Om de klimaatdoelstellingen te halen, is het essentieel dat we minder vlees consumeren. Er zijn zo’n 700.000 vegetariërs in Nederland, blijkt uit cijfers van het Voedingscentrum. Oftewel: zo’n 3% van de totale bevolking. Echter noemt ruim de helft (!) van de Nederlanders zich flexitariër: zij wisselt tussen vlees, vis en vegetarisch. Dat steeds meer mensen bewust minder vlees gaan eten, is een feit.

Het zielig vinden voor de dieren valt allang niet meer onder de voornaamste beweegredenen. Wél worden we ons steeds bewuster van de gezondheidseffecten van vlees op ons lichaam en de effecten die de productie ervan op het klimaat heeft. Volgens Isabel Boerdam, oprichter van foodblog Hippe Vegetariër, is een initiatief als de Nationale Week Zonder Vlees noodzakelijk als we een bijdrage willen leveren aan de klimaatdoelstellingen en de maatschappelijke gezondheid.

De Impact op het Milieu

De cijfers liegen er niet om. Iedere vleeseter die het volhoudt om gedurende één week geen vlees te eten, bespaart liefst 130 liter water. Water dat anders wordt gebruikt voor de productie van veevoer, veehouderij en de productie van je dagelijkse portie vlees. Om een kilo rundvlees te produceren, is namelijk 15.500 liter water nodig. Voor een kilo varkensvlees is dat 6000 liter en voor kippenvlees 4300 liter.

Dankzij alle 10.000 deelnemers die vorig jaar meededen aan de Nationale Week Zonder Vlees, is in totaal 1.315.990 liter aan water bespaard, 769.348 kilometer aan autorijden en 7.795 kilo aan vlees. De productie van vlees is heel belastend voor het milieu. Dat geldt vooral voor rood vlees zoals rundvlees. Er is veel land, water en voer nodig voor het houden van vee. Dit veevoer moet ook worden gemaakt en vervoerd.

Voor 1 kilo vlees is gemiddeld 5 kilo plantaardig voer nodig. En voor het verbouwen van voer, zoals soja uit Zuid-Amerika, is niet alleen land nodig, maar wordt ook vaak oerwoud gekapt. Daarnaast zorgen dieren voor veel uitstoot van broeikasgassen door scheten, boeren en mest. Sommige stoffen uit mest kunnen in de natuur terechtkomen en daar de biodiversiteit verminderen. Door minder vlees te eten kun je de klimaatimpact van jouw voedingspatroon dus flink verlagen.

Als je eet volgens de adviezen van de Schijf van Vijf zonder vlees en dit vervangt door peulvruchten, noten en ei en 1 keer per week vis eet, dan verlaag je de klimaatimpact van jouw eten met ongeveer één derde. Natuurlijk bepaal jij hoeveel je wilt minderen, maar met elke dag minder verlaag je jouw impact op het klimaat.

Gezondheidsvoordelen van Minder Vlees Eten

Als we de nadelen van vlees eten op je gezondheid bespreken, dan hebben we het voornamelijk over rood vlees. Stoppen met rood vlees heeft een bewezen, positief effect op je lichaam. Uit talloze onderzoeken blijkt dat het eten van rood vlees de kans op diabetes type 2 verkleint, je cholesterolwaarde omlaag brengt en spijsvertering en stoelgang verbetert.

Groenten en fruit zijn de beste bronnen van voedingsstoffen voor een gezonde darmflora. Ze zijn rijk aan vezels, die niet door je lichaam kunnen worden verteerd. Sommige darmbacteriën kunnen echter wel vezels verteren, waardoor de groei van de darmbacteriën wordt gestimuleerd. Bonen en peulvruchten bevatten ook veel vezels. Je hart en bloedvaten zullen wat gezonder worden. Vlees bevat vet. Vet is op zichzelf niet slecht. Maar je krijgt met het eten van vlees ook verzadigde vetten binnen.

Als je geen vlees eet, krijg je minder verzadigde vetten binnen. En dat is gunstig voor je hart en bloedvaten. Je smaak zal mogelijk anders worden. Door andere producten te eten verandert ook je smaak. Je zult lekkerder slapen. Het eten van dierlijke producten hebben een sterk verzurend effect. Wanneer je dus geen vlees meer eet en daarvoor in de plaats meer groente, fruit, bonen, noten en peulvruchten, dan ontzuurt je lichaam.

Mensen die bewerkt of rood vlees eten hebben een verhoogde kans op diabetes type 2. Het risico op deze ziekte neemt met 32 procent toe als je per dag 50 gram (of meer) vlees eet. Het is namelijk bewezen dat een vegetarische (of vegan) levensstijl de stofwisseling bij diabetes patiënten verbetert. Onderzoek van Washington Center for Clinical Research heeft laten zien dat mensen die geen vlees eten veel meer beschermende bacteriën hebben dan mensen die wel vlees eten. Een leven zonder vlees zorgt dus dat je lichaam makkelijker voedingsstoffen kan opnemen, dat toiletbezoeken een stuk prettiger zullen zijn en dat je minder dagen ziek en snotterend op de bank zult zitten.

Dierlijke producten bevatten veel verzadigde vetten. Deze vetten zorgen voor meer LDL-cholesterol in je bloed, wat de kans op hart- en vaatziekten verhoogt. Door geen vlees meer te eten, en niet elke dag de koektrommel te plunderen, kun je het gehalte aan slecht cholesterol laag houden.

Mogelijke Nadelen en Aandachtspunten

Als veganist of vegetariër moet je er wel goed op letten dat je voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt. Doe je dit niet, dan loop je de kans op gezondheidsrisico’s door vitaminetekort. Met name een tekort aan B12 (dat onder andere in vlees, soja en vette vis zit) kan op lange termijn leiden tot zenuwschade, omdat B12 zorgt voor de vorming van rode bloedcellen en daarmee de vervoering van zuurstof. Datzelfde geldt voor eiwitten, vitamine D en ijzer.

Vervang je vlees niet met ander ijzerrijk eten, dan kun je last krijgen van vermoeidheid, spierzwakte en duizeligheid. Je spieren hebben mogelijk meer tijd nodig om te herstellen na een inspanning. Gelukkig zijn er voor vegetariërs genoeg mogelijkheden om in niet-dierlijke vorm voldoende eiwitten binnen te krijgen. Denk aan tofu, kaas, peulvruchten, volkorenbrood en nog veel meer. Je moet mogelijk voedingssupplementen nemen. Veel vitaminen en mineralen zitten ook in plantaardige producten. Maar er zijn ook producten van dierlijke oorsprong zoals melk, melkproducten, eieren en kaas.

Wanneer je geen vlees meer eet, kun je snel een tekort aan ijzer krijgen. Bij een ijzertekort, krijg je vaak last van vermoeidheid, spierzwakte en duizeligheid. Het is dan aan te raden om naar de huisarts te gaan om te checken of alles goed gaat.

Een ander nadeel aan een vleesloos dieet? Het sociale aspect. Samen eten is wat lastiger. Je voelt je al snel een buitenbeentje.

Tips om Minder Vlees te Eten

Vlees kun je goed vervangen door ei, peulvruchten (bonen zoals bruine, witte en kidneybonen, linzen, kikkererwten), tofu en tempé en ongezouten noten. Wissel af tussen die producten om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. Vind je het lastig om minder vlees te eten? Misschien werkt het voor jou om vlees op bepaalde dagen te laten staan of eet je liever een kleinere portie vlees. Zo kun je stap voor stap opschuiven naar een eetpatroon met minder vlees.

Hier zijn enkele concrete tips:

  1. Probeer eens minder vlees te gebruiken in een gerecht en vul dat aan met een plantaardig product. Denk aan: een pastasaus met mager gehakt en linzen, rijst met minder kip en een handje cashewnoten, nasi met minder vlees maar wel pinda’s (of ei), een wrap met minder vlees en meer bonen.
  2. Als je nu vaak rood vlees eet, zoals biefstuk of runderlappen, kies dan eens vaker voor kip. Dit helpt om de milieu-impact te verlagen. Van alle vleessoorten heeft kip het minste invloed op het klimaat, rundvlees het meest. Ook voor je gezondheid is het beter om niet te veel rood vlees te eten. Wil je ook op dierenwelzijn letten? De Topkeurmerken Biologisch, EKO, Demeter en Beter Leven 2 en 3 sterren stellen hogere eisen voor het welzijn van dieren.

Maak een weekplanning. Hoeveel dagen per week wil je minder of geen vlees eten? Op welke dagen? En wat eet je op die dagen? Schrijf het op voor jezelf. Hang eventueel briefjes op als geheugensteuntje. Bijvoorbeeld: ‘zaterdag en maandag eet ik vegetarisch’ of ‘woensdag bonendag’.

De Rol van Artsen in de Eiwittransitie

Bijna de helft van de artsen vindt dat het een taak is van artsen om in de spreekkamer bij te dragen aan de eiwittransitie naar een meer plantaardig voedingspatroon. Volgens de Gezondheidsraad voldoet een voedingspatroon van 60 procent plantaardige en 40 procent dierlijke eiwitten ‘beter aan de Richtlijnen goede voeding dan ons huidige voedingspatroon’. Ook somt de raad de voordelen van de eiwittransitie op: lager risico op chronische ziekten, want ‘de consumptie van gezonde (meer) plantaardige voedingspatronen met volkoren granen, fruit, groente, noten en peulvruchten verlaagt het risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en kanker’; ‘minder rood en bewerkt vlees eten hangt ook samen met een lager ziekterisico’.

Voordelen van de Eiwittransitie volgens de Gezondheidsraad
Voordeel Uitleg
Lager risico op chronische ziekten Consumptie van gezonde plantaardige voedingspatronen verlaagt het risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en kanker.
Minder rood en bewerkt vlees Hangt samen met een lager ziekterisico.
Verbeterde inname Daalt de inname van verzadigd vet en mogelijk zout, en stijgt de inname van voedingsvezel.

labels: #Vlees

Zie ook: