Suriname is een tropisch land dat net boven de evenaar ligt. De meeste groenten die men eet, zijn in De Lage Landen niet makkelijk buiten te telen.

De Sopropo: Een Surinaamse Specialiteit

Sopropo (in het Engels bitter gourd) is oorspronkelijk afkomstig uit Zuidoost-Azië, waar hij nog altijd veel gegeten wordt. Maar in Nederland staat hij bekend als een Surinaamse groente. Qua uiterlijk heeft hij wat weg van een pokdalige komkommer; qua smaak staat hij bekend om zijn frisbittere smaak.

Van groenten eten knap je op, weet kweker Ron van Zwet (51) als geen ander. In zijn Almeerse kas kweekt hij exotische gewassen als sopropo, een ietwat bittere groente die goed schijnt te zijn voor mensen met diabetes type 2. Met name Surinamers zijn er dol op. Voor veel Nederlanders is sopropo een onbekende groente, maar voor degenen met een migratie-achtergrond niet.

Het exotische gewas kan van ongeveer mei tot oktober geteeld worden in een onverwarmde kas. Maar er is het hele jaar vraag naar deze groente. Het zaaien begint in maart, en oogsten kan van mei tot oktober, als de vruchten ongeveer twintig centimeter zijn. Het is een moeilijke groente om te kweken, vertelt Ron, die zijn oogst ook wel eens zag mislukken. ‘De bloemen op de strengen moet je laten bestuiven door bijen. Hier heb je professionele kasten voor nodig met de juiste bijen.

Inmiddels heeft Ron het verbouwen van sopropo helemaal onder de knie, en verkoopt hij duizenden kilo’s per jaar. Sopropo kun je in stukken snijden en roerbakken, of vullen met gehakt. ‘Voor Hollanders is sopropo denk ik net iets te bitter,’ lacht Ron.

Kweken in Almere: ONZE Volkstuinen

Ron werd geboren en getogen in het Westland, maar verhuisde in 1999 met zijn gezin naar Almere. Het tuindersvak kreeg hij met de paplepel ingegoten. Als kind hielp hij mee in de bloemenkwekerij van zijn vader, en op zijn achttiende begon hij een onderneming in het kweken van rozen. Toen hij zich verdiepte in andere mogelijkheden voor het benutten van de kassen, kwam hij erachter dat veel volkstuincomplexen in Almere vol zaten. Daarom startte hij in 2012 met het concept ‘Volkstuin onder glas’; het verhuren van volkstuinen aan Almeerders die een moestuin wilden. ‘In de kas, zodat onkruid, slakken en last van weer en wind verleden tijd zijn. We gebruiken geen chemische groei- of bestrijdingsmiddelen omdat we de grond gezond willen houden.

Buiten barst het herfstige weer los. Er vallen dikke regendruppels op het dak en de wind raast langs de ramen. Maar binnen in de warme kas van Ron van der Zwet merk je daar bijna niks meer van. Ron, van origine rozenkweker, wilde iets anders met zijn kas. Zo ontstond ‘ONZE Volkstuin in de kas’ in Almere. Ron: “Kweken vind ik prachtig: van niets iets maken. Dat je iets ziet groeien van zaadje tot plant geeft zo’n goed gevoel. Die passie delen we hier allemaal.”

In 2017 verhuisde de volkstuin van Ron naar een nieuwe kas in Almere, omdat de oude kas vol raakte. Ondanks dat deze kas nu al meer dan 750 tuinders telt, heeft Ron een lange wachtlijst aan enthousiastelingen die ook een tuintje willen beginnen. Naast de volkstuin verbouwt Ron zelf ook nog steeds groenten. Maar daarvan levert hij ieder jaar steeds meer grond in, zodat andere tuinders hun eigen plekje kunnen krijgen.

De Diversiteit aan Gewassen

In Almere weten veel Surinaamse klanten de moestuinkas te vinden. Zij telen er onder meer tropische groenten. In Utrecht ziet Ron dat het publiek voorlopig anders is. "Hier zien we vooralsnog minder Surinaamse moestuinders. In de moestuintjes komen we vooral traditionele groenten tegen, zoals koolsoorten en de bekende kasgroenten zoals tomaten en komkommers." Zelf teelt Ron ook een speciaal soort komkommer, sopropo.

Naast sopropo kweekt Ron andere exotische producten als tajerblad, pepertjes, kousenband, antroewa, en bitawiri. En ook de bekende gewassen zoals paprika, komkommers en tomaten worden door Ron op kleine schaal verbouwd.

5 augustus 2022 stond er een uitgebreid artikel over Guno Marengo in NRC Handelsblad. Het was min of meer spontaan dat Jan Velema belde en zei: “Ga je mee?” Als Jan dat zegt, hoef ik geen twee keer na te denken. En zo kwam het dat we bij Biofood in Almere Buitenvaart gingen kijken. Dat is een biologisch glastuinbouwbedrijf. Eigenaar Bob van der Voort staat open voor nieuwe dingen. Daarom heeft hij een deel van de kas beschikbaar gesteld aan Guno Marengo die typisch Surinaamse groenten teelt.

Zo wijst hij ons op tayer (Xanthosoma sagittifolium), op fijne klaroen (Amaranthus lividus, hebben we, blijkt nu, ook geteeld in onze tuinen) en grove klaroen (Amaranthus dubius) en antroewa/antruwa (Solanum macrocarpon), dat veel van een aubergine heeft, maar het net niet is. Natuurlijk groeit er kouseband - “de mensen willen niet de lichte, ze willen de donkere groene” - en okra (Abelmoschus esculentus) die prachtige bloemen en erg grote bladeren heeft.

De Passie van de Tuinders

Inmiddels hebben honderden Almeerders en omstrekers een ‘tuintje onder glas’ bij Ron. Surinamers met groene vingers begonnen direct met het verbouwen van exotische groenten. Van hen hoorde de kweker over de positieve werking van sopropo, ook wel bekend als bittergourd, een groente die een beetje op ruwe komkommer lijkt. Zo zou het onder andere helpen tegen diabetes type 2.

Van heinde en verre komen ze naar de kas in Almere om kilo’s in te slaan voor hun familieleden en vrienden. Op zaterdag zijn er regelmatig zestig klanten. De meesten zijn Surinaams, maar ook Antillianen, Chinezen en Vietnamezen behoren tot zijn vaste klantenkring, vertelt kweker Ron van Zwet. ‘Op zaterdag kunnen ze kijken hoe het groeit: een oerwoud van gewas.

Tuinieren zit er echt helemaal in bij mij”, vertelt Marcel terwijl hij tevreden over zijn tuin uitkijkt. “Ik ben er al van jongs af aan mee bezig, omdat mijn ouders altijd een tuin hebben gehad. Ze hadden veel van de groentesoorten die ik hier nu ook heb staan. Acht jaar later ben ik hier nog steeds meerdere dagen per week te vinden.”

Judiths vriendin en medetuinder Ina zit naast een grote krat die uitpuilt met groenten. Judith: “Dit is de oogst van vandaag en gaat mee naar huis. Een groot deel geef ik weg, onder andere aan Ina.”

En die groene vingers? Die heb je volgens Ron niet eens nodig om een eigen tuintje te beginnen. “Gewoon doen!” roept hij overtuigend. “Het enige wat echt belangrijk is, is dat je er plezier in hebt. Dan wil je er energie in steken en haal je er ook weer energie uit.

De Voordelen van Kweken in een Kas

Hier maakt het niet uit wat het weer buiten doet. Een kas biedt veel meer mogelijkheden en daardoor is de kans van slagen 95 procent. Hier kun je 52 weken per jaar groenten oogsten. Zeventig procent van de kas bestaat uit Surinaamse groenten en tropische gewassen. Die zijn vaak erg duur om te importeren en buiten niet te kweken, maar doen het hierbinnen enorm goed.”

Het ideale aan een moestuin in een kas is dat je nooit last hebt van regenbuien en tot je knieën in de modder staan. Het eerste jaar zijn we met het hele gezin fanatiek aan de slag gegaan.

Oogst en Gebruik

“De mensen willen dit,” vertelt Guno. “Het is biologisch, niet bespoten en komt niet met het vliegtuig uit Suriname. Okra kan je oogsten als het puntje van de vrucht fris, knapperig afknapt. Zo laat Guno het zien. En bij tayerblad mag je pas het blad snijden als het nieuwe uit de oksel van het oude komt.

Dankzij onze moestuin kunnen we een heel groot deel van het jaar van eigen oogst eten. En dat vind ik echt een cadeautje. Ook voor de kinderen vond ik het belangrijk dat ze zien waar hun eten vandaan komt. We aten altijd al veel biologisch, maar daar zit wel een prijskaartje aan.

Als we een teveel aan oogst hebben, geven we wat weg of we blancheren het en vriezen het daarna in. Ook drogen we groenten met een droogapparaat, en maken zo zelfs ons eigen bouillonpoeder. Er wordt hier onderling ook veel gedeeld; zaden, oogst en informatie.

labels:

Zie ook: