geadviseerd om niet te veel sojaproducten te nemen. In sojaproducten zitten zogenaamde isoflavonen. invloed hebben op de ontwikkeling van de geslachtsorganen van de baby. Vervang je zuivel door een plantaardig alternatief? Neem dan tijdens je zwangerschap niet meer dan 4 glaasjes of schaaltjes (150 ml) sojadrink/yoghurt per dag. En eet daarnaast maximaal 2 keer per week andere sojaproducten, zoals tofu, tempé of sojabonen. Zo zorg je ervoor dat je niet te veel isoflavonen binnenkrijgt. Zwangeren die zuivel gebruiken, kunnen gerust tofu, tempé of sojabonen eten bij de warme maaltijd.

Er zijn echter enkele uitzonderingen. Er zijn mensen met een soja-allergie of gevoeligheid voor bepaalde componenten in soja. Let ook op als je schildkliermedicijnen gebruikt. Er is veel onderzoek gedaan naar voor- en nadelen van soja. Studies naar het effect van fyto-oestrogenen op onder andere borstkanker zijn verre van eenduidig. Langdurige blootstelling aan oestrogeen zou kunnen leiden tot borstkanker en daarom wordt inname van soja-supplementen bij hormoongevoelige borstkanker in elk geval afgeraden.

labels:

Zie ook: