Ze lijken zo gewoon, maar eieren zijn wonderen van de natuur. We weten allemaal dat een kip eieren legt. Maar, weten we ook hoe een kip deze eieren legt? In dit artikel maken we een reis door de kip: de reis van het ei! Als we in Nederland een ei eten, is dat over het algemeen een kippenei. Deze eieren zijn veelzijdig, lekker én gezond. Maar hoe wordt zo’n ei nu eigenlijk precies gemaakt? En hoe lang doet een kip daarover?

Een ei ontstaat in het lichaam van een kip door een complex en goed gecoördineerd biologisch proces. Dit proces vindt plaats in het voortplantingssysteem van de kip, ook wel de eierstok en eileider genoemd.

De Leghen en Haar Eiproductie

Een kip die eieren legt, noemen we officieel een leghen. De kip die de eieren legt, is de leghen. Een hen kan in principe het hele jaar door leggen, behalve als ze broeds is, in de rui is of ziek is. In de maanden december en januari komt de leg wel op een laag pitje te staan. Een leghen legt circa 300 eieren per jaar.

Een kip legt haar hele volwassen leven eieren. Hoe ouder de hen wordt, hoe groter de eieren worden. In haar eerste levensjaar legt de kip de meeste eieren. Daarna daalt de productie van eieren met zo’n 20 procent per jaar. Hoeveel eieren een hen in haar leven legt, hangt sterk af van het ras en hoe oud ze wordt, meestal zijn het er rond de 450.

De gemiddelde kip legt ongeveer vijf eieren per week, maar er zijn ook kippen die iedere dag een ei leggen. Hybride kippen leggen de meeste eieren - tot wel 350 per jaar. Dat is niet zo gek, want ze worden gefokt voor de meest optimale optimale eiproductie. Een hybride kip ontstaat door meerdere goed leggende kippen te kruisen.

De Tijdlijn van een Ei

Een hen doet er ongeveer 25 uur over om een ei te maken. Kippen zijn verbazingwekkend! Als uw hennen goed leggen produceren ze iedere 25,5 uur een nieuw ei. Binnen ongeveer 30 minuten nadat een ei is gelegd, begint het proces opnieuw.

De Reis van het Ei: Stap voor Stap

Onze reis begint in de eierstok van de kip. De hen heeft, in tegenstelling tot de meeste dieren, slechts één werkende eierstok - de linker - die is gelegen in de lichaamsholte vlakbij de ruggegraat. Hierin zitten duizenden onrijpe eicellen. In de vruchtbare periode heeft de vrouwelijke kip tot ongeveer 4000 zeer kleine eicellen (voortplantingscellen) waarvan enkele zich kunnen ontwikkelen tot volledige dooiers als de hen geslachtsrijp is. Als een hen geslachtsrijp is, worden deze eieren een voor een rijp. Na iets langer dan een week is een eicel gerijpt tot dooier. Dan vindt het startsein voor de opbouw van de rest van het ei plaats: de ovulatie of de eisprong.

Hieronder lees je stap voor stap hoe een ei gemaakt wordt:

  1. Het rijpen van de dooiers: het voortplantingsstelsel van de hen bestaat uit een linker eierstok en eileiders. Kuikens worden geboren met 2 eierstokken, 1 aan de linkerkant en 1 aan de rechterkant, maar de rechter eileider ontwikkelt zich niet. Als een kuiken wordt geboren dan heeft ze een half miljoen eicellen! Dit is veel meer dan ze ooit gaat kunnen leggen. Als de hen ouder wordt dan beginnen de eicellen langzaam te ontwikkelen in dooiers, die allemaal wachten op hun beurt om te rijpen.
  2. Trechter vormige opening van de eileider (Infundibulum): Als de dooier klaar is dan wordt deze vrijgegeven in het trechtervormige, bovenste gedeelte van de eileider. Dit heet het Infundibulum. Het infundibulum vangt de eicellen die worden losgelaten uit de eierstok op. Soms kan het infundibulum de dooier niet opvangen en valt de dooier ernaast. Dit kan gebeuren, meestal absorbeert het lichaam van de kip deze dooier gewoon. Als de dooiers nooit door het infundibulum worden opgevangen dan ontwikkelt zich de ziekte ei peritonitis.

    In het infundibulum wordt ook het sperma van de haan toegevoegd als je een haan hebt rondlopen. Dit is het moment dat de eieren bevrucht kunnen worden! De spermacellen van de haan moeten dus helemaal van de cloaca naar het infundibulum zwemmen om een ei te kunnen bevruchten.

  3. Magnum: Daarna gaat de dooier door naar het magnumgedeelte van de eileider. Hier wordt in ongeveer 3 uur tijd het eiwit voor in het ei verzameld.
  4. Isthmus: Vervolgens gaat het ei naar het isthmus waar nog iets meer eiwit wordt toegevoegd. Hier wordt ook de basis laag van calcium kristallen gevormd voor de schaal.
  5. Schaalklier: In de schaalklier worden water, mineralen en calcium toegevoegd om de eischaal te kunnen maken. De schaal klier is ook verantwoordelijk voor de kleur van de schaal. Alle eieren zijn eerst wit en krijgen als ze klaar zijn een kleurtje. De kleur van de eierschaal wordt bepaald door het ras en de genetica van de kip.
  6. Vagina: In de vagina slaat de hen sperma op voordat het naar het infundibulum zwemt om de dooier te bevruchten. En als laatste wordt het beschermlaagje voor het ei toegevoegd. Dit laagje houdt sluit de poriën af zodat er geen bacteriën in het ei kunnen komen. Maar het laagje heeft nog een functie: het zorgt voor een soort glijmiddel als het ei gelegd wordt!
  7. Cloaca: Nu gaat het ei de cloaca in en is hij klaar om gelegd te worden. Net voordat het ei gelegd wordt draait het 180 graden zodat het brede uiteinde als eerst eruit komt. Als het ei er bijna uit komt dan gaat de hen staan en valt het ei op de grond!

De Eileider in Detail

Elke dooier wordt omgeven door een dun-wandig vliesje of follikel dat aan de eierstok vastzit. De rijpe dooier komt vrij als het zakje breekt, en wordt opgevangen door de trechter van de linker eileider. (de rechter eileider functioneert niet.) De linker eileider is een kronkelend buisje van ongeveer 80 centimeter lengte.

De eicel in de voltooide dooier komt nu in de opening van de eileider. In de eileider draait de dooier (en later het ei) alsmaar rondjes. In de eileider worden verschillende eiwitlagen rond de dooier afgezet. In de eileider worden ook de hagelsnoeren gevormd. Hagelsnoeren zijn strengen waarmee de eierdooier aan de eierschaal vastzit. Ook worden vliezen gevormd om een eventueel kuiken in het ei te beschermen tegen bacteriën. In de periode daarna wordt het ei volgepompt met water en zouten. Dit water en deze zouten wordt vanuit de eileiderwand door de vliezen in het eiwit gevoerd.

De eidooier bevat overwegend onverzadigde vetzuren. In het eigeel zit ook cholesterol. Steeds meer voedings wetenschappers concluderen dat de hoeveelheid cholesterol die geconsumeerd wordt niets te maken heeft met de hoeveelheid cholesterol in het bloed. De lever regelt het niveau van Cholesterol in het bloed. Van het vet in een kippenei is meer dan de helft enkelvoudig of meervoudig onverzadigd. Er is volgens de moderne voedingswetenschap dan ook geen enkel bezwaar tegen de consumptie van eieren.

Vorming van de Schaal

Nadat de schaalvliezen zijn gevormd, komt het ei in het schaalvormingsgedeelte van de eileider. In dit gedeelte krijgt het ei een harde schaal. Dit duurt ongeveer 20 uur. Nadat de harde schaal is toegevoegd aan het ei, is het ei klaar voor de leg. De vorming van de eischaal duurt ongeveer veertien uur. Deze schaal bestaat voor ongeveer 4 procent uit eiwit en voor 95 procent uit calcium-carbonaat. Daarnaast zit er nog wat magnesiumchloride en calciumfosfaat in. Er komt een soort wasachtige laag om het ei, waardoor vochtverlies wordt tegengegaan. Dit wordt ook wel de schaalopperhuid genoemd. In de eierschaal zitten tienduizend luchtgaatjes.

Doordat het ei door de eileider wordt voortgestuwd, wordt de voorkant puntig, de achterkant blijft stomp; ovaal dus. ‘Ovaal’ is afgeleid van het Latijnse woord ovum, dat ei betekent.

De Samenstelling van een Ei

Een ei bevat ongeveer dertien procent eiwit, elf procent vet, veel mineralen en veel vitamines A, B en D. De rest is water. Eiwit vormt samen met water het belangrijkste bestanddeel van het wit van het ei. De andere stoffen zitten in het eigeel, de dooier dus.

Bevruchting en het Kuiken

Een hen kan eieren leggen zonder dat daar een haan voor nodig is. Kippen leggen eieren zonder dat een haan nodig is, omdat het leggen van eieren een natuurlijk proces is dat wordt gereguleerd door licht (daglengte). Een haan is wel nodig om een ei te krijgen waar een kuikentje in groeit. Want pas als de eicel van de kip bevrucht is door een zaadcel van de haan, kan er een kuikentje in het ei groeien.

labels: #Ei

Zie ook: