Valt zout onder kruiden? Alles wat je moet weten over zout en natrium

Zout is een smaakversterker. Dat wil zeggen dat zout de natuurlijke smaak van een gerecht beter laat uitkomen. Wanneer u gewend bent om tijdens het koken zout toe te voegen, dan zult u het zout beslist missen als u het niet meer gebruikt. Het lijkt dan of er geen smaak meer aan het eten zit. Gelukkig zal u na enige tijd beter gaan proeven; dit duurt alleen bij de één langer dan bij de ander. Om het eten de eerste tijd smakelijker te maken, krijgt u deze kruidenlijst. U zult merken dat meer kruiden gebruiken niet betekent dat het eten scherper van smaak wordt. Wel komt er méér smaak aan.

Kruiden en specerijen kunnen gebruikt worden om smaak, geur en kleur aan je gerecht toe te voegen. Vaak voeg je uit gewoonte zout toe, terwijl het voor de smaak niet nodig is. Er zijn allerlei kruiden en specerijen, met elk een eigen smaak.

Wat is zout eigenlijk?

De chemische naam voor zout is natriumchloride (NaCl). Natrium is een mineraal dat onderdeel is van zout. Een gram zout bevat vierhonderd milligram natrium. Natrium komt van nature in het menselijk lichaam voor en is onmisbaar.

De rol van natrium in ons lichaam

Een van de functies van natrium is het regelen van de waterhuishouding van het lichaam. Het lichaam heeft een tot drie gram zout per dag nodig. In Nederland eten we gemiddeld ongeveer negen gram zout per dag. Dat is dus veel meer dan nodig. Uw lichaam kan het natrium uit voeding niet goed verwerken. Dit kan leiden tot een hoge bloeddruk en het vasthouden van vocht. Hierdoor kan uw hart overbelast raken. Daarom is het nodig dat u minder natrium gaat gebruiken.

Waar zit zout in?

Alle voedingsmiddelen bevatten van nature kleine hoeveelheden natrium. Daarnaast zit natrium in het zout dat vrijwel iedereen gebruikt om voedsel op smaak te brengen. Ook voedselproducenten voegen zout (en daarmee dus ook natrium) toe aan producten, om de smaak te verbeteren of om voedingsmiddelen langer houdbaar te maken. In plaats van zout wordt soms bouillonpoeder gebruikt.

Het belang van een natriumbeperkt dieet

Om lichamelijke klachten zoals een hoge bloeddruk of vocht vasthouden te voorkomen of te verminderen, is het nodig dat u minder natrium gaat gebruiken. Het is belangrijk gezond en gevarieerd te eten, ook al heeft u een natriumbeperkt dieet. De diëtist bespreekt met u uw individuele dieet. Wanneer dat afwijkt van de richtlijnen in deze brochure, moet u altijd de adviezen van de diëtist opvolgen.

Etiketten lezen: hoe herken je natrium?

Op het etiket van voorverpakte producten staat hoeveel natrium (Na) erin zit. Door etiketten te vergelijken, kunt u het product kiezen met een laag natriumgehalte. Als op het etiket staat dat het product zoutloos is, dan zit er ook werkelijk geen zout in. Dit is in Nederland wettelijk vastgelegd. Als op het etiket staat ‘laag natriumgehalte’ of ‘laag zoutgehalte’, dan bevat het product minder dan veertig milligram natrium per honderd gram of per honderd milliliter.

Er kunnen dan echter nog wel andere ingrediënten in het product zitten die zout bevatten, zoals bijvoorbeeld bouillonpoeder. In dat geval is het product niet geschikt voor het natriumbeperkte dieet.

Welke voedingsmiddelen zijn geschikt?

Verse, onbewerkte voedingsmiddelen bevatten maar weinig zout. Onbewerkte groente, fruit, aardappelen, rijst, pasta, vlees, kip, kalkoen en vis kunt u prima gebruiken in uw dieet.

Kruiden en specerijen als alternatief voor zout

Kruiden en specerijen geven kleur, geur en smaak aan het eten. Dat wordt extra belangrijk als er geen zout gebruikt wordt. De meeste kant-en-klare kruidenmixen bevatten zout en zijn daarom niet geschikt voor het natriumbeperkte dieet.

Er zijn kruidenmengsels te koop, waarin geen zout is verwerkt, zoals het kruidenbuiltje van Honig en het kruidenmengsel van Bonusan. Kijk hiervoor op de verpakking. Bij de lijst met ingrediënten mag geen zout vermeld zijn. Ui, prei, wortel en knoflook kunnen uw gerechten extra pit geven.

Tips voor het gebruik van kruiden

• Was verse kruiden eerst onder stromend water, zeker als je ze rauw eet.
• Gebruik de blaadjes van kruiden zoals basilicum, bieslook, dille, oregano, peterselie, salie en tijm.
• Voeg basilicum, bieslook, dille, oregano en peterselie op het laatste moment toe aan gerechten.
• Voeg rozemarijn en tijm zo snel mogelijk toe aan een gerecht.

Voorbeelden van kruidenmengsels zonder zout

U kunt ook zelf een kruidenmengsel maken. Hieronder vindt u enkele voorbeelden. Deze kruidenmengsels smaken lekker bij vlees, vis, rijst- en deegwarengerechten, soepen, sausen.

Alternatieve zoutsoorten

U kunt het beste de smaak van zout afwennen. Als u af en toe toch zout wilt gebruiken, neem dan zoutsoorten die minder natrium bevatten, zoals halvazout en dieetzout (bijvoorbeeld JoZoVitaal en Losalt). Het natrium in deze zouten is gedeeltelijk of helemaal vervangen door kalium. Deze zouten bevatten vijftig tot negentig procent minder natrium. Toch kunt u ook deze zouten het beste zo min mogelijk gebruiken.

Voedingsmiddelen om te vermijden

Drop, zoethout en zoethoutthee bevatten zoethoutwortelextract (glycyrrizine). Deze stof verhoogt de bloeddruk en wordt daarom afgeraden in het natriumbeperkte dieet. Het komt voor in alle dropsoorten (zoete en zoute drop, Engelse drop) en in keelpastilles zoals Pottertjes en Wybertjes.

Tips voor koken en uit eten

Kook aardappelen en groente met weinig water. Zo blijft de smaak beter behouden. In een restaurant kunt u op de menukaart kijken wat binnen uw dieet past, maar u kunt ook vragen of de keuken gerechten zonder zout kan klaarmaken. Het kan handig zijn om van tevoren even te bellen, zodat het restaurant rekening kan houden met uw komst.

Informatie en advies

Voor informatie over voeding kunt u terecht bij het Voedingscentrum in Den Haag. Dit centrum geeft onder andere de Eettabel uit. Daarin staat hoeveel natrium er in de gangbare voedingsmiddelen en gerechten zit. Met behulp van deze tabel kunt u de toegestane hoeveelheid natrium gemakkelijker over de dag verdelen.

Kruidenlijst

Deze kruidenlijst is bedoeld voor mensen, die minder of geen zout moeten gaan gebruiken.

Wat zijn kruiden en specerijen?

Kruiden zijn aromatische planten, die in streken met een gematigd klimaat groeien. Ze zijn over het algemeen sappig en groen. Hun bladeren, bloemen, zaden en wortels worden (vers of gedroogd) gebruikt om in allerlei gerechten te verwerken. Specerijen komen uit tropische landen. Ze worden zelden vers gebruikt. Het zijn gedroogde zaden, bessen, bast of wortels van meestal struiken of bomen. Hun smaak en geur zijn over het algemeen wat zwaarder en exotischer dan die van groene kruiden. Voor het gemak gebruiken we in het vervolg het woord ‘kruiden’ als we kruiden en specerijen bedoelen.

Vroeger werden kruiden onder andere gebruikt vanwege hun geneeskrachtige werking. Er zijn veel verschillende soorten kruiden te koop. Als u niet gewend bent om kruiden te gebruiken en u wilt dit leren, dan zal dat zeer verwarrend zijn. Welke kruiden smaken nu goed bij welke gerechten? Deze kruidenlijst is bedoeld om u een eindje op weg te helpen. Gebruik niet te veel, een klein mespuntje is meestal voldoende. Begin met één kruid per gerecht en combineer het pas een volgende keer met een ander kruid, zodat u eerst de smaak goed leert kennen.

Hieronder begint de kruidenlijst. Er staan verschillende gerechten genoemd waarachter geschikte kruiden staan vermeld. Deze lijst is verre van volledig. Al doende zult u merken dat de mogelijkheden onbeperkt zijn. Bovendien zult u het ene kruid smakelijker vinden dan het andere. Smaken verschillen en dat is maar goed ook. U kunt zelf kiezen of u verse of gedroogde kruiden neemt. Gedroogde kruiden zijn wat sterker van smaak dan de verse soorten.

Kruidenmixen

De meeste kant-en-klare kruidenmengsels bevatten zout, bijvoorbeeld vleeskruiden, kipkruiden, nasikruiden en mixen voor allerlei éénpansgerechten. Ook zeezout, mineraalzout, uienzout, knoflookzout en selderijzout kunt u beter niet nemen als u een natriumbeperkt dieet heeft.

Natrium in kaas en vleeswaren

Kaas bevat veel zout, dit geldt zowel voor jonge, belegen als oude kaas. Kies daarom voor kaas met minder zout zoals Maaslander, Maasdammer, IJsselkaas, Emmentaler en Gruy8re. Deze soorten bevatten 25 tot 35 procent minder zout dan ’gewone’ kaas. Sommige vleeswaren bevatten minder zout dan andere. Voorbeelden van minder zoute vleeswaren zijn filet americain, rosbief, licht gezouten rookvlees, fricandeau, kalkoenfilet en kipfilet.

Waar begin ik? Met het etiket!

Weet je niet goed waar je moet beginnen? Check het etiket en weet wat je eet.

Check de ingrediëntenlijst

Kijk naar de ingrediëntenlijst. Wist je dat de ingrediëntenlijst op volgorde van hoeveelheid staat? Op de verpakking staat de voedingswaarde per 100 gram, en soms ook per portie. Als je weet hoeveel zout er in zit, kun je bijhouden hoeveel zout je per dag binnen krijgt.

Vergelijk en kies bewust

Niet elk product bevat evenveel zout. Vergelijk bijvoorbeeld twee soorten kaas, vleeswaren of soep. Kies de variant met minder zout. Producten met het label minder zout kunnen je helpen om een betere keuze te maken. Maar, lees altijd het etiket om te kijken wat minder zout betekent.

Richtlijnen voor een zoutbeperkt dieet

U heeft van de arts of diëtist het advies gekregen om de hoeveelheid zout in uw eten te beperken. Dit kan noodzakelijk zijn wanneer uw lichaam onnodig vocht vasthoudt. Aan een zoutbeperkt dieet moet u wennen.

Een gemiddeld persoon eet 9 á 10 gram zout per dag, terwijl het lichaam slechts 1 tot 3 gram nodig heeft. Bij een zoutbeperkt dieet is het advies om maximaal 6 gram per dag te gebruiken. We vragen u hierbij de volgende richtlijnen aan te houden:

Broodmaaltijd

Brood bevat over het algemeen veel zout (0,3-0,4 gram per snee). Als u per dag meer dan 5 sneden brood eet, krijgt u al 2 tot 2,5 gram zout binnen. In dat geval is het verstandig om brood met minder zout of zoutloos brood te eten. Het is niet verstandig om brood uit uw maaltijd te schrappen. Brood bevat namelijk ook veel noodzakelijke voedingstoffen.

Vleeswaren

Vermijd zoveel mogelijk sterk gezouten vleeswaren, zoals rookvlees, rauwe ham, cervelaatworst, bacon en andere gezouten speksoorten, theeworst, salami en cornedbeef. Vleeswaren die minder zout bevatten, zijn fricandeau, gekookte lever, kalkoenfilet, kipfilet, rollade, rosbief en tong. Gebruik niet teveel vleeswaren. U kunt eventueel zelf vleeswaren maken door bij de warme maaltijd wat extra vlees zonder zout te bereiden. Dit kunt u dan later gebruiken op de boterham.

Kaas

Eet geen sterk gezouten kaas. Voorbeelden hiervan zijn rookkaas, Roquefort en oude en belegen kaas. Gewone kaas (20+, 30+, 40+ en 48+) bevat gemiddeld 0,4-0,5 gram zout per plak. Met een plak kaas bedoelen we 20 gram. De meeste plakken voorgesneden kaas wegen 30 tot 35 gram. Deze bevatten dus ook meer zout.

Er zijn verschillende soorten kaas met minder zout te koop. Deze kazen bevatten ongeveer 0,3 gram zout per plak. Voorbeelden daarvan zijn: Maaslander kaas, Milner, Maasdammer, milde Weilander, IJsselkaas, Emmentaler, Gruyère, Mozzarella, Mon Chou, Hüttenkäse of ‘eigen merk’ kaas van de supermarkt. Bij de kaasboer (op de markt) of kaasboerderij is ook vaak kaas met minder zout te verkrijgen. Mon Chou en Hüttenkäse kunnen op smaak worden gebracht met verse kruiden, ui, paprika of knoflook. Er is ook natriumarme kaas verkrijgbaar. Deze kaas bevat heel erg weinig zout, 0,05-0,1 gram per plak. Natriumarme kaas kan weinig smaak hebben. Probeert u daarom eens natriumarme kaas met komijn of andere kruiden. Deze maken de kaas pittiger. Ook kunt u natriumarme mosterd gebruiken. Het advies is om niet teveel kaas te eten. Het Voedingscentrum beveelt dagelijks 40 gram kaas aan. Hiermee kunt u twee sneden brood beleggen.

Zoet of ander broodbeleg

Hartig beleg bevat vaak veel zout. U kunt zoet of ander broodbeleg gebruiken om de hoeveelheid hartig beleg op uw brood te beperken. Voorbeelden van zoet beleg zijn: Jam, appelstroop, honing, vruchtenhagel en suiker. Deze bevatten bijna geen zout.

We geven u een aantal tips voor het gebruik van zoet of ander broodbeleg:

• Doe plakjes komkommer, tomaat, radijs of wat alfalfa op lichtgezouten kaas of vleeswaren.
• Gebruik fruit op brood, zoals aardbeien, plakjes appel, peer, banaan of kiwi.
• Smeer zoutarme mosterd op lichtgezouten kaas of vleeswaren.
• Maak een omelet zonder zout met tuinkruiden of een boerenomelet zonder zout met aardappel, ui en tomaat.
• Wissel gewoon brood af met geroosterd brood.
• Maak een mengsel van gebakken tomaten, uit en Italiaanse kruiden en/of peper.

Warme maaltijd

Als u veel moeite heeft met het beperken van uw zoutinname, kunt u één of twee weken de tijd nemen om uw zoutgebruik af te bouwen. Voeg tijdens deze periode elke dag een klein beetje minder zout toe aan uw eten. U zult er al vrij snel aan wennen en merken dat voedingsmiddelen van zichzelf goed smaken.

Soep

Eet geen Cup-a-Soup of kant-en-klare soepen uit pak, blik of pot. Hier zit erg veel zout in. Een kop soep bevat gemiddeld 2 tot 2,5 gram zout. U kunt zelf zoutarme soep maken door bouillon te trekken van vlees en groenten en/of een kant-en-klaar kruidenbuiltje toe te voegen. Gebruik verder kruiden, specerijen en groenten met een uitgesproken smaak, zoals prei, ui en selderij. Door groenten even te fruiten, krijgen ze meer smaak. Voor een tomatensoep kunt u zoutarme gezeefde tomaten gebruiken.

Kruiden die lekker zijn in de soep zijn bijvoorbeeld basilicum, bieslook, bonenkruid, dille, dragon, kervel, lavas, marjolein, peterselie, rozemarijn, selderij en tijm. Specerijen die lekker zijn in de soep zijn onder andere foelie, kerrie, laurier, nootmuskaat paprika en peper.

Vlees, gevogelte, vis en vleesvervangers

Vlees, gevogelte en vis bevatten van nature weinig zout. Zodra deze zijn bewerkt (gekruid of gemarineerd) bevatten ze meestal wel veel zout. Dat geldt bijvoorbeeld voor rookworst, hamburgers, gepaneerd vlees, saucijsjes, cordon bleu, slavinken, kant-en-klare gehaktballen, gerookte vissoorten en vis uit blik. Gebruik niet-bewerkte vleessoorten. U kunt deze zelf op smaak maken met kruiden, specerijen of (zelfgemaakte) zoutarme kruidenmengsels.

Bij de slager is het vaak mogelijk ongezouten bewerkte vleessoorten te bestellen. Vleesvervangers, zoals tahoe en tempeh, bevatten weinig zout en zijn geschikt voor een zoutarm dieet. Kant-en-klare vleesvervangers, zoals vegetarische groenteschijven, burgers en Quorn bevatten veel zout en kunt u beter niet nemen. Peulvruchten als bruine bonen en kapucijners uit pot of blik bevatten ongeveer 0,5 gram zout per 100 gram. Aan gedroogde peulvruchten is geen zout toegevoegd. Gedroogde peulvruchten moeten eerst een nacht weken voordat u ze voor bereiding kunt gebruiken. U kunt ze op smaak brengen door aan het kookwater een stukje laurierblad, foelieblad, peper, bonenkruid en gedroogde chilipeper toe te voegen.

We geven u nog een aantal tips voor een warme maaltijd:

• Gebruik verschillende bereidingswijzen (bakken, grillen, stoven, magnetron).
• Leg het smaakaccent ergens anders door zoet en zuur te gebruiken (honing, suiker, azijn, speciale azijnsoorten, citroen, limoen, koriander, gember), zo mist u het zout minder.
• Marineren in olie met kruiden en/of knoflook geeft extra smaak.
• Bak een plak appel of ananas of een uitje of teentje knoflook mee.
• Vis smaakt heerlijk met een beetje citroensap, sinaasappelsap of witte wijn en groene kruiden.
• Strooi geroosterde amandelen over de vis.
• Vis bereid in de magnetron blijft sappig en behoudt veel smaak.
• Verpak de vis samen met blokjes wortel, fijngehakte ui en groene kruiden in aluminiumfolie en bereid het pakketje in de oven (u kunt ook kant-en-klare soepgroenten gebruiken).

Jus/saus

Bereid vlees of vleesvervanging in ongezouten margarine, bak- en braadboter of olie. Gebruik geen juspoeders of -mixen, die bevatten veel zout. Wel kunt u zoutarm juspoeder gebruiken.

We geven u een aantal tips voor het maken van jus/saus:

• Maak de jus af met een scheutje sinaasappelsap, appelsap, sherry, port of wijn.
• Voeg een eetlepel gewelde rozijnen toe aan jus of saus.
• Maak een grotere hoeveelheid jus als u stoofvlees of grootvlees bereidt. Vries de overige jus in handzame porties in.
• Met aardappelmeel, bloem of ontbijtkoek kunt u de jus binden.

Aardappelen, peulvruchten, pasta en rijst

Wanneer u aardappelpuree, gebakken aardappelen en frites zelf bereidt zonder toevoeging van zout, hebben ze meer smaak dan gekookte aardappelen zonder zout. Aardappelproducten zoals rösti, aardappelkroketjes en andere bewerkte aardappelgerechten bevatten veel zout. Ook voorbewerkte rijst- en pastagerechten bevatten veel zout.

We geven u wat tips voor het bereiden van aardappelen, peulvruchten, pasta en rijst:

• Kook aardappelen met schil. Als u de aardappelen wel wilt schillen kunt u het in weinig water koken. U kunt ze ook stomen. Op deze manieren gaan er weinig smaakstoffen verloren.
• Bak aardappelen met verschillende kruiden/specerijen. Ongezouten spek, ui of champignons kunnen mee gebakken worden voor nog meer smaak. Kook een paar takjes lavas (maggiplant) mee met de aardappelen voor een ‘zoutige’ smaak.
• Aardappelpuree zonder zout kunt u op smaak brengen met bijvoorbeeld peterselie, bieslook, dille, kummel, nootmuskaat, peper, kerrie of paprikapoeder. Ook een fijngesnipperd uitje, dunne preiringetjes en stukjes tomaat geven meer smaak.
• Kook rijst met laurier, tijm en peper.
• Kies een volkoren pasta en zilvervliesrijst. Deze producten bevatten niet alleen meer vezels en voedingstoffen, maar zijn ook voller van smaak.

Groente

Verse, onbewerkte groentes bevatten van nature weinig of geen zout. Ze blijven smaakvol en rijk aan vitamines als u ze kort en in weinig water kookt of als u een stoommandje of stoompan gebruikt. Ook kunt u ze in een beetje olie roerbakken. Aan diepvriesgroenten is geen zout toegevoegd, met uitzondering van groenten als spinazie á la crème of rode kool met appeltjes. Groente uit blik en glas en zakjes gedroogde groenten- en kruidenmixen bevatten wel veel zout en kunt u daarom beter niet gebruiken.

We geven u wat tips voor het bereiden van groente:

• Rauwe groenten (sla, tomaat, komkommer, bleekselderij, broccoli of lof) en kort gekookte groenten (in weinig water) behouden veel smaak.
• Gebruik verschillende bereidingswijzen, zoals (roer)bakken, stomen, grillen, gratineren.
• Combineer een groente met weinig smaak eens met een groente met veel smaak, zoals bieten, boerenkool, spinazie, venkel, peultjes, bleekselderij of bloemkool.
• Worteltjes en bietjes kunnen goed op smaak worden gebracht met azijn of citroensap en suiker.
• Gebruik een beetje lichtgezouten geraspte kaas om de groenten in de oven of onder de grill een bruin korstje te geven (gratineren).
• Kiemgroenten, zoals alfalfa, taugé en tuinkers geven veel smaak aan rauwkost en visgerechten.

Voorbeelden van kruiden die lekker zijn bij groenten: dille, karwei, komijn, koriander, munt, lavas, peterselie en tijm. Specerijen als peper en nootmuskaat zijn lekker bij groenten. Kruidnagel en laurier zijn smakelijk bij rode kool.

Kant-en-klaarmaaltijden

Alle kant-en-klaarmaaltijden bevatten veel zout. Dat kan soms oplopen tot 6 gram per maaltijd. Dit geldt ook voor afhaalmaaltijden van de Chinees, toko, pizzeria of snackbar. Om altijd een kant-en-klare maaltijd in voorraad te hebben, kunt u zoutarm koken voor twee dagen en een portie invriezen. Eenpansgerechten zoals bami, nasi, goulash, macaroni, peulvruchtensoep en stamppot lenen zich goed voor het bewaren in de diepvries.

Snacks en tussendoortjes

Zoet

Snoep bevat over het algemeen nauwelijks zout en kan dus gewoon gegeten worden. Lekkernijen als koek en gebak kunnen wel zout bevatten. Dit is afhankelijk van het recept dat gebruikt wordt.

Vergelijk:

• Gevulde koek (60 gram): 0,3 gram zout
• Appeltaart (115 gram): 0,3 gram zout
• Koekje (10 gram): 0,1 gram zout
• Bitterkoekje: 0 gram zout

Een biscuitje, Evergreen, Sultana, kaneelbiscuitje, lange vinger, ontbijtkoek en vruchtenvlaai bevatten naar verhouding weinig zout.

Zoute en zoete drop bevatten ongeveer een halve gram zout per 100 gram. Wel zit in drop de stof glycyrrhizine. Deze stof verhoogt de bloeddruk en zorgt ervoor dat de nieren zout vasthouden. Glycyrrhizine komt voor in alle soorten drop: zoete, zoute, laurier, engels drop, pottertjes, wybertjes en salmiakdrop. Eet daarom liever geen drop. Hetzelfde geldt voor zoethoutthee.

Hartig

Hartige tussendoortjes bevatten veel zout. Het eten van gezouten noten, chips en snacks, zoals bitterballen, worstjes en saucijzenbroodjes en dergelijke raden we u af.

Vergelijk:

• Frikandel (75 gram): 1,7 gram zout
• Kroket (65 gram): 0,8 gram zout
• Zoute haring (75 gram): 2,1 gram zout
• Zure haring (75 gram): 1,7 gram zout
• 1 blokje lichtgezouten kaas (20 gram): 0,4 gram zout
• Japanse mix (handje): 0,3 gram zout
• Gezouten pinda's (handje): 0,2 gram zout
• Ongezouten pinda's (handje): 0 gram zout
• Rauwkost: 0 gram zout

Kies bij voorkeur: ongezouten noten, studentenhaver, dadels, vijgen, rozijnen, rauwkost (bleekselderij, kerstomaatjes, bloemkoolroosjes, radijsjes, worteltjes, reepjes paprika), ongezouten popcorn of blokje lichtgezouten kaas.

U kunt ook zelf beleg voor op een toastje maken, bijvoorbeeld plakjes gekookt ei, Hüttenkäse/Mon Chou met verse tuinkruiden of een stukje verse zalm bereid met kruiden.

Dranken

De meeste dranken kunt u gewoon drinken. Sommige soorten mineraalwater leveren meer natrium. We raden u aan soorten te kiezen die minder dan 0,1 gram zout per liter bevatten. Lees de informatie op het etiket. Aan tomatensap en (tomaten-)groentesap is meestal extra zout toegevoegd, deze kunt u beter niet gebruiken. Er is zoutarm tomatensap en groentesap verkrijgbaar. Dit is wel geschikt.

Af te raden producten

Vermijd het gebruik van onderstaande producten, tenzij anders met de diëtist is afgesproken:

• Bouillon, bouillonkorrels, -tabletten en -poeder
• Kant-en-klare soepen, sauzen en kruidenmixen

labels:

Zie ook:

• Stoofvlees Valt Niet Uit Elkaar? Dé Tips & Trucs!
• Ontdek Welke Vleessoorten Onder Rood Vlees Vallen en Hun Invloed op Je Gezondheid!
• Ontdek Welke Vruchten Onder Rood Fruit Soorten Vallen – Verrassende Lijst!
• Eenvoudige kindvriendelijke recepten: Lekker en makkelijk koken met kinderen!
• Quiche Lorraine Recepten: Klassiek & Vernieuwend!