‘Bewaar op een koele, donkere plek’ is het advies van menig aardappelverpakking. Het veelzijdige knolgewas blijkt geen zonneaanbidder. Maar wat maakt de aardappel tot zo’n liefhebber van de duisternis? En wat gebeurt er als ze toch met hun schilletje in de zon komen?

Iedereen heeft wel een zak aardappelen in de voorraadkast liggen. Niet zonder reden, want we zijn in Nederland echte aardappeleters en de meeste van ons eten het minstens eenmaal per week. Toch kan het gebeuren dat je de piepers in de voorraadkast vergeet. Zonde, want voordat je het weet hebben ze uitlopers en moet je ze weggooien. Of is dat wat overdreven?

Als je jouw zak piepers in de zon laat staan, gaat de aardappel aan de groei. Er komen uitlopers en groene plekjes op de aardappel. Liggen je aardappelen al een tijdje in de zak te wachten? Ook dan is de kans groot dat-ie uitlopers krijgt.

Wat zijn uitlopers?

Wanneer je aardappels even laat liggen of in een te warme omgeving bewaart kunnen ze uitlopers krijgen. Dit zijn de jonge scheuten van de plant waaruit zich een nieuwe plant vormt. Leuk voor als je aardappelen wil kweken in je eigen tuin maar anders ontzettend onhandig. Je aardappels zien er namelijk in een keer een stuk minder smakelijk uit en voor veel mensen is dit reden om ze weg te gooien. Maar is dat eigenlijk wel nodig?

Allereerst is het belangrijk om te weten waardoor uitlopers ontstaan. Wanneer de aardappelen er al een tijdje liggen en/of in een te warme omgeving worden bewaard, verschijnen de kleine worteltjes uit de aardappelen.

Solanine: Het natuurlijke gif in aardappelen

Op plaatsen waar uitlopers groeien, zit namelijk de natuurlijke gifstof solanine. Solanine ontstaat onder invloed van licht in de schil en uitlopers van aardappelen. Dit natuurlijke gif is ontzettend handig voor de overlevingskans van de pieper. Het houdt namelijk schimmels, wormen en insecten op een afstandje. Ook voor de mens is solanine giftig.

Ja en nee. Enerzijds klopt het dat je de uitlopers van aardappels beter niet kunt eten. Ze bevatten namelijk solanine, een giftige stof waarmee de aardappel zich beschermd tegen schimmels en insecten. Anderzijds is het wat overdreven om de hele aardappel weg te gooien. Je kunt de uitlopers namelijk heel goed afsnijden en de rest opeten. Solanine is namelijk alleen in hele grote hoeveelheden giftig. Je kan dus gerust een hele gezinszak friet opeten zonder bang te zijn voor buikklachten.

Niet alle groenten hebben onschuldige uitlopers. In die van aardappelen zit de stof solanine. Solanine is een natuurlijk gifstof die ontstaat onder invloed van licht. Wie te veel solanine binnenkrijgt, kan onder andere maag- en darmklachten ontwikkelen. Om dit te voorkomen is het verstandig om de uitlopers goed te verwijderen, net als eventuele groene stukjes schil. In schil van die kleur zit het immers ook.

Eet je toch wel een stuk aardappel met solanine erin, dan kun je een branderige tong en een bittere smaak ervaren. Gelukkig kan zo’n klein stukje giftige aardappel geen kwaad. Pas in grote hoeveelheden wordt solanine gevaarlijk, en kan het tot diarree, overgeven, en duizeligheid leiden. In uitzonderlijke omstandigheden kun je er zelfs bewusteloos van raken, of problemen krijgen met je hart of ademhaling.

De gifstof wordt tijdens het bereiden en verhitten van de pieper slechts gedeeltelijk afgebroken. Je kunt er allerlei klachten van krijgen, zoals buikpijn, diarree of koorts. Maar dat gebeurt alleen als je er heel veel van binnenkrijgt.

De aardappelrassen die nu in de super te vinden zijn, bevatten over het algemeen al lagere solaninewaardes. Maar om er zelf ook zeker van te zijn dat je aardappelen niet giftig zijn, kun je ze het best even onder de loep houden.

Wel of niet eten?

De uitlopers zelf kun je beter niet opeten. In de uitlopers zit namelijk het giftige stofje solanine, waarmee de aardappel beschermd wordt tegen schimmels en insecten. Maar geen nood, als je ze er goed afsnijdt is er niks aan de hand. Van dit stofje kun je overigens flink buikpijn, diarree of koorts krijgen. Maar... dan moet je er wel kilo’s van eten per dag. Mocht je een keer een kleine hoeveelheid binnen hebben gekregen dan is dus er niks aan de hand.

Ja, groene, bruine en beurse plekken en uitlopers moet je goed wegsnijden uit aardappels. In de uitlopers van oudere aardappelen en in de schil van onrijpe aardappelen kan namelijk de stof solanine voorkomen.

Het solaninegehalte van aardappelen kan sterk variëren. Tegenwoordig worden aardappelrassen geteeld met lagere solaninegehalten. Maar door beschadiging of het bewaren van de aardappelen in (zon)licht of in een koude en vochtige omgeving, kan het solaninegehalte van aardappelen stijgen.

Eet je het liefst de aardappel in de schil? Dan zijn verse aardappelen het beste geschikt. Zijn ze al wat ouder? Soms graaf ik in de lente aardappels op van het vorige seizoen. Ze zijn dan vaak al uitgelopen. In principe is het mogelijk om aardappelen te rooien na de winter. Een aardappel die al is uitgesproten zal minder voedingsstoffen en minder vitamines bevatten. Het beste is de spruiten en het stukje aardappel waaruit ze groeien te verwijderen.

U moet de aardappels absoluut niet eten als ze ook groen zijn.

Hoe aardappelen bewaren?

Voorkomen is beter dan genezen en daarom is het slim om aardappels op de juiste manier te bewaren. Zo kun je volgens het Voedingscentrum de aanmaak van uitlopers voorkomen. Het beste kun je aardappels op een donkere, droge en koele plaats bewaren. Te hoge temperaturen zorgen namelijk voor uitlopers. Ook kunnen uitlopers ontstaan door een te grote hoeveelheid vocht. Een droge, koele en donkere voorraadkast is dus een must.

Bewaar aardappelen daarom op een donkere, koele en droge plaats en schil bruine, beurse en groene plekjes goed weg. Bewaar aardappelen daarom niet te lang, in het donker en niet te warm, bij voorkeur in de kelder of kelderkast. Dan komen er niet zo snel uitlopers aan de aardappelen.

Eet je aardappelen in de schil, neem dan daarvoor zo vers mogelijke aardappelen zonder uitlopers. Koop aardappelen eens rechtstreeks bij de boer. Heerlijk, als ze net geoogst zijn. De aardappelen bevatten dan ook nog geen uitlopers. En als je dan op de fiets springt om een kilootje te kopen, neem dan van die handige katoenen groentenzakjes mee. Dat scheelt weer verpakkingmateriaal.

Tabel: Tips om aardappelen goed te bewaren

Plaats Temperatuur Voorzorgsmaatregelen
Donkere, koele en droge voorraadkast of kelder Niet te warm Vermijd beschadiging en blootstelling aan licht

Alternatieven voor uitgelopen aardappelen

Wil je de aardappelen met uitlopers liever niet meer eten, dan kun je ze ook nog altijd planten in bijvoorbeeld een lege potgrondzak.

Aardappels over? Een andere manier om uitlopers te voorkomen, is door je aardappels niet te lang te bewaren. Na ongeveer twee tot vier weken hebben ze de beste tijd gehad en doe je er goed aan om de overgebleven aardappels lekker op te eten. Misschien wel het makkelijkste wat je kunt doen met overgebleven aardappels is de aardappels opbakken in de pan. Of iets uitdagender: frittata of gnocchi maken.

labels: #Aardappel

Zie ook: