Verstandskiezen zijn de achterste kiezen in de mond en breken bij de meeste mensen op latere leeftijd door. Van der Sleen: ‘De kaken van mensen worden steeds kleiner. Dat blijkt ook uit onderzoek. Daarom passen verstandkiezen niet altijd mooi in het gebit. Soms zie ik patiënten bij wie maar drie verstandskiezen doorkomen.

Lang niet alle verstandskiezen geven klachten. Maar als ze niet goed doorkomen kan het tandvlees gaan ontsteken en pijnklachten geven. Van der Sleen: ‘Dan moet je ze er gewoon uithalen. Er is onderzocht of wij misschien beter kunnen voorspellen welke verstandkies problemen gaat geven en welke niet. Wat blijkt, staat de kies scheef naar voren, dan is er de kans dat de wortel naar de zenuw in de kaak gaat groeien en dat gaat pijnklachten geven. Volgens een nieuwe richtlijn gaan tandartsen jongeren tussen de 17 en 19 jaar daar op screenen en als het nodig is naar ons doorverwijzen. Want hoe jonger de patiënt is bij wie je een verstandkies die niet goed doorkomt weghaalt, des te beter de genezing.

Wanneer een Verstandskies Verwijderen?

Soms zijn er problemen met de verstandskiezen en ontstaat er pijn in de kaak. Vaak is het dan beter om de verstandskiezen te laten verwijderen. Er is te weinig ruimte in de kaak, waardoor de verstandskiezen voor een deel onder het tandvlees blijven liggen, of zelfs helemaal onder het tandvlees. Er ontstaat tandbederf in de verstandskies die ontstaat uit het tandzakje. Dit tandzakje kan dikker worden en er komt vocht in het tandzakje.

Laat uw verstandskies verwijderen voordat u er last van heeft, want als u al klachten heeft, is het moeilijker om de kies te verwijderen. Een verstandskies verwijderen gaat het best op jonge leeftijd. De wond geneest dan sneller en er is minder kans op complicaties. U kunt het beste uw verstandkies laten verwijderen voordat u 25 jaar bent.

Onderzoek Voorafgaand aan Verwijdering

Om te bepalen of u een behandeling nodig heeft, krijgt u een aantal onderzoeken. Tijdens de afspraak bij de polikliniek Mondziekten, Kaakchirurgie en Aangezichtschirurgie vraagt de arts hoe de klacht is ontstaan en hoe lang u al klachten heeft. De arts vraagt ook welke medicijnen u gebruikt, of u allergieën heeft. Ook bespreekt de arts uw algemene gezondheid met u. Dit heet de anamnese. Vaak krijgt u ook een intra-oraal onderzoek, waarbij de arts in uw mond kijkt en beoordeelt of het nodig is om de verstandskies te verwijderen.

U krijgt ook vaak een orthopantomogram (OPT), röntgenfoto’s van uw gebit. Een röntgenfoto is een foto van de binnenkant van het lichaam. Dit onderzoek gebeurt via röntgenstralen. De röntgenstralen maken botten en kraakbeen zichtbaar. Om de verstandskiezen nog beter te zien, kan de arts een CBCT-onderzoek aanvragen. CBCT is de afkorting van Cone Beam Computer Tomografie. Een CBCT is een 3D beeld van de binnenkant van de mond. Met een CBCT worden de wortels en zenuwen van de kaak zichtbaar van verschillende kanten.

De Procedure van Verstandskies Verwijdering

Niet iedere verstandskies die eruit moet, wordt door de kaakchirurg eruit gehaald. ‘Als het met een tang kan, dan doet de tandarts het. Maar stel er groeit wat bot over of de kies zit nog onder het tandvlees, dan haalt een kaakchirurg hem eruit.’ Veel mensen moeten toch even slikken als zij een verwijzing krijgen naar de kaakchirurg. ‘Dat komt echt door de verhalen van vroeger’, zegt Van der Sleen. ‘Kaakchirurgen waren toen anders opgeleid. Ik ben arts, tandarts en heb nog een aanvullende opleiding gedaan tot kaakchirurg. Ook het materiaal waarmee wij werken is veel beter. Van de griezelverhalen kom je niet zo gemakkelijk af.

U krijgt een verdoving in uw kaak, dezelfde als bij de tandarts, die na 2 tot 3 minuten is ingewerkt. Soms is het nodig om ruimte te maken rondom de kies met een boortje. Vervolgens verwijdert de arts de verstandskies. Soms is het nodig om de kies in 2 of meer delen te verwijderen, wat niet altijd vooraf bekend is. De arts hecht de wond met oplosbare hechtingen, waardoor u niet terug hoeft naar het ziekenhuis voor het verwijderen van de hechtingen. De arts legt een gaasje op de wond waar u 30 minuten op bijt. Als u zich goed voelt, mag u na uw behandeling meteen naar huis.

Wat te Verwachten na de Behandeling

Uw kaak is nog een paar uur na de behandeling verdoofd, dus wees voorzichtig met warm eten en drinken. De eerste dagen na de behandeling kunt u klachten hebben van pijn, zwelling en koorts.

Na het verwijderen van een verstandskies is een veel gehoord grapje “Ben ik nu een deel van mijn verstand kwijt?” ‘De oorspronkelijke betekenis is ver staand’, legt Van der Sleen uit. De kiezen staan namelijk helemaal achter in je mond. Laat u door iemand naar het ziekenhuis brengen die u ook thuisbrengt. U mag meteen na de operatie naar huis. U krijgt van ons een brief met de datum en tijd van uw operatie. U meldt zich op tijd bij de polikliniek Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie op niveau 2 van het Maastricht UMC+ Volg route H-2 groen (www.mumcplattegrond.nl/#map/d0_d47)De kaakchirurg is de arts die de operatie doet. Er zijn assistenten die daarbij helpen.De operatieIn de behandelkamer ligt u in een comfortabele stoel.De kaakchirurg geeft u eerst een verdoving. Dat is een prik met een naald in uw tandvlees. Dit is even gevoelig.De verdoving werkt na een paar minuten. U voelt dan niets meer op die plek.U krijgt een doek over uw gezicht. Die doek houdt uw mond vrij en schoon. U kijkt daardoor ook niet in de felle operatielamp. De kaakchirurg en de assistenten dragen een muts, een mondkapje en handschoenen.De kaakchirurg begint met de operatie. Dat gebeurt bijvoorbeeld met een boor en een tang. U voelt het trillen en bewegen in uw mond. Maar het doet geen pijn.De kaakchirurg verwijdert de verstandskies of de wortelrest.Als de kaakchirurg klaar is moet u op een gaasje bijten. Dat stopt het bloeden.Na 30 minuten mag u het gaasje weggooien. Soms krijgt u een gaasje met zalf.Het kan zijn dat u een hechting krijgt. Dat is een draadje om de wond dicht te maken. Dit draadje lost vanzelf op binnen 3 weken.Soms wil de kaakchirurg uw wond controleren. Dan krijgt u een afspraak na de behandeling. Krijgt u geen afspraak? U mag meteen na de operatie naar huis. Waar moet u thuis op letten?Pijn en koortsDe verdoving werkt ongeveer 3 uur. Daarna voelt u misschien wat pijn.Neem 1 uur na de behandeling een pijnstiller. De kaakchirurg of de assistent vertelt na de operatie welke pijnstiller u mag nemen. Ook hoort u hoe vaak u een pijnstiller mag nemen. Neem de pijnstiller op vaste tijden. De pijnstiller werkt het beste als u hem neemt voordat de pijn terugkomt. Na de operatie is een beetje verhoging van 38 graden normaal.Bloed uit de wondTot 24 uur na de ingreep kan een beetje bloed uit de wond komen. Dat houdt meestal vanzelf op.Blijft de wond bloeden? Doe dan dit:Was uw handen.Neem een schoon gaasje of een schone zakdoek.Maak een knoop in de zakdoek.Maak uw mond schoon en droog.Leg het gaasje of de knoop van de zakdoek op de wond.Druk uw tanden 30 minuten stevig op elkaar.Het bloeden stopt door de druk op de wond.Een dikke wangSoms heeft u een dikke wang na de operatie. Dit duurt ongeveer 5 dagen. Soms kleurt de wang blauw of geel. Koelen helpt. Houd een washandje met ijsblokjes tegen uw wang. Doe dit 10 minuten. Daarna wacht u 15 minuten. Daarna koelt u weer 10 minuten. Dit mag u de hele dag doen.Mond verzorgen en tandenpoetsenUw mond spoelen is niet goed voor de wond. U krijgt uw mond niet goed open bijvoorbeeld.Begin met vloeibaar eten, bijvoorbeeld soep of vla. Drink geen alcohol 7 tot 10 dagen na de operatie. U mag 7 tot 10 dagen na de operatie niet roken. Door roken geneest de wond niet goed. Meestal gaat de operatie goed. U voelt zich na een paar dagen weer goed. De eerste uren komt er een beetje bloed uit de wond. Dat is normaal en stopt vanzelf. Soms bloedt de wond langer dan 1 dag. Dat heet een nabloeding.Heel soms heeft u geen gevoel in uw onderlip of kin. De wortel van de kies drukt dan tegen een zenuw. Het gevoel komt vanzelf terug. Soms duurt dit een paar maanden.Heel soms doet uw tong het niet. Dan is er een zenuw geraakt met de verdoving.

Risico's van het Verwijderen van een Verstandskies

Na de behandeling kunt u last krijgen van zwelling, een bloedsmaak en rood speeksel, en napijn. Ook kunt u uw mond minder goed openen. Dit is normaal. Er is een klein risico dat een zenuw beschadigd raakt door de verdoving of verwijdering van een (verstands)kies. Er kan een wondontsteking optreden, meestal na een paar dagen. De mond is namelijk een gebied met veel bacteriën. De pijn en zwelling worden dan erger. Bijvoorbeeld in de wang, onder de kaaklijn, onder de tong of in de keel. Soms moeten we een ontsteking behandelen met antibiotica, of de wond openen.

De wond kan nabloeden. Het is normaal dat het speeksel de eerste 24 uur na een behandeling rood verkleurt. Dit is geen nabloeding. Bij twijfel bijt u een half uur op een schone zakdoek of washandje dicht. Dat sluit het wondje weer af. Hierna moet u de mond tenminste 24 uur niet spoelen.

Er kan tijdens de behandeling een gat in de bovenkaak naar de neusbijholte (ook wel kaakholte of antrum genoemd) ontstaan, omdat de wortels van de kiezen daarin uit kunnen steken. Deze neusbijholte ligt in de bovenkaak, tussen de neus en de wang. De arts controleert of er een gat zit door u te vragen uw neus te snuiten met open mond. Zo nodig sluit de arts het gat meteen terwijl het nog verdoofd is. Wanneer de antrumperforatie pas later ontdekt wordt, is soms de kaakholte al ontstoken en moet die eerst weer schoon worden. Dit gebeurt door de arts de kaakholte te laten spoelen, soms in combinatie met antibiotica. U krijgt een controleafspraak om het herstel te controleren. Als de opening niet goed meer is afgesloten, kan er vloeistof van de mond naar de neus lekken. Bij een ontsteking kan er snot uit de neus komen aan de kant waar het gat zat. U mag 2 weken geen druk op de neus zetten. Anders belast u de wond. U mag dus niet snuiten (neus ophalen mag wel), een blaasinstrument spelen of met de mond.

Soms kan de tand naast de te verwijderen kies beschadigd raken tijdens de behandeling. Bijvoorbeeld omdat er een grote vulling of een gaatje in zit. Heeft u na 3-4 dagen meer pijn en een vieze smaak en geur, maar geen zwelling? Dan is dit meestal een alveolitis. Dit gaat vanzelf over na 10 tot 14 dagen. Bij erge pijn spoelt de kaakchirurg de wond schoon en past de pijnstilling aan.

Alternatieve Techniek: Kroon Verwijderen, Wortel Laten Zitten

Om schade aan de gevoelszenuw te voorkomen is een techniek ontwikkeld, waarbij we de kroon van de verstandskies van de wortel scheiden en alleen het kroongedeelte van de kies verwijderen. Zo blijven de wortels van de verstandskies in de kaak zitten. Doordat we bij deze techniek geen druk op de wortels uitoefenen, is de kans dat de zenuw beschadigd raakt veel kleiner. Er bestaat wel een klein risico (5%) dat de wortels op een later moment alsnog loskomen en verwijderd moeten worden.

Voordat we beginnen met de verwijdering van een verstandskies moet er altijd een röntgenfoto zijn waarop de gehele kies zichtbaar is. Dit is belangrijk omdat we op deze manier kunnen zien hoe de verstandskies ligt ten opzichte van de zenuw. Als er een zeer nauwe relatie is tussen de wortels van de kies en de zenuw maken we in de Face to Face kliniek vaak een zogenaamde Conebeam CT-scan (CBCT).

Wat te Doen bij een Achtergebleven Wortelrest?

Het komt weleens voor: na het trekken van een tand of kies breekt de wortel af en blijft er een wortelrest achter in de kaak. Dat zien we bijvoorbeeld wanneer de wortel is verzwakt door een wortelkanaalbehandeling in het verleden of door cariës. Het is belangrijk dat dat laatste restje alsnog verwijderd wordt. Het komt weleens voor dat niet wordt opgemerkt dat er een wortelrest achterblijft in het kaakbot. Daarom is het ook altijd belangrijk dat je tandarts goed kijkt of de wortel van de getrokken kies of tand nog helemaal intact is. Om deze problemen te voorkomen, moet de wortelrest chirurgisch verwijderd worden. Een dergelijke behandeling gebeurt uiteraard altijd onder (lokale) verdoving waardoor je geen pijn van de ingreep zelf zult ervaren.

We maken een klein sneetje in het tandvlees en we boren een stukje kaakbot weg zodat we het restje kunnen weghalen. Nadat de wond goed is uitgespoeld, wordt deze met een aantal hechtingen weer gesloten. Door nog een halfuurtje stevig op een gaastampon te bijten dat de wond afsluit, zorg je ervoor dat de kans op nabloeden minimaal is. Het spreekt voor zich dat je, zodra de verdoving is uitgewerkt, last zult krijgen van napijn. Ook kan je wang dik worden en je kunt zelfs wat verhoging krijgen. Misschien is het moeilijk om je mond (ver) open te doen of gaat het slikken wat lastiger. Dat zijn allemaal normale bijwerkingen.

Met een ijszak tegen je wang kun je de kans op zwelling verkleinen. Het helpt ook wat tegen de pijn, maar de eerste dagen kun je beter ook pijnstillers gebruiken. Ondanks alle goede zorgen, bestaat er altijd een kleine kans dat er complicaties optreden. Zo kan er bij het verwijderen van een wortelrest uit de bovenkaak een klein gaatje in de kaakholte ontstaan. Deze opening moet worden gesloten om ontsteking van de kaakholte te voorkomen. Het kan ook zijn dat je in de eerste dagen na de ingreep koorts (hoger dan 38,5 graden), een nabloeding of meer pijn krijgen. Neem in dat geval meteen contact met ons op.

Veelgestelde Vragen Over Verstandskiezen

Enkele dagen geleden is mijn verstandskies rechtsonder getrokken. De pijn wordt echter steeds erger in plaats van minder. Bij een klein percentage (2-5%) van de extracties van verstandskiezen, ontstaat er een ontsteking van de holte (alveole) waarin een tand of kies zat. Deze ontsteking wordt een alveolitis of dry socket genoemd. Bij alveolitis zal de dagen na het trekken, de wond steeds gevoeliger worden. De holte van de tand/kies is dan ook niet meer gevuld met een stolsel. Bij een normale wondgenezing speelt het bloedstolsel in de holte een belangrijke rol. Vanuit de wanden van de holte zijn bindweefselcellen in staat om in het stolsel te migreren. Langzaam (ongeveer 1 maand) wordt dit dan omgezet in jong bot, met daaroverheen tandvlees. Van groot belang is dan ook dit stolsel te laten zitten. Bijt na het trekken een half uur op een gaasje en spoel de eerste dagen niet te hard.

Het werkingsmechanisme waarom soms dit stolsel verdwijnt en een ontsteking ontstaat is niet helemaal opgehelderd. Er zijn in ieder geval meerdere oorzaken in het spel. Wel is bekend dat sommige factoren de kans hierop groter maken: Roken, gebruik van de pil, een al aanwezige ontsteking en des te moeilijker het trekken gaat, des te groter de kans op alveolitis. Als eenmaal alveolitis is geconstateerd, is er weinig aan te doen. Deze vervelende ontsteking zal na 1 tot 2 weken vanzelf overgaan. Regelmatig uitspoelen van de holte met lauw (zout) water voorkomt dat er voedselresten in achterblijven en kan de genezing bespoedigen. Dit kan veelal makkelijk gedaan worden met een speciaal spuitje de monoject, welke veel praktijken in huis hebben. In sommige gevallen wordt de monoject met een antimicrobieel middel gevuld zoals waterstofperoxyde 1,5% of chloorhexidine 0,12-0,2%. Het is ook mogelijk een gaasje met een desinfecterend middel in de holte te stoppen.

Acht dagen geleden is mijn verstandskies getrokken, gelukkig heb ik weinig pijn gehad, alleen begon ik een week later een vieze smaak te krijgen, lijkt wel of er een niet echt pijnlijke ontsteking aanwezig is op de plek waar de kies zat. Het gevoel dat je een ontsteking hebt en de vieze smaak kunnen wijzen op een verstoorde wondgenezing. Het is verstandig de behandelend arts te raadplegen en deze de wond te laten bekijken! Wanneer de wond moeilijk geneest kunnen er vaak voedselresten in achterblijven. Deze voedselresten remmen de genezing en kunnen ook samen met de ontsteking een vieze smaak veroorzaken. Regelmatig spoelen van de wond met een spuitje gevuld met lauw (zout) water kan nu helpen de genezing te bespoedigen.

Onlangs is bij mij een verstandskies in de onderkaak getrokken, alleen na de operatie had ik het idee dat de verdoving niet helemaal uitwerkte. Een deel van mijn lip en kin is nu gevoelloos, maar soms voel ik in dat gebied ook tintelingen. De kaakchirurg had al op de foto laten zien dat de kies vlakbij een zenuw lag! Een belangrijke zenuw die door de onderkaak loopt is de nervus alveolaris inferior. Bij een aantal tandheelkundige behandelingen bestaat er een kleine kans dat deze zenuw beschadigd wordt, dit geldt onder andere voor het verwijderen van een verstandskies in de onderkaak. Deze zenuw loopt vlak onder de kiezen van de onderkaak en verzorgt ook o.a. het gevoel van deze tanden/kiezen, merkbaar bij bijv. kiespijn. Mocht de zenuw bijv. ter hoogte van de verstandskies beschadigd worden dan kan de prikkelgeleiding door de zenuw vanaf dat punt (tijdelijk) niet meer plaatsvinden. Nadat de verdoving dan uitgewerkt is, voelt men een verdoofd gebied en/of tinteling/jeuk in de behandelde kaakhelft. Het gevoel zal meestal binnen drie maanden terugkeren. Na drie tot zes maanden is een eindstadium van het herstel bereikt en is verdere spontane verbetering niet te verwachten. Tintelingen zijn tijdens de herstel fase een goed teken en kunnen duiden op terugkerend gevoel.

Bij een aantal tandheelkundige behandelingen bestaat er een kleine kans dat een zenuw gekneusd wordt, dit geldt onder andere voor het verwijderen van een verstandskies in de onderkaak. Een zenuw waarbij dat mogelijk is de nervus lingualis, deze zenuw verzorgt het gevoel van een deel van de tong. Door de kneuzing de zenuw niet goed meer instaat om prikkels door te geven. Het gebied kan verdoofd aanvoelen, maar het gevoel kan ook veranderd zijn en/of tintelingen kunnen optreden.

De tandarts vertelde mij dat de verstandskiezen eruit moeten. Toen ik vroeg om de verwijzing was ik verbaasd dat me verteld werd dat ze door hem zelf er uitgehaald zullen worden. De moeilijkheidsgraad van het trekken kan van verstandskies tot verstandskies nogal verschillen. Een verstandskies met bijv. Over het algemeen zou je kunnen zeggen dat wanneer de moeilijkheidsgraad toeneemt de tandarts eerder een verwijzing zal geven naar de vaak meer ervaren kaakchirurg. In sommige gevallen zal de tandarts van te voren een machtiging moeten aanvragen bij de verzekering, zodat de behandeling incl. röntgenfoto bij de tandarts net als bij de kaakchirurg ook volledig vergoed wordt (part.

labels:

Zie ook: