Het Maria-Lichtmisfeest, ook wel Lichtmis genoemd, is een Christelijk, Joods en Katholiek feest wat staat voor de herdenking van de opdracht of presentatie van de Heer aan de tempel. Hierbij wordt gevierd dat ieder eerstgeboren jongen wordt opgedragen aan God. Dit wordt het vrijkopen van de eerstgeborenen genoemd. Volgens de Joodse wet, Leviticus 12, zouden de jongens 30 dagen oud moeten zijn om vrijgekocht te worden. In het verleden namen de ouders hun zoon mee naar de tempel en betaalden de priester met geld of met een ander offer, zoals een dier, om zo hun zoon vrij te kopen.

Tegenwoordig word het Maria - Lichtmisfeest gevierd op 2 februari. Dit is 40 dagen na de geboorte van Jezus, die met kerst werd geboren. Dit is de laatste feestdag die verbonden is met het kerstfeest. Als de datum op een zondag valt, zal de zondagse dienst bij de christenen hier dan ook zeker bij stilstaan. Op deze feestdag worden er traditioneel kaarsen gewijd door de Katholieken en een kaarsenprocessie gehouden.

Een vrije school staat bekend dat het onderwijsprogramma is afgestemd op de ontwikkelingsfasen van de mens. De vrije school is gebaseerd op de antroposofische opvattingen van Rudolf Steiner. Binnen deze school en antroposofische opvattingen hiervan wordt wel ieder jaar de Maria Lichtmis gevierd. Hier staat de Lichtmis in het teken van het daglicht wat na deze tweede februari steeds sterker wordt. En dat hierdoor de nieuwe levenscyclus van de natuur begint.

Op 2 februari vieren de vrije scholen Maria Lichtmis. Een jaarfeest dat vrij onbekend is buiten de vrije schoolse kringen. Het is de herdenking van Jezus, die als eerstgeboren joodse jongen wordt opgedragen aan God. Dit is een oud joods gebruik. Volgens de joodse wet moest een eerstgeborene worden vrijgekocht op het moment dat hij 30 dagen oud was. De ouders namen het kind mee naar de tempel, en door offers werd het kind vrijgekocht. Daarnaast herdenkt men het zuiveringsoffer dat Maria veertig dagen na de geboorte van Jezus volgens de joodse wet moest brengen.

De Symboliek van Licht en Vernieuwing

Maria Lichtmis is een feest waarbij een donkere periode wordt afgesloten en de natuur die zich weer gaat tonen, wordt verwelkomd. Op de jaartafel verschijnt langzaam Moeder Aarde met haar bloemenkindjes. Je ziet steeds vaker een heldere hemel, zowel overdag als ’s nachts. Die helderheid in de lucht kan aan ons mensen een helderheid van geest geven. Deze mentale helderheid is belangrijk, omdat we deze periode bezig zijn met plannen maken.

In andere landen en talen wordt er in de naam van dit feest verwezen naar kaarsen, omdat zij dit zien als een feest van licht na de kerstperiode. Zoals bij vele kerken en geestelijke stromingen wordt er vaak gebeden. Tijdens het Maria Lichtmisfeest betekent dat er ook gebeden zal worden voor een voorspoedig jaar.

De Traditionele Pannenkoeken

Het is een traditie om tijdens dit Lichtmisfeest pannenkoeken te eten. Met name in Brabant en België wordt deze traditie in ere gehouden. De tweede reden is dat de pannenkoek verwijst naar de zon en het licht. Dit kom door de vorm en de kleur van de pannenkoek.

Op die dag worden er in heel wat gezinnen steevast pannenkoeken klaargemaakt. Anderzijds was 2 februari vroeger één van de twee dagen op het jaar waarop de plattelandsbevolking van werk of hoeve kon veranderen. Een andere verklaring voor de traditie is het idee dat pannenkoeken als een metafoor dienen voor de zon. Zowel hun vorm, kleur, als warmte zouden een verwijzing vormen naar het licht.

Meng bloem, ei, melk en boter met elkaar en je hebt een simpel pannenkoekenbeslag. Misschien wist je het niet, maar er was vroeger een speciale datum waarop Utrechters massaal pannenkoeken aten: 2 februari. De grote, ronde pannenkoeken symboliseren de zon. Ofwel: het licht. In de volksmond zei men dat wie met Maria Lichtmis pannenkoeken at, een rijk en gelukkig jaar kan verwachten. Daar zeggen we geen nee tegen!

Daarnaast geeft ze aan dat het (vooral in Noord-Europa) traditie is om pannenkoeken te bakken tijdens Maria Lichtmis. "Geen vrouwtje zo arm, of met Lichtmis maakt ze haar pannetje warm." Een eeuwenoud gezegde; een eeuwenoude traditie. Een ander geluid is dat alle boter en eieren opgemaakt moesten worden, zodat het niet zou bederven. Pas met Pasen worden weer eieren gegeten.

Maria Lichtmis valt tegelijk met Imbolc. Imbolc is een lichtjesfeest met Keltische oorsprong. De Kelten vierden het lengen van de dagen, vruchtbaarheid en wedergeboorte; de lente. De lente waarin de zon in kracht toeneemt en de aarde weer zal verwarmen. De lente waarin nieuw leven ontwaakt.

De Culinaire Betekenis van Pannenkoeken op Maria Lichtmis

In België en Frankrijk is er op deze dag eigenlijk maar één keuze denkbaar: de pannenkoek. Om een voorspoedig jaar tegemoet te kunnen zien, diende op 2 februari minstens één pannenkoek geconsumeerd te worden. In Frankrijk, vooral in de Bretonse thuishaven van de crêpe, geloofden boeren naar verluid heilig dat het overslaan van de obligate pannenkoeken op Chandeleur hun graanvoorraad zou doen bederven.

Om materiële voorspoed voor het komende jaar af te dwingen moesten de pannenkoeken met een louis d’or in de linkerhand worden bereid. Die munt werd daarna in een pannenkoek gewikkeld en boven op de keukenkast (of in regionale variaties: bovenop de bedstee) gelegd. Daar bleef die dan een jaar liggen, om op de volgende editie van Chandeleur te worden meegegeven aan de eerste verdienstelijke arme die zich aan de deur meldde.

Maria Lichtmis en andere feesten

Na Sint Maarten, Sinterklaas, Advent, Kerst en Driekoningen hebben we veel kaarsstompjes over. Deze restjes gebruiken we om nieuwe kaarsen te maken voor het laatste lichtjesfeest in een rij; Maria Lichtmis. Maria Lichtmis valt tegelijk met Imbolc. Imbolc is een lichtjesfeest met Keltische oorsprong. De Kelten vierden het lengen van de dagen, vruchtbaarheid en wedergeboorte; de lente. De lente waarin de zon in kracht toeneemt en de aarde weer zal verwarmen.

Feestdag Datum Kenmerken
Maria Lichtmis 2 februari Herdenking van de opdracht van Jezus in de tempel, kaarsenwijding, pannenkoeken eten
Imbolc 1-2 februari Keltisch lichtfeest, vieren van lengen van de dagen, vruchtbaarheid en wedergeboorte
Sint Maarten 11 november Lampionnenoptochten, zingen van liedjes, snoep ophalen

labels: #Pannenkoeken #Pannenkoek

Zie ook: