Brood is een graanproduct dat diep geworteld zit in ons voedingspatroon. Het wordt meestal gemaakt van tarwemeel, gemengd met water of melk, een rijsmiddel en zout. Nederlanders eten gemiddeld 3,3 sneeën brood per dag. Brood kan gemaakt zijn van verschillende soorten granen, zoals tarwe, rogge en spelt. Daarnaast kan brood ook gemaakt worden van volkorenmeel, bloem of een mix daarvan.

De Voedingswaarde van Brood

Om te bepalen of brood gezond is, kijken we eerst naar wat er precies in zit:

  • Koolhydraten: Brood is een belangrijke bron van koolhydraten. Volkorenbrood en meergranenbrood bevatten meer complexe koolhydraten en vezels dan witbrood.
  • Eiwitten: Brood bevat ook eiwitten, al verschilt de hoeveelheid. Volkorenbrood en meergranenbrood bevatten vaak meer eiwitten dan witbrood.
  • Vezels: Vezels zijn vooral aanwezig in volkoren- en meergranenbrood en minder in witbrood door het verwijderen van zemelen tijdens het maalproces.
  • Vitamines en mineralen: Brood levert vooral B-vitamines (zoals thiamine, niacine en foliumzuur), ijzer, zink en magnesium. Ook hiervoor geldt: volkorenbrood bevat er meer van dan witbrood. Aan brood wordt ook vaak bakkerszout toegevoegd, wat jodium bevat.
  • Vetgehalte: De meeste broodsoorten bevatten weinig vet. Alleen speciale broodjes zoals brioche bevatten meer vet door de toegevoegde boter en eieren.
  • Toegevoegde suikers en zout: Sommige broden bevatten extra suiker en zout voor de smaak en houdbaarheid.

Voedingswaarden van verschillende broodsoorten (per snee van ongeveer 35 gram)

Broodsoort Calorieën Koolhydraten (g) Vezels (g) Eiwitten (g)
Witbrood 85 16 0,8 2,7
Bruinbrood 82 15 1,5 3,0
Volkorenbrood 78 13 2,3 3,3
Meergranenbrood 89 14 2,5 3,5
Roggebrood 65 12 3,0 2,5
Speltbrood 80 15 2,0 3,2

Deze waarden zijn gemiddeld en kunnen variëren per merk en recept.

De Gezondheidsvoordelen van Brood

Brood levert in verhouding veel belangrijke voedingsstoffen en weinig calorieën. Brood is een bron van koolhydraten en jodium. Met name volkorenbrood bevat veel voedingsvezels, vitamines en mineralen. Volkoren- en bruinbrood bevatten veel goede voedingsstoffen.

Hier zijn de belangrijkste eigenschappen die brood gezond kunnen maken:

  • Voedingsstoffen: Volkoren brood bevat verschillende micronutriënten. In Nederland is volkoren brood dan ook vaak een belangrijke bron van voedingsstoffen.
  • Ondersteuning van de darmgezondheid: Volkorenbrood, meergranenbrood en roggebrood zijn rijk aan vezels die de darmwerking bevorderen.
  • Stabiele energievoorziening: Complexe koolhydraten, zoals vezels in volkorenbrood, worden langzaam opgenomen.
  • Hart- en vaatgezondheid: Studies tonen aan dat regelmatige consumptie van volkorenproducten, waaronder brood, samenhangt met betere hart- en vaatgezondheid.
  • Gewichtsbeheersing: Hoewel brood eten soms geassocieerd wordt met gewichtstoename, laat onderzoek juist zien dat volkorenbrood kan helpen bij het behouden van een gezond gewicht.

Zo verlaagt het eten van volkorenproducten waaronder volkorenbrood het risico op bepaalde hartziekten en diabetes type 2. Jodium zorgt voor een goede werking van de schildklier. In Nederland levert brood ongeveer 45% van de inname van jodium. Dit komt door het speciale bakkerszout, waaraan jodium is toegevoegd. Koolhydraten zijn een belangrijke bron van energie voor het lichaam.

Soorten Brood en Hun Effecten

Er zijn veel verschillende soorten brood beschikbaar, elk met hun eigen unieke eigenschappen. Hieronder een overzicht van enkele populaire soorten:

  • Witbrood: gemaakt van geraffineerd tarwemeel zonder zemelen en kiemen, wat resulteert in een lichtere textuur en smaak. Witbrood bevat minder voedingsstoffen, levert geen gezondheidsvoordeel en staat daarom niet in de Schijf van Vijf.
  • Volkorenbrood: gebruikt de hele graankorrel inclusief zemelen, kiemen en endosperm, waardoor het rijker is aan vezels en voedingsstoffen. Anders dan bij wit- of bruinbrood wordt volkorenbrood gemaakt van de hele graankorrel.
  • Bruinbrood: bestaat uit een mix van volkoren- en geraffineerd meel, resulterend in een brood met meer vezels dan witbrood, maar minder dan volkorenbrood. Meestal bevat bruinbrood nog voldoende vezels, daarom staat het in de Schijf van Vijf.
  • Meergranenbrood: bevat verschillende soorten granen, vaak met zaden en pitten, voor een gevarieerde voedingswaarde en smaak. Meergranenbrood moet uit minimaal 3 verschillende graansoorten bestaan.
  • Roggebrood: gemaakt van roggemeel, vaak donker en dicht van structuur, met een uitgesproken smaak en rijk aan vezels. Rogge bevat meer vitamine B6 en kalium dan tarwe, dus daar haal je extra veel van uit deze donkere sneden brood.
  • Speltbrood: bereid met speltmeel, een oude graansoort sterk verwant aan tarwe. Sommige mensen zijn gevoelig voor tarwe, maar kunnen spelt beter verdragen. Speltbrood is niet anders dan tarwebrood. Allebei granen uit dezelfde familie die voor een klein deel verschillen.
  • Zuurdesembrood: gebruikt een natuurlijk fermentatieproces met zuurdesemstarter in plaats van toegevoegd gist, wat een karakteristieke, lichtzure smaak en stevige structuur geeft.
  • Glutenvrij brood: speciaal ontwikkeld voor mensen met coeliakie of glutenintolerantie, vaak gemaakt met rijst- of maïsmeel in plaats van glutenbevattende granen.

Waar je op moet letten

Niet elk brood is even gezond. Hier zijn enkele aandachtspunten:

  • Volkoren: Kies bij voorkeur voor volkorenbrood. Als brood volkoren is, moet dit bij verpakt brood op het etiket staan. Of vraag het na bij de bakker.
  • Bakkerszout: Let erop dat er bakkerszout is gebruikt, anders bevat het brood geen jodium. Bakkers zijn echter niet verplicht om bakkerszout te gebruiken. Bakkerszout staat bij verpakt brood in de ingrediëntenlijst. Of vraag het na bij de bakker.
  • Biologisch brood: Biologisch brood wordt meestal gebakken met ongejodeerd zout. Mensen die biologisch of glutenvrij brood eten eten wordt aangeraden om regelmatig zuivel, zeevis en eieren te eten.
  • Etikettering: Eisen ten aanzien van etikettering zijn vastgelegd in de Warenwet Informatie levensmiddelen en warenwetbesluit Meel en brood.
  • Conserveermiddelen: Conserveermiddelen zijn in dagvers brood niet toegestaan. In houdbare broodsoorten, zoals roggebrood, zijn conserveermiddelen wel toegestaan.
  • Broodverbetermiddelen: Broodverbetermiddelen mogen bij de bereiding van brood worden toegevoegd om de bak- en/of broodeigenschappen te wijzigen.
  • Biologisch brood: Biologisch brood is herkenbaar aan het Europees biologisch keurmerk, het Demeter keurmerk en het EKO-keurmerk.

Nadelen van Brood

Ondanks de vele gezondheidsvoordelen, is brood niet per definitie gezond. Er zijn ook enkele nadelen waar je op moet letten:

  • Zoutgehalte: Hoewel het zoutgehalte in Nederlands brood onder de wettelijke norm ligt, krijgen Nederlanders te veel zout binnen, voornamelijk uit brood en graanproducten.
  • Onnodige toevoegingen: Sommige broodsoorten, kunnen onnodige toevoegingen bevatten zoals extra suikers, vetten, conserveringsmiddelen en kleurstoffen.
  • Allergieën en intoleranties: Mensen met coeliakie of glutenintolerantie moeten brood met glutenhoudende granen vermijden om ernstige darmklachten te voorkomen.

Tips voor een gezonde broodconsumptie

Brood kan zeker een waardevol onderdeel zijn van je voedingspatroon. Hier zijn vijf tips om brood op een gezonde manier in je dieet op te nemen:

  • Kies vezelrijk brood: ga voor volkoren-, rogge-, spelt- of meergranenbrood. Deze leveren meer vezels en voedingsstoffen dan witbrood en houden je langer verzadigd.
  • Let op porties: stem je broodinname af op je caloriebehoefte. Te veel van zelfs het gezondste brood kan zorgen voor een calorie-overschot.
  • Varieer in broodsoorten: wissel af tussen verschillende soorten vezelrijk brood. Elke type heeft zijn eigen voedingswaarden en unieke voordelen.
  • Wees bewust van je beleg: hoe gezond je brood is, hangt ook af van wat je erop doet. Kies vaker voor voedzaam beleg zoals zelfgemaakte hummus, aardbeien, avocado, ei, 30+ kaas of kipfilet.
  • Combineer met andere voedingsgroepen: maak je maaltijd compleet door brood te combineren met groenten, eiwitten en gezonde vetten.

labels: #Brood

Zie ook: