Het is misschien wel één van de beroemdste beelden uit de Nederlandse filmgeschiedenis: een jonge en wulpse Monique van de Ven, achterop op de fiets bij Rutger Hauer in Turks Fruit.
De casting van Olga
Toch was er heel lang een andere actrice in beeld om Olga te spelen. Monique van de Ven omschrijft zichzelf begin jaren zeventig als brutaal en voor de duvel niet bang. Ze weet haar eerste ontmoeting met Verhoeven dan ook nog heel goed. Ze had zich naar binnengekletst bij de casting van Turks Fruit, in de hoop een bijrolletje in de wacht te kunnen slepen.
“Ik had mooie foto’s meegenomen voor de casting, waar ik echt sexy en uitdagend op stond. Bij binnenkomst had ik meteen een klik met Paul. Dat brutale vond hij geweldig. ‘Jij krijgt de rol van Olga!'” Een paar weken na deze casting krijgt Monique een telefoontje. Zij zat op dat moment nog in Maastricht op de toneelschool. “Ik kreeg de vraag of ik een contract kon komen tekenen. Ik was dolblij en vroeg naïef om welke rol het dan ging. Ik rekende op een bijrol of zoiets.
Pikant detail was dat Willeke van Ammelrooy al gecast was voor de rol van Olga.
Samenwerking met Verhoeven en Hauer
Dit was het begin van een bijzondere samenwerking tussen Verhoeven en de dan nog negentienjarige actrice. Van de Ven roemt vooral de ambiance die de regisseur op de set wist te creëren. “Paul zorgde voor zo’n waanzinnige sfeer op de set. Er heerste een enorm gevoel van vrijheid. Ik liep gewoon naakt rond op de set." Dat betekent niet dat het er altijd zachtzinnig aan toe ging op de set. “Paul is een enorme provocateur en kon je echt tot het uiterste dwingen. Dan liep hij te schreeuwen op de set: 'Doorgaan! Ik wil deze blik zien!' Ik vond dat heel prettig juist. Juist hierdoor kon hij het uiterste in mij naar boven halen."
Deze passie heeft de regisseur nog steeds volgens Van de Ven. De actrice verwacht dan ook niet dat de regisseur er binnenkort de brui aan geeft. "Zeker nu hij zo’n grote internationale prijs heeft gewonnen gaat nog wel even door. Ik mis hem wel in Nederland.
In een gesprek aan haar keukentafel blikt Van de Ven terug op de vroege casting en op de samenwerking met Verhoeven en Hauer. Verhoeven gaf weinig uitvoerige regieaanwijzingen; Van de Ven noemt het een periode van leren in de praktijk, “het wiel uitvinden terwijl de wagen al reed.” Haar chemie met Rutger Hauer noemt ze cruciaal voor het succes: volgens haar wilden mannen de hoofdrol en wilden vrouwen hem hebben.
Een recente herziening in Tuschinski raakte haar opnieuw; ze was onder de indruk van de film en van Hauer’s spel, en merkte hoe jong publiek zich geïnspireerd voelde om soortgelijke films te maken.
De impact van Turks Fruit
Turks fruit markeerde in 1973 het filmdebuut van de destijds piepjonge Monique van de Ven (1952). Turks fruit zorgde voor het filmdebuut van Monique van de Ven (geboren 1952) en is nog altijd de best bezochte Nederlandse film ooit. Turks fruit draaide vanaf februari 1973 in de bioscoop en trok ruim 3,3 miljoen bezoekers. Het was ook het debuut van Van de Ven.
De film werd genomineerd voor een Oscar, is nog steeds de meest succesvolle Nederlandse bioscoopfilm aller tijden en jij werd verkozen tot beste Nederlandse actrice van de twintigste eeuw.
Het verhaal over kunstenaar Erik (Rutger Hauer) en Olga (Van de Ven) bleef cultureel relevant: het riep bij de première in Tuschinski protest op van feministische groepen en dwingt ook nu tot debat over bevrijding en stereotypering. In die zaal in Tuschinski werd 52 jaar geleden filmgeschiedenis geschreven, maar er stonden ook feministische actiegroepen voor de deur te protesteren tegen de manier waarop, het boek waarschijnlijk nog meer dan de film, vrouwen stigmatiseerde. Elke generatie die naar Turks fruit kijkt zal er de bevrijding én de beperking in ontdekken.
Monique van de Ven zou zo weer 'ja' zeggen tegen Turks Fruit als regisseur Paul Verhoeven haar weer zou vragen. Dat zei de 73-jarige actrice zondag in de podcast Slagter en Dresselhuys weten het beter. "Als ik datzelfde lichaam had, zou ik het zo weer doen", zegt Van de Ven in de podcast. "Met Paul Verhoeven zou ik het ook zonder intimiteitscoach doen.
Het fijne van Paul is dat hij altijd heel open is geweest over hoe hij de film wilde draaien. Hij zei precies wat hij wilde en welke shots hij wilde draaien. We kwamen op de set nooit voor verrassingen te staan. De moeder van Van de Ven moest zelfs van tevoren tekenen voor de naaktscènes in de film. "Ze vroeg: je moet bloot, wil je dat? En ik zei: ja", lacht de actrice. "Het was het begin van de seksuele revolutie. Alles kon en mocht en was normaal.
De film in Rotterdam
Deze week draait Turks fruit (1973) in de openluchtbij de Pleinbioscoop op de Wilhelminapier in Rotterdam. De vertoning werd mogelijk gemaakt met uitzonderlijke instemming van producent Rob Houwer; de toestemming werd kort vóór zijn overlijden in juli geregeld. De showings lopen tijdens Pleinbios (14-30 augustus); de voorstelling van Turks fruit op 15 augustus is uitverkocht.
Turks Fruit is niet vaak meer te zien, doordat producent Rob Houwer die onlangs overleed niet vaak toestemming gaf voor publieke vertoningen. De laatste keer dat dit gebeurde was in 2021, toen bioscoop Tuschinski in Amsterdam honderd jaar bestond. In Rotterdam is op 15 augustus een speciale openluchtvertoning waarbij Van de Ven aanwezig is. Deze week is Turks fruit te zien bij de Pleinbioscoop in Rotterdam.
Producent Rob Houwer stond erom bekend slechts zeer zelden toestemming te geven om met name de films die hij met Paul Verhoeven maakte te vertonen. De screening in Rotterdam werd kort voor zijn overlijden in juli vastgelegd.
labels:
