Het uitbroeden van eieren en het grootbrengen van kuikens is enorm leuk om mee te maken. Als alles goed gaat heb je in 21 dagen lieve en schattige kuikentjes rondlopen. Het is geweldig om te zien hoe je vanuit niks, een ei, een kuiken, ziet opgroeien.

De Natuurlijke Weg: Broeden onder een Hen

Misschien heeft u al eens meegemaakt dat een van uw hennen broeds werd. Voor meer informatie over broedse hennen, klik hier. De kans dat de eieren zullen uitkomen is misschien kleiner maar het is de meest natuurlijke manier om kuikens te krijgen. Dus als je een broedse hen hebt, dan hoef je er alleen maar wat bevruchte eitjes onder te leggen en je hebt je eigen levende en goedkope broedmachine.

Hoe herken je een broedse hen?

  • Een broedse kip blijft overdag op het nest zitten.
  • Ze zet haar veren op als er een hand in de buurt komt en kan een knorrig geluid maken.
  • Ze zal tevens minder actief zijn en ook minder eten.

Hennen broeden net zo lang op de eieren totdat ze uitkomen. Bij de één duurt dit wat langer of korter dan de ander.

Het is daarom wel verstandig om haar één keer per dag van het nest af te halen, ongeveer 15 min. Zo kan ze even eten, drinken en haar behoefte doen. De eieren zullen het dan even zonder haar warmte moeten doen. Zet een broedende hen apart van de andere kippen in het hok. Zo heeft ze alle rust om zich te richten op het broeden.

Hennen zullen over het algemeen pas gaan broeden wanneer ze ongeveer een dozijn eieren heeft.

Zodra een hen (een vrouwtje) klaar is om te broeden, dan wordt ze broeds. Als een van de hennen broeds is geworden kun je die het beste uit het kippenhok halen zodat ze in alle rust kan broeden en de andere dames geen nieuwe eieren aan het nest toevoegen. Alleen bevruchte eieren kunnen uitgebroed worden.

Kunstmatig broeden: De broedmachine

De meest betrouwbare manier om bevruchte eieren uit te broeden en de slagingskans te vergroten is door gebruik te maken van een kunstmatige incubator (een broedmachine). Broedmachines zijn ontwikkeld om het broedproces van de kippen na te bootsen. Met de broedmachine kan je de juiste luchtvochtigheid en temperatuur instellen om kippeneieren en van ander pluimvee uit te broeden.

Voor het uitbroeden van eieren zijn er drie factoren waar je rekening mee dient te houden om een succesvolle uitkomst te garanderen:

  1. Temperatuur: Elke broedmachine heeft een thermostaat die de temperatuur regelt. Samen met een thermometer kun je de temperatuur in de gaten houden en op de juiste hoogte afstellen welke nodig is voor het type eieren dat je wilt uitbroeden. Dit is daarom de basis.
  2. Luchtvochtigheid: Door de juiste luchtvochtigheid kan de luchtkamer in het ei groeien. Dit hebben de kuikens nodig om de eierschaal te kunnen aanpikken. Is de luchtkamer niet groot genoeg, dan zullen de kuikens sterven in het ei. Voor de eerste 18 dagen adviseren wij een luchtvochtigheid van 40-50% en voor de laatste 3 dagen een luchtvochtigheid van 70%.
  3. Keren van de eieren: In de eerste 18 dagen van het broeden moeten de eieren minimaal twee keer per dag gedraaid worden. Sommige machines hebben een keerautomaat, dan wordt dit voor je gedaan. Doe je het met de hand, zorg dan dat je op het ei met potlood een kruisje zet en op de andere kant een nulletje.

De Ideale Omstandigheden in de Broedmachine

Zet de broedmachine minimaal 24 uur van tevoren aan. Zo kun je checken of de machine nog goed functioneert en hem alvast instellen op de juiste temperatuur en luchtvochtigheid. Wat ook belangrijk voor de broedmachine is dat de omgevings temperatuur moet liggen tussen de 10 en 25° C.

  • Temperatuur: Heb je een broedmachine met ventilator? Stel hem dan af op 37,5 graden Celsius. Voor een machine met stilstaande lucht hanteer je 37,7 graden Celsius.
  • Luchtvochtigheid: De luchtvochtigheid stel je af rond de 50%. Het vochtigheidsgehalte moet ongeveer op 45% zijn. Dit doe je door de tweede waterbak te vullen in de broedmachine, de rest regel je met het luchtrozet boven op de broedmachine. Open zo min mogelijk de deur van de broedmachine eventueel alleen om water bij te vullen.

Voorbereiding en Controle

Plaats de eieren in de broedmachine wanneer ze ongeveer 7 dagen oud zijn. Plaats geen eieren die vuil of gekneusd zijn. De kans is groot dat hier zwakke dieren uitkomen. Keer de eieren iedere dag 2 keer om. Rond de 6e dag controleer je alle eieren op bevruchting. Dit kun je met een speciale schouwlamp doen. Eerst zal er een puntje zichtbaar worden, later onstaan hier ook bloedvaten. Liggen de eitjes er 19 dagen in? Verhoog dan de luchtvochtigheid naar 65%.

Het Uitkomen van de Kuikens

Het uitbroeden van een kippenei duurt doorgaans 21 dagen. De broedtijd van een kip duurt over het algemeen 21 dagen. Grote eieren doen er soms net wat langer over dan kleine eieren. Het kan natuurlijk een keer voorkomen dat de broedtijd net iets langer duurt bij een hen. Dit is dan ook geen rede voor paniek, wij mensen doen er ook wel eens langer over.

Vanaf ongeveer de 19e dag gaan de kuikens de schaal aanpikken. Hiermee prikt het kuiken op de 19 dag door het binnenste membraam heen en gaan de longen functioneren. Je kan de broedtijd van een kip niet korter of langer dan 21 dagen maken door middel van bijvoorbeeld de temperatuur.

Het is een enorm spannend en leuk moment wanneer u het eerste kuiken uit het ei ziet komen. Het proces van het uitkomen van het ei begint wanneer het kuiken een gat in de schaal van zijn ei maakt. Op dit moment wordt het kuiken nog steeds een embryo genoemd omdat het nog niet volledig ontwikkeld is en nog niet klaar is om uit te komen.

In de volgende 8-18 uur ontwikkelt het lichaam van het kuiken zich verder om zich klaar te maken voor de buitenwereld. Het kuiken haalt de laatste restjes uit de dooier en de longen van het kuiken passen zich aan aan de veranderde luchtdruk. Het kuiken breekt de gehele schaal rondom open door in de schaal te gaan draaien.

Het pikken van het gaatje schijnt een enorme inspanning te zijn voor het kuiken. Nadat het kuiken het gaatje heeft gepikt rust het dus langdurig uit. In de literatuur spreekt men van 8 uur. Het rondom open pikken gaat soms razendsnel. Het kuiken kan binnen 30 minuten uit het ei kruipen maar dit kan ook langer duren. U zult geduldig moeten wachten, de eieren regelmatig controleren en het kuiken zijn gang laten gaan.

Wanneer helpen en wanneer niet?

Wanneer u een kuiken moet helpen om uit zijn ei te komen is moeilijk te bepalen. Daarom wordt aangeraden alleen te helpen wanneer het de allerlaatste oplossing is. Sommige kuikens hebben misschien moeite om uit het ei te komen vanwege een ongewoon dikke schaal, maar in andere gevallen geldt misschien dat ze genetische problemen hebben waardoor ze verzwakt of zelfs misvormd zijn.

Onthoud dat het van groot belang is dat het uitkomende kuiken zoveel mogelijk tijd krijgt om de dooier volledig tot zich te nemen.

Na het Uitkomen: Verzorging van de Kuikens

Na 20 tot 21 dagen komen de eieren uit! Ze hebben hierbij geen hulp nodig en kunnen dit helemaal zelf. Als het kuiken er uit komt is hij nat en ligt vermoeid en uitgeput op de grond, na enige tijd begint het te piepen, probeert zich te bewegen. Je ziet ze dan echt even wankelen, maar van nature staan ze al snel op hun pootjes.

Wacht tot de kuikens zijn opgedroogd voordat ze de broedmachine verlaten. U kunt het beste wachten tot alle eieren volledig zijn uitgekomen voordat u de kuikens uit de broedmachine haalt. Door kuikens één voor één uit de broedmachine te halen verstoort u de omgeving en dit kan nadelig zijn voor de kuikens die niet zo snel uitkomen.

Haal de kuikens uit de incubator ongeveer twaalf uur nadat het eerste ei is uitgekomen. Dit geeft de andere kuikens meestal genoeg tijd om ook uit hun ei te komen. Een pas uitgekomen kuiken kan in principe drie dagen zonder water en voer maar wacht niet zo lang. Zet ze daarna in een speciaal hok met voldoende warmte.

Als het kuiken er uit komt is hij nat en ligt vermoeid en uitgeput op de grond, na enige tijd begint het te piepen, probeert zich te bewegen. Je ziet ze dan echt even wankelen, maar van nature staan ze al snel op hun pootjes.

Maar het is daarna natuurlijk een fantastisch gezicht om te zien hoe de kloek met de kuikens omgaat. Zodra de kuikens uit het ei zijn gekomen neemt de hen, dan ook wel ‘kloek’ genoemd, de kuikens meteen mee op zoek naar eten. Daarom kun je vaak rond de 20e dag de kuikens al horen piepen.

Extra Tips

  • Broed problemen kunnen verschillende oorzaken hebben. Het belangrijkste is de temperatuur en de vochtigheid zo stabiel mogelijk te houden. Daarnaast spelen ook nog factoren een rol zoals, het bewaren en opslaan van broedeieren die nog in de machine moeten worden geplaatst. En de kippen in welke conditie deze verkeren.
  • De "eitand" valt enkele dagen na de uitkomst er vanzelf af.

labels: #Ei

Zie ook: