Pan con tomate, ook bekend als pa amb tomàquet in Catalonië, is een van de bekendste gerechten uit Spanje en de Mediterrane keuken in het algemeen. Dit eenvoudige gerecht, bestaande uit brood met tomaat, is geliefd in heel Spanje en daarbuiten. Het is een Catalaanse klassieker die je overal in Spanje tegenkomt, al heet hij in de rest van het land pan con tomate. Brood met tomaat dus. Even simpel als verrukkelijk.
Het gerecht is niet tot in detail bekend waar, wanneer en door wie pan con tomate voor het eerst werd gemaakt. Wel weten we dat tomaten pas in de achttiende eeuw hun entree maakten in de Spaanse keuken. Het nu zo bekende broodgerecht met tomaten verscheen vervolgens waarschijnlijk een stuk later. De eerste schriftelijke verwijzing ernaar komt uit 1884.
Oorsprong van Pan Con Tomate
De recente problematiek op basis van een video van The New York Times die laat zien hoe het recept voor tomatenbrood (pan con tomate) moet worden bereid, heeft een oude gastronomische oorlog in Spanje doen ontwaken: het geschil over de oorsprong ervan. Waar komt de ‘pan con tomate’ of zoals ze in Catalonië zeggen ‘pa amb tomàquet’ oorspronkelijk vandaan, dat is de discussie. Volgens diverse media en zoals verschillende personen zeggen op social media, heeft het brood met tomaat zijn oorsprong in Murcia.
En als men nog een stapje terug doet schrijft men dat het brood met tomaat al in Griekenland werd gegeten. De verwijzing die in Catalonië wordt gebruikt om de oorsprong van brood met tomaat te claimen, wordt voor het eerst genoemd in de Catalaanse literatuur, in 1884 door Pompeu Gener: een Catalaanse nationalist en publicist die het voor het eerst at tijdens een reis naar Parijs. Voor veel liefhebbers van brood met tomaat maakt het allemaal niet uit want het is gewoon lekker en dus is de oorsprong het minst belangrijke.
Regionale Verschillen
Het grootste verschil zit in de bereidingswijze: terwijl de Catalanen het vruchtvlees tegen het brood met knoflook en olijfolie wrijven, bereiden de Murcianen de tomatenpulp van tevoren voor door de tomaat te raspen en smeren dat daarna op het brood met knoflook en olijfolie. Het tweede verschil is het moment op de dag om het te eten: in Murcia is het brood met tomaat een van de favoriete opties voor ontbijt of een snack tussendoor.
Hoe Pan Con Tomate te Eten
Van ontbijt tot borrel, overal verschijnt hij op tafel. Elke bar heeft ‘m. Zelf raakte ik er in Spanje aan verslaafd als ontbijtgerecht. Meestal in de vorm van warm geroosterd brood plus een schaaltje al fijngeprakte tomatenpulp ernaast, maar soms ook alleen wat plakjes tomaat en een knoflookteen. Vervolgens is het de bedoeling om de boel zelf te beleggen en af te maken met een snufje zout en een royale sliert olijfolie. Maar volgens de originele versie in het boek hoort het toch ietsje anders: je moet een halve tomaat zelf stukwrijven tegen het brood.
Je kunt het hier ook gewoon de hele dag door eten: als ontbijt, bij de middagmaaltijd, bij de tapas, als tussendoortje. De lokale bevolking heeft zelfs een koosnaam voor dit gerecht: pan tumaca. De basis van pan con tomate uit brood en tomaten bestaat is niet zo verrassend. Echter wordt het door de betere chefs zo verfijnd klaargemaakt dat dit op het eerste oog simpele gerecht toch heerlijk kan smaken.
Variaties en Gebruik
Zoals gezegd wordt pan con tomate door Spanjaarden vooral ingezet als tapashapje en als voorgerecht bij een grotere maaltijd. Met pan con tomate kun je echter natuurlijk nog veel meer kanten op. Veel mensen houden er bijvoorbeeld van om dit als basis te gebruiken voor een rijk belegde sandwich die je gerust als lunch kunt nuttigen. Ingrediënten die hier vaak voor worden gebruikt zijn bijvoorbeeld omelet, olijven, gezouten vis en kaas. Ook Spaanse ham is uiteraard bij uitstek geschikt om zo’n sandwich meer smaak en vulling mee te geven.
Recepten voor Pan Con Tomate
Wij zijn werkelijk dol op tomaten en deze pan con tomate is echt op ons lijf geschreven! Dit broodje is een traditioneel Spaans gerecht, vooral populair in Catalonië. Het is een eenvoudig maar smaakvol tussendoortje of hapje bij de borrel en aperitivo, en helemaal geschikt voor de zomerse BBQ. De Catalanen eten het ook graag als ontbijt. Het bestaat voornamelijk uit brood en tomaten.
Om extra smaak toe te voegen, rasp je een teentje knoflook en roer je dit erdoor samen met een scheutje van je beste olijfolie. Vaak gebruiken we hiervoor een overgebleven stukje stokbrood. Snijd dit in plakjes en rooster ze even. Om supersnel oud brood te roosteren, bakken we dit in de Airfryer. Pan con tomate ontstond als een manier om oud brood op te maken en tegelijkertijd een smaakvolle en voedzame maaltijd te bereiden.
Recept 1: Eenvoudige Pan Con Tomate
Wat heb je nodig:
- 1 stokbrood
- 2-3 grote vleestomaten
- 1 teentje knoflook
- 1 tl gedroogde basilicum
- Peper en zeezout
- Goede olijfolie
Wat moet je doen:
- Verwarm de oven voor op 200 graden en bekleed een bakplaat met bakpapier.
- Snijd het stokbrood in stukken en halveer. Leg ze met de binnenkant omhoog op de bakplaat. Besprenkel royaal met olijfolie en schuif voor 5 minuten in de oven. Hou ze goed in de gaten, want het kan hard gaan!
- Rasp de tomaten met een fijne rasp. Haal daarna even door een zeef om het overtollige vocht te verwijderen en doe terug in een kom. Voeg een flinke scheut olijfolie toe samen met wat peper en zeezout.
- Pel een teen knoflook.
Recept 2: Pan Con Tomate met Italiaans Kruidenbrood
Wat heb je nodig:
Voor de tomaat
- 2 vleestomaten
- 1 teentje knoflook
- Snuf zeezout
- Goede olijfolie
Voor het brood
- 300 ml koud water
- 500 gr All-in Italiaans kruidenbrood
Wat moet je doen:
- Verwarm de oven voor op 200 graden en bekleed een bakplaat met bakpapier.
- Doe de broodmix samen met het water in een keukenmachine en kneed volgens de aanwijzingen op de verpakking tot een soepel deeg. Laat vervolgens 40 minuten rusten.
- Maak ondertussen de tomatendip door de tomaten te raspen. Haal vervolgens door een zeef om het overtollige water eruit te halen en doe dan in een kom. Voeg wat zout toe en rasp de knoflook erboven. Voeg een drizzle olijfolie toe en mix. Zet in de koelkast tot gebruik.
- Vorm balletjes van het deeg en leg op de bakplaat. Zorg dat ze tegen elkaar aan liggen, zodat het straks na het bakken één geheel is. Laat opnieuw 40 minuten rijzen en schuif dan voor 15-20 minuten in de oven totdat het brood goudbruin kleurt.
Of je nu op zoek bent naar een snel en smakelijk ontbijt, een smaakvolle snack voor bij de borrel, of een bijgerecht voor je zomerse BBQ, dit gerechtje is de perfecte keuze. Met slechts een paar eenvoudige ingrediënten kun je een gerecht creëren dat zowel heerlijk als authentiek is.
labels: #Brood
