Een duif is een zeer bekende vogelsoort, maar er bestaan verschillende soorten duiven. Beestjes Kwijt biedt informatie over hoe je ze kunt herkennen, hoe duiven leven en geeft bruikbare tips om problemen met duiven tegen te gaan. Hieronder volgt een gedetailleerd overzicht van de levenscyclus van de duif, hun gedrag en hoe je eventuele overlast kunt beperken.

Duivensoorten in Nederland

Duiven behoren tot de categorie 'vogels' en wereldwijd komen er meerdere duivensoorten voor. Bepaalde soorten komen in 'het wild' voor, maar er zijn ook duivensoorten die bewust worden gefokt voor wedstrijden. In Nederland komen onder andere de volgende soorten voor:

  • De rotsduif: de stamvader van de stadsduif en de postduif.
  • Stadsduiven: de meest voorkomende duivensoort.
  • Houtduiven: na stadsduiven de meest voorkomende duivensoort. Je ziet ze soms in steden, maar vaker in parken, bossen en agrarische gebieden.
  • Holenduif: soms waar te nemen in steden, maar het leeft vooral in parken of bossen. Op het platteland brengt deze duivensoort echter wel eens problemen met zich mee. Deze vogel is een beschermde duivensoort.
  • Tortelduiven: net als holenduiven kunnen deze tortelduiven in steden opduiken, maar vooral op het platteland zorgen ze soms voor overlast.

Al deze duivensoorten komen in Nederland in het wild voor, maar ze worden ook wel door liefhebbers gekweekt. Voor dit laatste moeten eigenaren van duiven - of specifiek: postduiven - ervoor zorgen dat hun vogels ringen dragen en in sommige gevallen zijn zelfs speciale papieren nodig om aan te tonen dat de duiven niet uit het wild zijn gehaald.

Hoe herken je een duif?

Duiven herkennen is niet moeilijk, maar het uiterlijk van de duif verschilt natuurlijk per soort. We kunnen kortweg zeggen dat het lijf van een duif er vrij compact eruitziet. De kop is klein, de snavel is relatief klein en gekromd en de borst is vol en rond. Op die snavel zit een bobbeltje, ofwel een zogeheten ‘neusdop’. Mannetjes zijn ‘doffers’ en vrouwtjes zijn ‘duivinnen’.

Maar hoe kun je doffers van duivinnen onderscheiden? Hij koert, bijvoorbeeld, luider dan zij. Ook heeft een mannetjesduif een grotere kop en een meer gekromde snavel. Afhankelijk van de duivensoort hebben duiven grijze, witte of bruine veren. De veren kunnen daarbij zwart gevlekt en gestreept zijn en de staart is meestal donkerder van kleur.

Gedrag van duiven

Duiven kunnen verschillende geluiden produceren, maar in de regel noemen we het geluid dat ze maken ‘koeren’ of ‘roekoeën’. Waarom duiven koeren? De geluiden hebben altijd een doel: zo koeren mannetjes om vrouwtjes te verleiden of ze proberen andere mannetjes te intimideren om eigen territorium te verdedigen.

Duiven eten vrijwel alles wat ze maar kunnen krijgen. Maar dat is ook afhankelijk van waar ze leven. Zo storten stadsduiven zich meestal op eten dat ze op straat of in afvalbakken vinden. Duiven die in agrarische gebieden voorkomen lusten ook wel een hapje afval, maar als het even kan eten ze toch het liefst van zaden, granen, bessen en peulvruchten. Het probleem is echter dat bepaalde duivensoorten gewassen soms ernstig aantasten.

Duiven staan erom bekend vast te houden aan hun gewoontes. Concreet betekent dit onder meer dat ze vaak terugkeren naar dezelfde plek (waar ze opgegroeid zijn). Uitgevlogen jonge exemplaren kunnen dus altijd terugkeren om een eigen nest aan te leggen.

Nestgedrag en broedproces

Duiven - in het wild - leven altijd in een nest. Van daaruit vliegen ze uit om voedsel en vocht voor zichzelf en voor hun jonkies te zoeken. Duiven in gevangenschap leven vaak in voor hen speciaal gemaakte duivenhokken of -tillen. Hoe hoger duiven wonen, hoe veiliger ze zich voelen. En dat betekent dat duivennesten op daken of in dakgoten, balkons, vensterbanken of schoorstenen gevonden kunnen worden.

Of duiven ook nesten in bomen maken? Bepaalde soorten, zoals de stadsduif, doen dat niet, omdat ze - door de eeuwen heen - door domesticering gewend zijn geraakt aan hokken. Bovendien zoeken de meeste duivensoorten toch een stevigere ondergrond en daar is wel een heel goede takkenstructuur voor nodig in een boom. Duiven gebruiken donsveertjes, takjes, bladeren en stro om hun nesten te bouwen. Het resultaat is vaak een rommelig gemaakt nest, hoewel je er toch een bijna ronde vorm in kunt ontdekken. Het nest lijkt ook vrij instabiel omdat er ogenschijnlijk weinig materialen worden gebruikt en omdat er allerlei flinterdunne takjes uitsteken.

Duiven kunnen het hele jaar door paren, maar de ‘hoogseizoenen’ zijn toch wel de lente en de herfst. De mannetjes gaan dan ‘baltsen’ ofwel: ze proberen vrouwtjes te verleiden met geluiden en ze bewegen om de vrouwtjes heen. Vrouwtjes knikken vaak met hun kopje als ze het mannetje leuk vinden. Keurt een vrouwtje een mannetje af, dan zal ze hem negeren. Hij zoekt dan elders zijn heil.

Duiven kunnen in principe het hele jaar door broeden. Maar het aantal keren dat ze eieren leggen (hoogstens twee per legsel) kan per soort variëren. Houtduiven presteren gemiddeld drie legsels per jaar. De Turkse tortel haalt er vaak vijf, net zoals de stadsduif, maar deze laatste soort zou er zelfs zeven aankunnen. Het is natuurlijk ook maar net in welke leefomstandigheden de duiven zich bevinden. Doffers en duivinnen broeden om de beurt. Ze beginnen er echter pas goed mee als het laatste ei is gelegd. Voor die tijd zitten ze losjes op het eerste ei of de eerste eieren. Een duivenei wordt ook regelmatig omgedraaid door de ouders.

Ook de broedperiode van een duif kan per soort verschillen… maar niet heel veel. Zo broedt een stadsduif ongeveer zeventien dagen op de eieren. Houtduiven en holenduiven kunnen hier een dagje minder over doen. Kijken we naar de zomertortel, dan broedt deze ongeveer dertien tot zestien dagen.

Van ei tot jonge duif

Komt een duivenei uit? Piepers zijn geel van kleur en worden altijd blind geboren. Na een week uit het duivenei kunnen ze echter wel zien. In diezelfde week worden ze gevoed met melk uit de krop van hun ouders. De krop is een holte in de keel van een duif: hier kan voedsel in worden opgeslagen.

Als de jonge duiven zijn uitgekomen, duurt het nog ruim dertig tot veertig dagen voordat ze kunnen uitvliegen en zelfstandig kunnen gaan leven. Vijf à zes maanden verder worden ze geslachtsrijp en gaan ze op zoek naar een partner. Het gebeurt vaak dat duiven op dezelfde plek terugkeren waar ze zelf zijn opgegroeid om daar een eigen nest aan te leggen.

Exemplaren die vrij in de natuur leven worden meestal niet ouder dan een jaar of vier. Vogels in gevangenschap kunnen echter wel een leeftijd van veertien jaar bereiken.

Duiven als postduiven

Duiven hebben een uitstekend oriëntatievermogen. Duiven kunnen als postduiven worden ingezet. Duivenliefhebbers (ook wel ‘colombofielen’ genoemd) kweken duiven en trainen die om ver en snel te vliegen. Een ‘topduif’ kan bijvoorbeeld een snelheid bereiken van 130 km per uur! Hun duiven worden bijvoorbeeld uitgezet in Frankrijk. Duiven kunnen colombofielen een hoop plezier en voldoening geven.

Duivenoverlast

Duiven kunnen namelijk voor een hoop schade zorgen als ze zich ergens gaan nestelen waar jij dat niet wilt hebben. Duivenpoep bevat salpeterzuur. Dit zuur kan autolak en (geschilderde gevels) van gebouwen ernstig aantasten. Duivenpoep geeft stankoverlast en is ontzettend onhygiënisch. En glad. Duiven kunnen heel hard koeren, zeker als ze in groten getale voorkomen. Duiven kunnen gewassen flink aantasten op akkerlanden.

(Wilde) duiven zijn niet bepaald schone beesten. In hun veren en in hun nesten kunnen namelijk fors wat bacteriën, virussen en schimmels leven... die op hun beurt nare ziektes bij de mens teweeg kunnen aanwakkeren. Bijvoorbeeld een longziekte, zoals de papegaaienziekte. De uitwerpselen, veren of huidschilfers van duiven kunnen overigens ook allergische klachten veroorzaken. Duiven en duivennesten trekken vaak ander ongedierte aan zoals mijten, kevers, vlooien, zilvervisjes, vliegen of zelfs kakkerlakken. Die kunnen vanuit een nest (op een dak of balkon) in je woning of bedrijf dringen en daar voor plagen zorgen. En ja, ook het gros van deze beestjes kan nare ziektes verspreiden, dus je bent alvast gewaarschuwd.

Duiven bestrijden

In principe zijn alle duivensoorten in Nederland beschermd volgens de Wet Natuurbescherming, op de stadsduif na. Voor deze soort geldt echter wel dat deze niet zomaar gevangen of gedood mag worden als deze overlast veroorzaakt. Voor vangen en doden is namelijk in vrijwel alle gevallen altijd een vergunning vanuit de overheid nodig.

Duiven bestrijden mag dus niet zomaar door de vogels te doden of te vangen, maar er is een andere oplossing. Professionele bestrijders richten zich dan vooral op het aanbrengen van wering. Zo kunnen ze pinnen plaatsen of netten of draden spannen om de duiven te ontmoedigen zich ergens te vestigen. Het voorkomen van de bouw van een duivennest is al een eerste tip. Als een jonge duif een nest aan het bouwen is, kun je de takjes weghalen. Zo kan de duif niet verder met zijn of haar werk. Nesten die niet meer in gebruik worden genomen mag je ook verwijderen.

Duiven in de tuin? Duiven verjagen té lastig? Duiven zitten vaak op lastig bereikbare plekken. Pak je ze zelf aan, daar ben je er dagen of weken mee bezig. Zonder dat de beestjes ook maar een vleugel verroeren. Sneller resultaat boeken? Schakel met jouw lokale duivenbestrijder via Beestjes Kwijt.

Feiten over de voortplanting van duiven

Hieronder een overzicht van feiten over de voortplanting van duiven:

  • Duiven broeden gemiddeld zeventien dagen op hun eieren. Sommige duivensoorten broeden een dagje langer, andere soorten een dagje korter.
  • Duiven kunnen het hele jaar door eieren leggen, maar vooral in de lente en in de zomer. Per keer legt een duif maximaal twee eieren.
  • Wat het fokken betreft, lijken duiven veel op vogels. Het duurt ongeveer 12 weken voor een duif om te broeden en ze produceren slechts twee eieren per keer.
  • Duiveneieren komen meestal na 18 dagen uit, als de temperatuur, maar goed is.
  • Gemiddeld hebben duiven ongeveer vijf cycli per jaar met twee eieren bij elke cyclus die nog eens achttien of zestien dagen duren voordat ze nieuwe eieren legt.

Extra tips

  • Leg geen vogelvoer in de tuin!
  • Heb je een moestuin? Bescherm deze goed.
  • Duiven hebben een hekel aan peper of andere sterk geurende specerijen of kruiden. Althans, dit wordt door verschillende bronnen beweerd. In de praktijk hebben duiven meer hekel aan pinnen of netten. Die kun je plaatsen om duiven te weren.

Het duivennest verwijderen is echter geen goed idee, want in Nederland geldt er een officieel verbod voor en dan in het bijzonder als er in een nest wordt gebroed. Je mag een nest wel verwijderen als de jongen zijn uitgevlogen, maar dat kan wel twee maanden duren vanaf het moment dat de eieren worden gelegd. Toch een nest weghalen waar op gebroed wordt?

labels: #Ei

Zie ook: