Bijna alle Nederlanders consumeren meer zout dan de dagelijkse hoeveelheid die gezond is voor de nieren. Gemiddeld eten we meer dan een kilo zout per persoon per jaar te veel. Een verlaging van de zoutconsumptie van 9 gram zout per dag tot maximaal 6 gram per dag kan naar schatting bijna 150.000 gevallen van chronische nierschade voorkomen over een periode van 10 jaar. Daarnaast voorkomt het bij 250 mensen nierfalen, waarbij dialyse of transplantatie nodig is.

Waarom Verlangen We Naar Zout Eten?

Er zijn verschillende redenen waarom je lichaam naar zout kan verlangen:

  • Magnesiumtekort: Magnesium is een mineraal dat een rol speelt bij de werking van hersenen, bloedvaten, hart, botten en spieren. Een tekort kan zich uiten in een zin in zout voedsel.
  • Natriumtekort: Natrium is essentieel voor de vochthuishouding, bloeddrukregulering en zenuwimpulsen. Een tekort kan ontstaan bij intensief sporten met veel zweten, of bij ernstige diarree of braken.
  • Ziekte van Addison: Deze aandoening waarbij de bijnierschors onvoldoende hormonen aanmaakt, kan leiden tot een verlangen naar zout eten.
  • Overmatig zweten: Hoewel het niet altijd nodig is om zout te compenseren na zweten, kan overmatig zweten soms leiden tot een tekort.
  • Gewoonte: Het lichaam kan gewend raken aan grote hoeveelheden zout, wat leidt tot een behoefte om meer zout te eten.
  • Vermoeidheid: Het eten van zout voedsel kan een troostend effect hebben, doordat het de afgifte van dopamine stimuleert.
  • Stress: Langdurige stress verhoogt het cortisolniveau, wat kan leiden tot een hongergevoel en zin in zout voedsel.
  • Premenstrueel syndroom (PMS): Hormonale schommelingen kunnen leiden tot een verlangen naar zout.
  • Medicijnen: Sommige medicijnen kunnen een bijnierinsufficiëntie veroorzaken, wat een verlangen naar zout kan veroorzaken.

Feiten en Fabels over Zout

Er bestaan veel misverstanden over zout. Hieronder enkele feiten en fabels:

  • Fabel: Als ik een lage bloeddruk heb, dan is zout eten juist goed.
  • Feit: Een lage bloeddruk heeft vaak geen duidelijke oorzaak. Bovendien heeft bijna iedereen een zoutoverschot doordat we (te) veel zout eten.
  • Fabel: Na zweten moet je zoutverlies compenseren.
  • Feit: In zweet zit zout. Als je flink zweet, verlies je zout. Maar het is niet nodig om dit te compenseren. Doordat we allemaal (te) veel zout eten, heeft bijna iedereen een overschot.
  • Feit: Minderen met zout helpt nierschade te voorkomen.
  • Feit: Te veel zout is een gevaar voor de gezondheid. Zout verhoogt de bloeddruk en vergroot hiermee het risico op hart- en vaatziekten.
  • Fabel: Gezond zout is niet schadelijk.
  • Feit: Sommige zoutproducten lijken gezonder, maar zijn het niet. Het gaat om producten zoals zeezout, Himalayazout en Keltisch zout.
  • Feit: Zout verergert bestaande nierschade.
  • Feit: Beschadigde nieren zijn extra gevoelig voor zout: te veel zout zorgt dat de nierfunctie sneller verslechtert.
  • Fabel: Als ik het zoutvaatje laat staan, gebruik ik niet meer dan 6 gram per dag.
  • Feit: Zelf geen zout meer toevoegen tijdens het koken of aan tafel is een stap in de goede richting! Maar het is waarschijnlijk niet genoeg om je zoutconsumptie te verlagen naar 6 gram zout per dag (de aanbevolen dagelijkse maximum hoeveelheid) of minder.
  • Feit: Medicatie werkt slechter door zout.
  • Feit: Ook als je medicijnen slikt tegen hoge bloeddruk, of om verergering van nierschade tegen te gaan, is minderen met zout belangrijk.

Zout en Sport

Vochtverlies en vochtinname worden gereguleerd door dorst, de respons van de nieren op hormonen van de hypofyse, en zweten. Bij inspanningen met een duur van 30 minuten tot 5 uur varieert de dorstrespons enorm tussen individuen: van minimaal tot veel dorst. De zweetproductie varieert ook tussen matig tot veel.

Te veel vochtinname kan leiden tot overhydratie, wat gevaarlijker kan zijn dan onderhydratie. Overhydratie kan leiden tot een laag zoutgehalte in het bloed (hyponatriëmie). Symptomen zijn misselijkheid, hoofdpijn, apathie en verminderde zintuigwaarneming.

Om je vochtbalans tijdens het sporten te beheren:

  • Meet het gewicht voor en na een training/wedstrijd om een schatting te krijgen van je waterverlies of toename.
  • Zorg ervoor dat je niet aankomt in gewicht tijdens een duurtraining of wedstrijd.
  • Let op tekenen van je lichaam die aangeven dat je misschien te veel binnenkrijgt: volle maag, opgeblazen gevoel, braken.
  • Na duurinspanning zijn witte zoutafzettingen op shirt/trui en broek een teken dat er veel gezweet wordt en er zout zweet geproduceerd wordt.

De Dagelijkse Zoutinname

Het advies is om niet meer dan 6 gram zout per dag binnen te krijgen. In Nederland krijgen veel mensen te veel zout binnen. Het komt zelden voor dat mensen te weinig zout binnenkrijgen. Te veel zout kan negatieve effecten hebben op je gezondheid.

Maar liefst 84% van het zout dat mensen binnenkrijgen komt uit bewerkte voedingsmiddelen en gerechten. Slechts 16% komt uit het zoutvaatje. Dagelijkse zoute boosdoeners zijn kazen, vleeswaren, bewerkt vlees en kant-en-klare vleesvervangers.

Zouttekort

Een tekort doordat je te weinig zout binnenkrijgt via je eten komt zelden voor. In veel producten zit namelijk zout. Bovendien zorgt je lichaam dat je zo min mogelijk zout uitplast als je weinig zout binnenkrijgt. Een zouttekort kan wel ontstaan bij uitdroging, bijvoorbeeld door ernstige diarree of overgeven. Om uitdroging door diarree of overgeven te voorkomen, is het belangrijk om veel te drinken en daarbij zout te eten.

Te veel zout

Als je te veel zout binnenkrijgt, kan dat negatieve effecten hebben op je gezondheid:

  • Verhoogde bloeddruk: Te veel zout zorgt ervoor dat je lichaam meer vocht vasthoudt.
  • Nierziekten: Te veel zout kan leiden tot nierziekten.
  • Maagkanker:
  • Botontkalking: Bij te veel zout plas je het teveel aan zout samen met calcium uit.

Zout en Cystische Fibrose (CF)

Bij kinderen en volwassenen met CF is het zoutgehalte van het zweet hoger dan bij mensen die geen CF hebben. De diagnose CF kan worden vastgesteld door het zoutgehalte te meten met de zogeheten zweettest. Wanneer het erg warm weer is verliezen kinderen en volwassenen met CF meer zout en vocht via hun zweetklieren dan mensen die geen CF hebben.

Wat Betekent Het Als Je Zweet Extreem Zout Is?

Als je extreem zout zweet, kan dit een aantal vervelende situaties opleveren. Je zweet is zout door de elektrolyten die je verliest. Elektrolyten is niet anders dan een verzamelnaam voor een aantal zouten die jij dagelijks nodig hebt om je lichaam te laten functioneren en om vocht vast te houden. Verlies je veel van deze zouten, zoals bijvoorbeeld magnesium, dan kan je sneller last krijgen van kramp.

Hoe Kun Je Je Lichaam Extra Hydrateren?

Ben jij een extreem zoute zweter, dan zou het zomaar kunnen dat jij erg veel trek krijgt in zout voedsel na een training. Natuurlijk niet. Je kunt de zoutvoorraad van je lijf makkelijk aanvullen door gewoon een goede gezonde maaltijd te nuttigen (eventueel met een extra snufje keukenzout). Daarnaast kun jij je als zoute zweten ook beter voorbereiden op het extreme vocht- en zoutverlies. Vooral wanneer je intensief traint is dit aan te raden.

Houd van tevoren al rekening met je hydratatie- én elektrolytrenplan. Drink voldoende water en eet een goede maaltijd met groenten en/of fruit, zodat je voorbereid op pad gaat. Eventueel drink je voor of tijdens je training een shake met elektrolyten om kramp te voorkomen. Ook tijdens én na je training kan het aanvullen van je elektrolyten verstandig zijn.

Check de kleur van je urine om te controleren of je hydratatie op peil is.

labels:

Zie ook: