Vijgen zijn een unieke, druppelvormige vruchten, ongeveer zo groot als je duim. Ze zitten vol met honderden kleine zaadjes en hebben een eetbare paarse of groene schil. Het vruchtvlees is roze en heeft een milde, zoete smaak. De wetenschappelijke naam voor de vijg is Ficus carica.

Wat is een vijg? Fruit, groente of iets anders?

Hoewel vijgen in de keuken vaak als fruit worden beschouwd, zijn het technisch gezien geen vruchten. Vijgen worden geclassificeerd als een “infructescence” of omgekeerde bloemen. Dit komt omdat de structuur van de vijg, het syconium, de zaden en bloemen omsluit, waardoor het op een vrucht lijkt. We eten dus eigenlijk de bloemen en zaden in plaats van het vruchtvlees, wat we normaal gesproken met fruit doen.

En nee, het is ook geen groente. Een groente is namelijk alles wat niet het voortplantingsdeel van de plant is dat is afgeleid van een bloem, zoals bladeren, wortels, bollen en stengels. Omdat vijgen bloemen zijn, vallen ze dus niet in die categorie.

Soorten vijgen

De meeste mensen zijn alleen bekend met de ‘gewone vijg’ of Ficus carica-familie. Elke soort heeft weer een andere kleur. Waarschijnlijk ken je de gedempte paarse kleur van de black mission vijgen, met een felroze binnenkant, maar de Adriatische vijg is bijvoorbeeld lichtgroen tot lichtgeel, terwijl de Ronde de Bordeaux vijg juist kastanjebruin is.

Voedingswaarde van vijgen

Verse vijgen zijn rijk aan voedingsstoffen en bevatten relatief weinig calorieën, waardoor ze een geweldige aanvulling zijn op een gezond dieet. Verse vijgen bevatten wat calorieën uit natuurlijke suiker, maar je kan het eten van een paar vijgen beschouwen als redelijk, caloriearm tussendoortje. Aan de andere kant zijn gedroogde vijgen rijk aan suiker en calorieën, omdat de suiker geconcentreerd wordt wanneer de vruchten gedroogd worden. Vijgen bevatten ook kleine hoeveelheden van allerlei voedingsstoffen, maar ze zijn vooral rijk aan koper en vitamine B6.

Kortom: Verse vijgen bevatten weinig calorieën en verschillende vitaminen en mineralen.

Voedingsstoffen in vijgen

  • Koper: Een essentieel mineraal dat betrokken is bij verschillende lichaamsprocessen, waaronder de stofwisseling en energieproductie, maar ook de vorming van bloedcellen, bindweefsel en neurotransmitters.
  • Vitamine B6: Een belangrijke vitamine die nodig is om je lichaam te helpen eiwitten uit de voeding af te breken en nieuwe eiwitten aan te maken.

Gezondheidsvoordelen van vijgen

Vijgen - en hun bladeren - zitten boordevol voedingsstoffen zoals koper en vitamine B6 en bieden verschillende potentiële voordelen voor de gezondheid. Vijgen en vijgenbladeren - zitten boordevol voedingsstoffen en hebben verschillende potentiële gezondheidsvoordelen. Ze kunnen een gezonde spijsvertering bevorderen, je risico op hartaandoeningen verlagen en je helpen je bloedsuikerspiegel onder controle te houden.

Spijsvertering

Vijgen worden al heel lang gebruikt als huismiddeltje of alternatieve behandeling voor spijsverteringsproblemen zoals constipatie. Ze bevatten vezels, die de spijsvertering kunnen helpen bevorderen door de ontlasting zachter te maken en meer volume te geven en constipatie te verminderen. Ze kunnen ook werken als prebioticum, dus als voedselbron voor de gezonde bacteriën die je darmen bevolken. In dierstudies hielp vijgenextract of -pasta de beweging van voedsel door het spijsverteringskanaal te versnellen, waardoor constipatie verminderde en de symptomen van spijsverteringsaandoeningen zoals colitis ulcerosa verbeterden.

Uit een onderzoek bij 150 mensen met het prikkelbare darmsyndroom met constipatie (IBS-C) bleken degenen die tweemaal daags ongeveer 4 gedroogde vijgen (45 gram) aten een significante vermindering van symptomen te ervaren - waaronder pijn, een opgeblazen gevoel en constipatie - in vergelijking met een controlegroep.

Hartgezondheid

Vijgen kunnen de bloeddruk en het vetgehalte in het bloed verbeteren, wat kan zorgen voor verbetering van je bloedvatgezondheid en verlaging van je risico op hartaandoeningen. Eén onderzoek wees uit dat vijgenextract de bloeddruk verlaagde bij ratten met een normale bloeddruk, maar ook bij ratten met een verhoogde bloeddruk. Dierstudies hebben ook verbeteringen aangetoond in het totale cholesterol, het ‘goede’ HDL-cholesterol en triglyceridengehalte bij suppletie met vijgenbladextract.

In een onderzoek van 5 weken bij 83 mensen met een hoog ‘slecht’ LDL-cholesterolgehalte, merkten onderzoekers echter op dat degenen die dagelijks ongeveer 14 gedroogde vijgen (120 gram) aan hun dieet toevoegden, geen veranderingen in hun vetgehalte in het bloed hadden, vergeleken met een controlegroep.

Bloedsuikerspiegel

Uit een ouder onderzoek uit 1998 bij 10 mensen met type 1-diabetes bleek dat het drinken van vijgenbladthee bij het ontbijt hun insulinebehoefte kan hebben verminderd. In de maand dat ze vijgenbladthee kregen, daalde hun insulinedosering met ongeveer 12%. Bovendien bleek uit een recenter onderzoek dat drankjes met hoge doses vijgenvruchtenextract een lagere glycemische index (GI) hadden dan drankjes zonder vijgenvruchtenextract, wat betekent dat deze drankjes een gunstiger effect zouden hebben op de bloedsuikerspiegel.

Vijgen - vooral gedroogde vijgen - bevatten echter veel suiker en kunnen de bloedsuikerspiegel op korte termijn verhogen.

Kanker

Er zijn veel veelbelovende reageerbuisstudies uitgevoerd naar de effecten van vijgenbladeren op kankercellen. Er zijn aanwijzingen uit reageerbuisstudies dat vijgenbladeren en de natuurlijke latex uit vijgenplanten een kankerwerend effect vertonen tegen menselijke dikkedarmkanker, borstkanker, baarmoederhalskanker en leverkankercellen. Dit betekent echter niet dat het eten van vijgen of het drinken van vijgenbladthee dezelfde effecten heeft.

Huid

Vijgen kunnen een gunstig effect hebben op de huid, vooral bij mensen met allergische dermatitis - of een droge, jeukende huid als gevolg van allergieën. Uit één onderzoek bij 45 kinderen met dermatitis bleek dat een crème op basis van gedroogd vijgenextract die 2 weken lang tweemaal daags werd aangebracht, effectiever was bij de behandeling van de symptomen van dermatitis dan hydrocortisoncrème, de standaardbehandeling. Bovendien bleek een combinatie van fruitextracten - waaronder vijgenextract - antioxiderende effecten te hebben op huidcellen, de afbraak van collageen te verminderen en de zichtbaarheid van rimpels te verbeteren in een reageerbuis- en dierstudie. Het is echter moeilijk te bepalen of deze positieve effecten afkomstig waren van het vijgenextract of van een van de andere onderzochte extracten.

Kortom: Vijgen hebben verschillende potentiële gezondheidsvoordelen. Ze kunnen de spijsvertering verbeteren en constipatie tegengaan, helpen bij het beheersen van de vet- en bloedsuikerspiegel en kankercellen doden.

Mogelijke nadelen van vijgen

Vijgen hebben een aantal potentiële nadelen. Zo worden vijgen soms gebruikt als huismiddeltje tegen constipatie, maar ze kunnen ook diarree of andere spijsverteringsproblemen veroorzaken. Vijgen zijn ook vrij rijk aan vitamine K, wat kan interfereren met bloedverdunnende medicijnen, waardoor die minder effectief zijn. Als je bloedverdunners gebruikt, moet je je inname van vijgen en andere vitamine-K-rijke voedingsmiddelen van dag tot dag consistent houden om je risico op complicaties te verlagen. Tot slot kunnen sommige mensen allergisch zijn voor vijgen. Als je allergisch bent voor berkenstuifmeel, is de kans groter dat je ook allergisch bent voor vijgen.

Kortom: Vijgen kunnen de spijsvertering verstoren of diarree veroorzaken vanwege hun werking als tegen constipatie.

Hoe vijgen aan je dieet toevoegen

Er zijn een aantal manieren om vijgen aan je voedingspatroon toe te voegen, elk met zijn eigen potentiële voordelen:

  • Vers: Verse vijgen bevatten weinig calorieën en zijn een heerlijk tussendoortje, en ze zijn een uitstekende toevoeging aan salades of desserts.
  • Gedroogd: Gedroogde vijgen bevatten veel suiker en calorieën, dus eet ze met mate.
  • Vijgenbladthee: Hoewel ze misschien moeilijk te vinden zijn buiten de gespecialiseerde winkels, zijn vijgenbladeren voedzaam. Vijgenbladthee wordt gemaakt van gedroogde vijgenbladeren.

Kortom: Om de voordelen van vijgen te benutten, kun je verse vijgen, gedroogde vijgen, vijgenbladeren of vijgenbladthee kopen.

Vijgen kopen en bewaren

Voel of de vijgen nog een zachte schil hebben. Is de schil stug? Dan zijn de vijgen niet meer zo vers. Je kunt de vijg dan nog steeds eten, maar de smaak zal wat minder zijn. Je kunt vijgen na aankoop het beste in de koelkast bewaren.

De bewering over de wesp in de vijg

De bewering dat er een dode wesp in een vijg kan zitten, klopt deels, maar is niet van toepassing op de meeste vijgen die we in de winkel kopen. Vijgen hebben een unieke bestuivingsproces waarbij sommige soorten afhankelijk zijn van wespen. Bij deze soorten kruipt een vrouwtjeswesp de vijg in om de bloemen te bestuiven. Daar legt ze haar eitjes om niet veel later het loodje te leggen. De vijg verteert vervolgens de dode wesp met enzymen en verandert deze in proteïne. Het is dus onwaarschijnlijk dat je daadwerkelijk knapperige wespendelen in je vijg aantreft. Bovendien zijn de meeste vijgen die commercieel worden geteeld in Nederland zelfbestuivend en dus wespvrij.

Historie van de vijg

Vijgen hebben een lange geschiedenis die teruggaat tot de oudheid en zijn oorsprong vindt in het Midden-Oosten en Middellandse Zeegebied. Er zijn archeologische vondsten, zoals vijgenfossielen die teruggaan tot 9000 v. Chr. in de Jordaanvallei, die lijken te bewijzen dat vijgen tot de eerste planten horen die door mensen werden gecultiveerd, zelfs vóór gewassen zoals tarwe en bonen. De Grieken waren ook al fan van vijgen: kransen van vijgenbladeren werden als teken van triomf om de nek gehangen van atleten tijdens de Olympische spelen. De atleten geloofden dat het eten van vijgen hen sterker en sneller zou maken.

Vijgen telen in Nederland

Hoewel dat vaak gedacht wordt zijn er ook vijgen die goed bestand zijn tegen kou. Dat verschilt natuurlijk wel per soort. Black Mission vijgen kunnen temperaturen tot -12°C aan, net zoals Brown Turkey en Celeste vijgen, terwijl de Chicago Hardy vijg tot -29°C kan overleven. Wil je zelf een vijgenboom laten overwinteren in Nederland? Zorg er dan voor dat de wortels in de volle grond staan, dan zijn ze beter bestand tegen de kou dan op pot.

Tip: Plant een vijgenboom in het voorjaar in de volle grond. Hij staat het liefst op een beschutte plek, uit de wind en in de volle zon. Wil je meer weten over hoe je je eigen vijgen kunt telen?

Vijgen voor huisdieren

In kleine hoeveelheden kunnen vijgen een goede bron zijn van vitamines en mineralen voor huisdieren. Maar pas op met gedroogde vijgen, vanwege hun hoge suikergehalte kun je die beter niet geven aan je huisdier.

Vijgen invriezen

Doen! De smaak blijft goed behouden in de vriezer. De textuur wordt misschien een beetje papperig, maar je kunt ze heel goed gebruiken in sauzen, ijs, stoofschotels of in je havermoutontbijt. Je kunt ze tot wel acht maanden in de vriezer bewaren.

Niet-rijpe vijgen

Worden de vijgen maar niet rijp? Niet getreurd, het blad van de vijgenboom is net zo aromatisch. Daar maak je een groen, geurige olie van, zomerthee of een zoete cake van.

Gezondheidsvoordelen in detail

Vijgen bevatten veel gezonde stoffen die belangrijke voordelen kunnen hebben voor je gezondheid:

  1. Vijgen bevatten verschillende stoffen die je cellen gezond helpen houden. Eén van deze stoffen is quercetine. Naast quercetine bevatten vijgen ook luteoline. Deze stof draagt bij aan gezonde cellen doordat het vrije radicalen neutraliseert. Vijgen zijn daarnaast rijk aan de vezelsoort pectine, waardoor ze je lichaam bescherming kunnen bieden tegen schadelijke vrije radicalen.
  2. Vijgen bevatten een grote hoeveelheid kalium. Dit is een belangrijk mineraal voor het op peil houden van je hartslag en bloeddruk.
  3. Het eten van vijgen kan je botten sterker maken. Dit komt door de grote hoeveelheid calcium die je binnenkrijgt wanneer je regelmatig vijgen eet. Naast calcium bevatten vijgen ook fosfor. Deze stof bevordert de groei van botten, waardoor het bot sneller herstelt na schade.
  4. Maculadegeneratie is een oogaandoening waarbij de gezichtsscherpte afneemt. Dit komt vaak voor naarmate men ouder wordt. Wanneer je drie of meer porties fruit (zoals vijgen, aardbeien, banaan of mango) per dag eet, zou dit de kans op maculadegeneratie met 36% kunnen helpen verkleinen.
  5. Vijgen bevatten veel mucilage. Dit is een plakkerige substantie die ook wel bekend staat als een soort plantenlijm. Het is een natuurlijk middel dat de keel helpt verzachten.
  6. De grote hoeveelheid kalium in vijgen kan voor nog meer voordelen zorgen. Kalium zorgt ervoor dat de bloedsuikerspiegel minder snel schommelt, waardoor deze beter in evenwicht blijft.

Afslanktip

Vijgen zijn een goede toevoeging aan je dieet wanneer je graag wilt afvallen. Let op: Als je te veel vijgen eet, kan dat gewichtsverlies tegenwerken. Onze afslanktip: Wanneer je niet meer dan twee porties fruit per dag eet, zal je geen nadelen ondervinden van de fruitsuikers in vijgen.

Kun je vijgen met schil eten?

Het kunnen eten van vijgen met schil hangt af van de versheid. Zeer verse vijgen kunnen met schil gegeten worden, zolang je ervoor zorgt dat de schil intact blijft. Anders kan er water in de vrucht komen, wat niet lekker is. Als de vijgen iets minder vers zijn, is het beter om ze te schillen voor een optimale smaak.

Om vijgen te schillen, snijd je de vruchten in de lengte in kwarten en pel je de schil van boven (het dunne gedeelte) naar beneden van de vrucht af.

labels:

Zie ook: