De komische dramafilm The Worst Person in the World gaat over bijna dertiger Julie. Julie is bijna een dertiger als ze voor de zoveelste keer haar interesses verlegt. Ze heeft een relatie, maar lijkt nooit echt tevreden. Een volgende relatie volgt, al is het de vraag of die wel stand houdt. Ook haar vriendje zet ze aan de kant voor een 45-jarige striptekenaar.
The Worst Person in the World is een zware maar ook fraaie zit. Een coming of age over niet precies weten wat je wilt, terwijl iedereen om jou heen dat wel lijkt te weten. Prachtig geacteerd en de humoristische ondertoon is een fijne bijkomstigheid.
Voor wie het uiterst empathische werk van de Noorse regisseur Joachim Trier kent, is de titel van zijn vijfde speelfilm behoorlijk intrigerend. The Worst Person in the World heet die, of Verdens verste menneske in het Noors. Het ligt bepaald niet in de lijn der verwachting dat Trier zijn personages zo zou veroordelen als die titel lijkt te doen - zelfs de drugsverslaafde, suïcidale recidivist die centraal stond in zijn gevierde Oslo, 31.
Het Verhaal van Julie in Twaalf Hoofdstukken
De film presenteert zichzelf in een openingstitel expliciet als een portret van Julie, “in twaalf hoofdstukken met een proloog en epiloog”. In twaalf hoofdstukken volgen we het leven van Julie (Renate Reinsve), een twintiger die op het punt staat dertiger te worden en voor een reeks welbekende keuzes komt te staan: welke studie moet ze kiezen? Wil ze kinderen met de al wat oudere striptekenaar Aksel, of niet? Behoudt ze het contact met haar afwezige vader, die aan een tweede leg is begonnen?
We volgen het leven van Julie (Renate Reinsve) in 12 hoofdstukken. Het Noorse The Worst Person in the World van kwaliteitsregisseur Joachim Trier past precies in dat rijtje, maar weet een diepgang te vinden die zeldzaam is bij dit type film. In deze film is dat Julie. De humoristische ondertoon is zeer prettig en vanaf minuut 50 wordt de film alsmaar beter. Origineel, een fijne hoofdstukverdeling zodat je weet waar je aan toe bent, met enkele prettige twists zorgen ervoor dat je meeleeft met Julie. En dat terwijl ze een ontzettende twijfelkont is. ‘Make up your mind’, denk je meerdere malen.
Dertigersdilemma en de Keuzes van Julie
Nu ze de dertig nadert, laait het dertigersdilemma op: wat moet dat worden, mijn leven? Julie is bijna een dertiger als ze voor de zoveelste keer haar interesses verlegt. Ze wonen gelukkig samen, maar hij wil kinderen, daar waar zij dat (nog) niet wil. Uiteindelijk gaan ze uit elkaar, omdat ze Eivind ontmoet. Zijn er meer mensen die bij het zien van The Worst Person in the World aan Frances Ha moesten denken?
Wat een dillema’s vliegen je om de oren. Dillema’s van een dertiger, welteverstaan. Want wat als je iets anders wilt dan de rest om je heen. En als je dat dan hebt dat je dan weer iets anders wilt. En als je dat dan hebt, dat je dan alsnog met weemoed terugkijkt. Je kunt van tevoren een hoop uitstippelen, maar het gaat bijna nooit zoals jij wilt dat het gaat. Nieuw is leuk, maar voor hoelang? En het gras is ook bijna altijd groener bij de buren (gelukkig hebben mijn buren geen echt gras)? Al moet gezegd dat het aantal moraalridders ook in razendsnel tempo toeneemt. Wat mag nog wel? Je kunt niet allemaal op een lijn zitten. Anders ben je net een robot. Een kont in de krib kan soms ook best lekker zijn.
Relaties en Liefdesdriehoeken
Sowieso heeft geen van de centrale personages echt kwaad in de zin, ook al doen ze elkaar onbedoeld pijn in de liefdesdriehoek waarin ze terechtkomen. Dit zijn niet eens de slechtste mensen in Triers oeuvre. Inderdaad: Trier waagt zich hier aan misschien wel het meest uitgekauwde van alle filmverhalen - één vrouw, twee mannen, tel uit je drama.
Maar die talloze romkoms vertelden dat verhaal door de ogen van de jongen die het meisje uiteindelijk verovert. In plaats daarvan ligt het perspectief resoluut bij Julie (Renate Reinsve, die in Cannes de acteerprijs won voor haar rol). En de meeste aandacht gaat uit naar haar relatie met Aksel (vaste Trier-medewerker Anders Danielsen Lie), de oudere man die op papier niet bij haar past.
De Invloed van het Heden en Digitale Technologie
Reden nummer twee: Trier plaatst de film nadrukkelijk in het gedigitaliseerde heden. Al in de proloog wordt Julie’s keuzestress verbonden met de constante afleiding van sociale media. Die openingsscène raast in hink-stap-sprongen door Julie’s volwassen leven tot nu toe: twee afgebroken studies en een halfslachtige carrière als fotograaf, met voor elke fase ook een andere kortstondige geliefde. Nog scherper komt het thema naar voren in een hartverscheurend gesprek tussen Julie en Aksel, laat in de film, waarin ze zich - onder veel meer - eindelijk rekenschap geven van het leeftijdsverschil dat ze tijdens hun relatie altijd gebagatelliseerd hebben.
Veertiger Aksel is van de laatste generatie die nog opgroeide zonder de alomtegenwoordigheid van digitale technologie. Hij hecht aan het tastbare; Julie’s wereld is vluchtiger.
Stijl en Filmtechnieken
Reden drie: de stijl. Trier waaierde uit met zijn meest recente films, met uitstapjes naar Hollywood (Louder Than Bombs, 2015), naar het horrorgenre (Thelma, 2017) en naar de documentaire (Den andre Munch, 2018). The Worst Person in the World sluit stilistisch weer aan bij zijn debuut Reprise (2006) en internationale doorbraak Oslo, 31. Vooral zijn postmoderne, door de Nouvelle Vague geïnspireerde debuut is een interessante spiegel voor The Worst Person in the World.
Omdat de centrale personages min of meer even oud zijn en min of meer dezelfde zoektocht doormaken: wat is mijn plek in de wereld? Het leidt in beide gevallen tot energieke films die niet bang zijn hun realisme te doorbreken met speelse filmtrucs - zie die literair aandoende hoofdstukken en de ironiserende voice-over. Maar waar die spielerei bij Reprise vooral bedoeld leek om te tonen wat Trier als filmmaker in huis had, staat het nu in dienst van zijn personage. Ander voorbeeld: het magisch-realistische moment waarop Julie besluit weg te gaan bij Aksel en letterlijk de tijd stilzet om door de stad naar Eivind te rennen. Het is een euforische scène, prachtig gefilmd, maar we kennen het, zagen het al zó vaak.
De Oslo-Trilogie
Samen met eerder werk Reprise (2006) en Oslo, August 31st (2011) vormt The Worst Person in the World de Oslo-trilogie, heeft Trier naderhand gezegd. En er is inderdaad de nodige overlap. Telkens staan worstelende jongvolwassenen uit de Noorse hoofdstad centraal, maar waar die eerdere films nogal zwaar op de hand waren, is dit laatste deel lichtvoetiger, uitgebalanceerder, rijker, beter. Er valt dan ook een hoop te zeggen over de nieuwe film van de Noorse regisseur Joachim Trier (Thelma, Oslo, August 31st).
Reacties en Erkenning
THE WORST PERSON IN THE WORLD werd geselecteerd voor de hoofdcompetitie van het Cannes Filmfestival. Hoofdrolspeelster Renate Reinsve won er de Palm voor Beste Actrice.
‘Veel mensen herkennen zich in het verhaal van Julie. Ik denk dat we in een tijd leven waarin er veel aandacht is voor de constructie van je identiteit. We kunnen zelf creëren wie we zijn, en daar horen bepaalde verwachtingen bij. Welke keuzes maak je als het gaat om je familie, de liefde en je carrière, en wat zegt dat over jou? En we zetten onszelf onder druk om de juiste keuzes te maken, want we willen ervoor op waarde geschat worden. Maar het leven is rommeliger dan even kiezen tussen het één of het ander. Daar gaat onze film over: existentiële vragen.’
‘Wat ook meespeelt in het succes: we hebben een film gemaakt voor het grote doek. Het is een complete ervaring, gefilmd op 35mm. Uiteindelijk wil ik als filmmaker vooral een plek creëren waar mensen willen zijn. Zoals je ook hebt bij Licorice Pizza van Paul Thomas Anderson, daar heb ik zo van genoten. En nu heeft Anderson onze film de beste van de wereld genoemd. Dat is een groot compliment. Hij is mijn held, zijn films liggen dicht bij de mijne. Bij hem draait het ook om locaties, personages en hun gedrag. Plot is minder belangrijk.
labels: #Worst
