Met al die verhalen die de ronde doen over koffie, is het moeilijk om nog van uw dagelijkse kop te genieten. Je hoort vaak dat het drinken van koffie slecht voor je zou zijn, maar is dat wel zo? Start jij de dag graag met een kop koffie? Dan ben je niet de enige. Met zijn allen drinken we namelijk zo’n 33,5 miljoen kopjes koffie per dag. In dit artikel lees je alles wat je moet weten over koffie en je gezondheid. Dus neem een lekkere espresso, latte of havercappu en lees snel verder!
De feiten over koffie en gezondheid
Koffie verhoogt de bloeddruk en veroorzaakt kanker; koffie belemmert de groei, droogt uw lichaam uit en veroorzaakt slapeloosheid. Om maar meteen met het beste nieuws te beginnen: van een paar kopjes koffie per dag zal u niet doodgaan. Recente studies tonen echter aan dat dit het risico op botafname niet vergroot. Oudere mensen kunnen echter gevoeliger zijn voor de effecten van cafeïne op het calciummetabolisme.
Koffie en hart- en vaatziekten
Diverse grote studies konden echter geen verband leggen tussen cafeïne en een verhoogde cholesterol, een onregelmatige hartslag of een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Wie gevoelig is aan cafeïne, kan na een kop koffie een lichte, tijdelijke stijging van de hartslag en de bloeddruk ondervinden. Heeft u al een verhoogde bloeddruk of hartproblemen, dan bent u mogelijk gevoeliger voor de effecten van koffie en bespreekt u uw cafeïne-inname best met uw dokter.
Koffie en het risico op kanker
Ook aan een eventuele link tussen cafeïne en kanker zijn al veel studies gewijd. Een analyse van dertien studies, waarbij in totaal 20.000 mensen betrokken waren, toont geen verband tussen kanker en cafeïne. Er is geen bewijs uit onderzoek dat koffie de kans op kanker vergroot. Een onderzoeksgroep van de Wereldgezondheidsorganisatie - de International Agency for Research on Cancer (IARC) - wilde uitzoeken of koffie kankerverwekkend is.
In 2016 heeft het International Agency for Research on Cancer (IARC) alle beschikbare studies naar koffie en kanker op een rij gezet. Uit het onderzoek van de IARC blijkt echter dat er geen overtuigend bewijs is dat koffie kanker kan veroorzaken. Wetenschappers kwamen tot de conclusie dat koffie écht geen kanker veroorzaakt. Integendeel zelfs, koffie kan zelfs het risico op hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker verkleinen.
“We vonden voor veel verschillende soorten kanker duidelijk bewijs dat koffie niet kankerverwekkend is,” vertelt onderzoeker Mariana Stern. Wel vond de IARC aanwijzingen dat het drinken van warme dranken mogelijk kanker kan veroorzaken. De conclusies zijn gebaseerd op een analyse van meer dan 1000 onderzoeken die gaan over 20 verschillende soorten kanker.
Het effect van hete dranken op het risico op kanker
Er is meer onderzoek nodig om te weten of het drinken van hete dranken kankerverwekkend is. Het drinken van zeer hete dranken wordt door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bestempeld als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’.* Dit betekent dat er aanwijzingen zijn dat het drinken van hete dranken mogelijk kankerverwekkend is. Wel raden we aan koffie en thee eerst even enkele minuten te laten afkoelen.
Uit dat onderzoek blijkt dat warme dranken ‘mogelijk kankerverwekkend zijn’. Het verhoogde risico geldt alleen als de drank 65 graden Celsius of warmer is. “We zijn nu beter in staat om het effect van mate te onderscheiden van het effect van de temperatuur en concluderen dat het verband tussen het drinken van mate en slokdarmkanker met name te verklaren is doordat de mate heel warm wordt gedronken. “Een drankje van die temperatuur is waarschijnlijk voor sommige mensen te warm om prettig te kunnen drinken,” stelt professor Sanchia Aranda, CEO van Cancer Council Australia en niet betrokken bij het onderzoek.
De gezondheidsvoordelen van koffie
In een video van de Universiteit van Nederland vertelt voedingswetenschapper Ellen Kampman meer over de gezondheidsvoordelen van koffie. Ellen: ‘Als je iedere dag drie tot vier kopjes koffie drinkt, neemt het risico dat je vroegtijdig sterft aan hart- en vaatziekten af met dertig procent. Het risico op leverkanker daalt zelfs met vijfenveertig procent.’ Daarnaast lijkt koffie ook het risico op darmkanker en baarmoederkanker te verkleinen.
Koffie en darmkanker
Nederlandse onderzoekers hebben een sterk verband gevonden tussen koffieconsumptie en de kans op een recidief en sterfte bij darmkanker. Het nieuwe onderzoek naar koffie en darmkanker is uitgevoerd door een onderzoeksteam onder leiding van prof. dr. ir. Ellen Kampman, hoogleraar Voeding en Ziekte bij Wageningen University & Research en gepubliceerd in het International Journal of Cancer.
Mensen met darmkanker die meer dan 4 kopjes koffie per dag dronken, hadden 32 procent minder kans op een recidief van darmkanker na behandeling dan deelnemers die minder dan 2 kopjes per dag dronken. Het verband tussen koffie en sterfte bij darmkanker blijkt U-vormig, met het laagste risico op sterfte bij 3 tot 5 kopjes per dag.
Het drinken van veel koffie leidt tot een kleinere kans op terugkeer van darmkanker en een kleinere kans op sterfte. Voor het onderzoek vulden 1719 mensen met darmkanker een enquête over hun leefstijl in, waarin zij ook de vraag kregen hoeveel koffie zij drinken. Bij mensen die veel koffiedrinken - meer dan vier kopjes per dag - is de kans op terugkeer van de kanker 32 procent lager dan bij mensen die weinig koffiedrinken (minder dan twee kopjes). De kans op overlijden was het laagst bij drie tot vijf kopjes per dag.
Kampman zet daarbij wel een aantal kanttekeningen: "Te veel is niet goed. Optimaal is drie tot vijf kopjes per dag, maar je moet niet over de vijf heengaan. En je moet er geen suiker of volvette melk aan toevoegen."
Wel benadrukt het fonds dat meer onderzoek nodig is om beter te begrijpen hoe koffie de kans op overleving na de diagnose darmkanker kan verbeteren. Belangrijk bij dit onderzoek is nog dat men gecorrigeerd heeft voor BMI en inname van suikerhoudende andere dranken. De onderzoekers schrijven dat het mechanisme van het beschermende effect nog moet worden opgehelderd.
“Plausible underlying mechanisms by which coffee consumption may influence colorectal carcinogenesis involve various chemopreventive properties of the heterogeneous components of coffee. These chemopreventive properties include anti-inflammatory, antioxidant, antiproliferative, pro-apoptotic and insulin-sensitizing properties.
Het onderzoeksteam toonde in eerder onderzoek al aan dat koffiedrinken ook verband houdt met een lager risico op het ontstaan van enkele soorten kanker, waaronder leverkanker, baarmoederhalskanker en darmkanker.
Tabel: Koffieconsumptie en risico op darmkanker
| Koffieconsumptie | Kans op terugkeer darmkanker | Risico op sterfte |
|---|---|---|
| Meer dan 4 kopjes per dag | 32% lager | Laagst bij 3-5 kopjes per dag |
| Minder dan 2 kopjes per dag | Hoger | - |
Mogelijke nadelen van koffie
Toch is koffie niet alleen maar goed voor je. In koffie zitten de stofjes cafestol en kahweol. Dit zijn vetstofjes die je lichaam aanzetten tot het maken van LDL- cholesterol, dit is een slechte vorm van cholesterol. Ellen: ‘Als je daarvan te veel in je bloed hebt, verhoogt het je kans op hart- en vaatziekten.'
Hoe cafestol en kahweol te vermijden
We willen natuurlijk liever enkel en alleen de gezondheidsvoordelen van koffie ervaren. Gelukkig is het niet moeilijk om te voorkomen dat je deze stofjes binnenkrijgt, het enige wat je hiervoor nodig hebt is een filter. Ellen: 'Een filter laat de kleinere stoffen zoals cafeïne en door, maar kahweol en cafestol zijn veel groter en komen niet door zo’n filter heen.’
Welke koffiesoorten zijn goed gefilterd?
Maar hoe weet je of je koffie goed gefilterd is? Misschien geen verrassing, maar met filterkoffie zit je helemaal goed. De papieren filters houden bijna alle cafestol en kahweol tegen. Ook koffie gemaakt met koffiepads of oploskoffie zijn goede opties. Deze soorten koffie zijn namelijk al gefilterd in de fabriek. Begin jij je werkdag met een koffietje uit de automaat? Check dan even of er een filter in zit, soms is dit namelijk niet het geval.
Welke koffiesoorten zijn niet gefilterd?
Koffie uit mokkapotjes, espresso of koffiecups hebben geen filter. De cafestol en kahweol worden dan niet tegengehouden. Hierdoor zijn deze koffiesoorten minder gezond. Ellen: 'Maar wat echt niet goed voor je cholesterol is, is koffie waarbij de gemalen koffie vrij door het water zweeft en geen enkel filter tegenkomt.’ Dat laatste is het geval bij Turkse koffie en koffie uit een French press.
Algemene adviezen over koffieconsumptie
Drink, vanwege de hoeveelheid cafeïne in koffie, maximaal vijf kopjes koffie per dag, dit past in een gezonde leefstijl. Tijdens de behandeling van kanker kun je koffie blijven drinken. Voor zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en jongeren gelden andere adviezen voor het drinken van koffie.
Tegenwoordig zijn ook koffiedrankjes met veel slagroom en/of suikerrijke siropen populair. Deze drankjes kunnen veel calorieën bevatten. Als je dit vaak drinkt, kan dit bijdragen aan gewichtstoename. Overgewicht vergroot wel de kans op kanker en andere ziekten. Kies bij voorkeur voor koffie zonder suiker en eventueel magere of halfvolle (koffie)melk. Koffie zonder suiker is prima om elke dag te drinken, met een maximum van 4 kopjes per dag.
Overige mythes over koffie
Hieronder worden enkele andere mythes over koffie behandeld en ontkracht:
- Koffie maakt een dronken persoon nuchter: Helaas, ook dit is een fabeltje. Hoewel cafeïne een dronken persoon alerter kan maken, besluit een studie van de American Psychological Association dat koffie de impact van alcohol op de hersenen niet kan omkeren. De combinatie van een depressivum (alcohol) en een opwekkend middel (koffie, maar ook energiedrankjes) kan zelfs schadelijk zijn.
- Koffie veroorzaakt slapeloosheid: Het klopt dat koffie een stimulerend middel is, maar tenzij u zéér vroeg onder de wol kruipt zal uw bakje troost u geen slapeloze nachten bezorgen. De cafeïne die u na uw lunch consumeert, wordt aan sneltempo verwerkt door de lever.
- Koffie droogt je lichaam uit: Ja, cafeïne heeft een licht urineafdrijvend effect. Maar het water in cafeïnehoudende dranken (koffie, thee, cola) maakt dat ruimschoots goed.
- Koffie is verslavend: Afhankelijk van wat u onder 'verslavend' verstaat, heeft deze mythe een grond van waarheid. Cafeïne stimuleert het centrale zenuwstelsel, en een regelmatige consumptie ervan kan effectief een milde vorm van afhankelijkheid veroorzaken.
- Koffie helpt bij gewichtsverlies: Cafeïne mag dan een actief bestanddeel zijn in veel afslankproducten, toch klopt deze mythe niet. Hoewel cafeïne volgens een rapport uit 2010 in het vakblad International Journal of Obesity de stofwisseling lichtjes kan verhogen, dragen de effecten niet bij aan een "aanzienlijk of permanent" gewichtsverlies.
- Koffie is schadelijk tijdens de zwangerschap: Het klinkt best angstaanjagend dat cafeïne door de placenta kan dringen en dus de ongeboren baby kan bereiken. Maar tot dusver heeft geen enkele studie aangetoond dat dat schadelijk is. Zwangere vrouwen mogen dus koffie drinken, al beperken ze zich best tot één kopje per dag.
- Koffie belemmert de groei: De consumptie van cafeïne kan leiden tot een verminderde opname van calcium. Eén eetlepel melk volstaat al om dat effect teniet te doen. Het is niet duidelijk waar deze mythe vandaan komt en er is geen wetenschappelijk bewijs dat ze ondersteunt.
Dat koffie ongezond voor je zou zijn is dus een fabeltje. Wanneer je zorgt voor een goede filter en niet te enthousiast bent met de suikerklontjes is koffie zelfs goed voor je gezondheid!
labels:
