In elke keuken is wel een exemplaar te vinden: de snijplank. Dit onmisbare hulpmiddel is te verkrijgen in allerlei soorten en maten, bijvoorbeeld van plastic of hout. Maar welk materiaal is nu hygiënischer? Laten we dit eens onderzoeken.

Hout versus Kunststof: Een Vergelijking

Er wordt vaak gedacht dat houten snijplanken minder hygiënisch zijn dan plastic varianten. Lange tijd dachten zelfs deskundigen dat we de houten snijplank beter konden mijden, omdat het hout een broeinest van bacteriën zou zijn, zeker wanneer je er vlees op snijdt.

Plastic: Plastic snijplanken zijn makkelijker schoon te maken, omdat ze agressieve schoonmaakmiddelen en langdurige blootstelling aan heet water in de vaatwasser goed verdragen. Aan de andere kant ontstaan er in plastic snijplanken al snel veel groeven die een broeinest voor bacteriën vormen. Daarom moeten plastic snijplanken over het algemeen vaker vervangen worden en zijn ze dus minder duurzaam dan houten exemplaren.

Hout: Hoe hygiënisch een houten snijplank is, hangt sterk af van de houtsoort. Zachte houtsoorten zijn inderdaad vrij poreus en dus minder geschikt, maar hard hout is daarentegen van nature vochtafdrijvend. Deze eigenschap kun je nog versterken door het hout te behandelen met een natuurlijke olie. Houten snijplanken zijn dus niet per definitie slechter of beter.

In 2006 publiceerde de University of California (VS) een overzichtsstudie waaruit bleek dat het risico op kruisbesmetting even groot is bij beide materialen. Wel is hout zachter, waardoor het sappen en bacteriën makkelijker opneemt. Maar die zouden daar volgens de onderzoekers vast blijven zitten. De ziekmakende deeltjes bevinden zich dus diep in het hout en niet meer op het snijvlak.

Onderzoek naar Bacteriegroei

Onderzoekers aan de Oregon State University (VS) ontdekten in 2023 dat de bacteriën niet altijd goed worden opgenomen door het hout. Zij bekeken de groei van schadelijke bacteriën zoals salmonella en listeria op verschillende houten snijplanken. Uit elk experiment bleek dat de planken met een coating van olie, een stuk meer bacteriën aan het oppervlak hadden dan onbewerkte snijplanken. De coating remt de opname van bacteriën in het hout en zorgt er daardoor voor dat de smerigheid op het snijvlak blijft zitten. Volgens de onderzoekers kun je het beste gaan voor onbewerkt beukenhout of eikenhout.

Een kleine studie van de University of Mosul (2018) onderzocht de bacterieoverdracht op vier typen snijplanken. De Iraanse onderzoekers zagen dat houten snijplanken minder bacteriën aan het oppervlak hadden na het bereiden van vlees en kip dan planken van plastic, glas en roestvrij staal.

Het Belang van Schoonmaken

Qua hygiëne maakt het dus geen wezenlijk verschil of je een houten of een plastic snijplank gebruikt. Belangrijk is en blijft het schoonmaken van de plank. Het goed schoonmaken van je snijplank zorgt er overigens niet voor dat de plank daarna volledig vrij is van bacteriën. Maar dit is ook nagenoeg onmogelijk, zeker wanneer je bedenkt dat een schoon aanrecht al tussen de 10 en 100 bacteriën per vierkante centimeter bevat.

Als er toch een ziekteverwekkende bacterie op je snijplank terecht komt is het zaak dat deze niet kan uitgroeien. Daarom is het bijvoorbeeld niet verstandig om eerste rauwe kip en daarna groenten op dezelfde snijplank te snijden. Maar ook bij het schoonmaken is het zaak om dit op de juiste manier te doen. Het is namelijk erg belangrijk dat de plank goed kan drogen en afdrogen met een theedoek alleen is niet voldoende. "Het oppervlak blijft dan wat vochtig. Laat de plank daarom vooral niet plat op het aanrecht drogen, maar zet hem op zijn kant", legt Beumer uit. Ook direct na het afwassen stapelen in geen goed idee.

Schoonmaakmethoden

Houten snijplank schoonmaken: Een houten exemplaar kun je wassen in de gootsteen met een borstel en zeep. Dan wordt-ie net zo schoon als een plastic plank die in de vaatwasser gaat, concludeerden onderzoekers van Hochschule Fulda (Duitsland) in 2015. Zij telden geen verschillen in het aantal bacteriën op de plastic plank met machinale reiniging en het handgewassen houten exemplaar.

Nog één belangrijke tip: droog je houten snijplank snel en zorgvuldig na het afwassen. Dat remt de groei van bacteriën.

Onderhoudstips

Het juiste onderhoud is belangrijk om je snijplanken in topconditie en hygiënisch schoon te houden. Hier zijn enkele do's en don'ts:

  • Plastic: De makkelijkste manier is om je snijplank met andere afwas in de vaatwasser te doen na elk gebruik. Maar je kunt hem ook schoonschrobben met een afwasborstel, heet water en wat afwasmiddel. Droog de plank altijd direct goed af, want water is de ideale omgeving voor de groei van bacteriën.
  • Hout: Doe je houten snijplanken nooit in de vaatwasser en laat ze ook nooit in water weken. Als er tijdens het snijden veel vocht vrijkomt, laat het vocht dan niet te lang liggen en dep je snijplank het beste direct droog met een stuk keukenpapier.
  • Heb je alleen groente of fruit gesneden of bijvoorbeeld noten gehakt? Maak de plank dan zoveel mogelijk schoon met alleen water. Is het echt nodig vanwege hygiëne, vettigheid of hardnekkig vuil, mag je een drupje zeep gebruiken. Maar wees er zuinig mee.
  • Ook kun je de snijplank bedruppelen met citroensap en bestrooien met wat zout. Laat het even inwerken, schrob de plank schoon en spoel af met water. Op die manier verdwijnen alle nare geurtjes en is je plank weer hygiënisch schoon. Nog belangrijker dan bij plastic is het dan om de snijplank goed te drogen.

Het Oliën van een Houten Snijplank

Naast het schoonhouden van een houten snijplank, is het ook belangrijk om het hout in topconditie te houden. Een beetje olie doet namelijk een hele hoop. Als het hout doordrenkt is met olie sluit het zich af en vormt zich als het ware een beschermlaagje.

Welke Olie te Gebruiken?

Voor het oliën van een houten snijplank kun je het beste een geur- en smaakloze olie gebruiken. Amandel-, of druivenpitolie zijn hiervoor goede keuzes. (Let op: gebruik van amandelolie is af te raden wanneer je een notenallergie hebt) Ook witte minerale olie is geschikt maar wij adviseren het gebruik van Eden Snijplankolie. Gebruik geen olijfolie omdat dit plakkerig en viezig wordt.

Het Oliën Stappenplan

  1. Reinig de plank: Smeer de plank in met citroensap of witte azijn. Strooi hier bovenop (zee)zout en pak een stuk keukenpapier of een schone vaatdoek. Wrijf hiermee het zout en het sap of de azijn over de plank en laat het een kwartiertje intrekken. Zo wordt de snijplank brandschoon.
  2. Spoel en droog: Spoel het vervolgens af en droog de plank met een theedoek of keukenpapier. Het is belangrijk dat de plank goed droog is. Zo wordt de olie straks beter opgenomen.
  3. Breng de olie aan: Druppel de olie op de plank en wrijf het in met een stuk keukenpapier of een schone vaatdoek. Laat de olie rustig intrekken en geef de snijplank de tijd om de olie op te nemen voor je hem gebruikt.
  4. Herhaal indien nodig: Herhaal dit oliën na het rusten net zo lang tot de plank geen olie meer opneemt.
  5. Regelmatig onderhoud: Het volledige proces inclusief het vooraf reinigen met zuur en zout doe je (afhankelijk van het gebruik) elke 2 tot 4 maanden. Tussendoor kun je de plank gewoon even afwassen en drogen zoals je dat dagelijks na gebruik doet, waarna je hem behandelt met de olie. Zo houd je het hout tussen de grote beurten door ook in topconditie. Afhankelijk van het gebruik doe je dit om de week, of elke maand.

Wanneer Vervangen?

Hoe goed je voor je snijplank ook zorgt, er komt een tijd aan dat je hem moet vervangen door een nieuw exemplaar. Na verloop van tijd ontstaan er groeven in je plank. Dat is het moment om je plank te vervangen, de groeven zijn namelijk een broeinest voor gevaarlijke bacteriën en de plank is onmogelijk hygiënisch schoon te krijgen. Hetzelfde geldt wanneer er een scheur in je houten plank ontstaat of wanneer de vastgelijmde elementen los komen te zitten. In dat geval moet je om dezelfde reden zo snel mogelijk een nieuw exemplaar aanschaffen.

Kruisbesmetting Voorkomen

Wil je het risico op kruisbesmetting (en dus voedselvergiftiging) verkleinen? Gebruik meerdere snijplanken. Kruisbesmetting ontstaat wanneer je hetzelfde keukengerei gebruikt voor rauwe kip of vlees als voor de salade. Niet doen dus.

Minimaal aantal snijplanken:

  • Eén voor rauw vlees en vis
  • Eén voor groenten en fruit
  • Eén voor brood en zuivel
  • Optioneel: eén voor sterke ingrediënten zoals ui en knoflook

Kleurcodering is je beste vriend. Rood voor vlees, groen voor groenten, blauw voor vis, en wit voor zuivel en brood. Zo maak je nooit meer een fout.

Conclusie: Welke Snijplank is het Beste?

Hout en plastic hebben allebei voor- en nadelen. Voor welke soort je ook kiest, het is in ieder geval aan te raden om een aparte snijplank voor rauw vlees te gebruiken. Zo voorkom je contaminatie van je groente, fruit en andere kant-en-klare ingrediënten met de bacteriën die in vlees zitten. Twijfel je of je houten plank van hard hout hygiënisch genoeg is? Gebruik dan een plastic snijplank voor rauw vlees en een houten snijplank voor overige ingrediënten. Tot slot is het voor de hygiëne en conditie van je snijplanken van belang om ze op de juiste manier schoon te maken en te onderhouden.

labels: #Vlees

Zie ook: