Het broedseizoen is begonnen! Ook voor de mezenfamilie, en zijn meest voorkomende soort, de koolmees, zullen zeer binnenkort een nest gaan bouwen. Of ze hebben het al gedaan! Misschien heb je het dak van het nestkastje in je tuin al voorzichtig opgelicht. Want wat is het spannend om de vorderingen van een nest te volgen. In ons assortiment vind je voornamelijk nestkastjes voor de koolmees, winterkoning, pimpelmees, huiszwaluw en spreeuw. Maar hoe ga je om met een mezennest in de tuin en hoe hang je een nestkast op?
Broedseizoen en Ei-leg van de Koolmees
De broedperiode van de koolmees is tussen april en juli. Wel is het zo dat het broedseizoen ieder jaar in dezelfde periode valt, namelijk van april tot juli. De meeste vogels kienen het leggen van hun eieren heel minutieus uit. Neem de mezen, die het broeden zo goed mogelijk afstemmen op het moment dat de rupsen, waar ze hun jongen mee voeren, gaan groeien. Desnoods versnellen of vertragen ze het broedproces als de bomen waarvan de rupsen de bladeren eten, vroeger of later in blad komen.
Er wordt vaak gezegd; in mei leggen alle vogels een ei, dit is echter niet helemaal waar. Veel vogels broeden wel in mei, maar absoluut niet altijd, dit hangt namelijk af van het vogelsoort, het weer en de hoeveelheid voedsel wat er te vinden is.
Ei-leg en Nestbouw
Een koolmeesje maakt graag gebruik van een nestkastje, soms zijn ze er zelfs afhankelijk van. Een koolmees maakt gemiddeld twee nestjes in een jaar waar per nestje 8 tot 12 eieren uit komen. De totale broedduur vanaf het betrekken van de nestkast tot het uitvliegen van de jongen is dus ongeveer 50 dagen. Over het bouwen van het mezennest doen de vogels ongeveer een week. Daarna leggen ze ongeveer 1 ei per dag. Dit loopt op tot zo’n 8 à 10 eieren en dus evenveel dagen. Vervolgens duurt het uitbroeden van de eieren een week of twee en blijven de jongen daarna nog ongeveer drie weken in het nest voordat ze uitvliegen.
Het vrouwtje maakt het nest met gras, mos, dierenharen, wol en veren. Wanneer een koolmees geen gebruik maakt van een nestkastje proberen ze een nestje te maken in een holte van een boom of in rotsen of muren.
Wat te doen als mezen zelf een nest in de tuin bouwen
Als de mezen bezig zijn met het maken van een nest is dit duidelijk te zien, omdat het vrouwtje af en aan vliegt met takjes en stukjes mos. Vervolgens is het ruim een week rustig nabij het mezennest in de tuin, vanwege het leggen van de eieren.
Drukte in en rond het mezennest
Tijdens het uitbroeden van de eieren verlaat het vrouwtje overdag ongeveer elk uur haar nest voor een tijdje. Als ze wel op het nest zit, wordt ze regelmatig gevoerd door het mannetje. Als de eieren uitgekomen zijn, dan begint het voeren van de jongen door beide ouders. Je ziet de mezen dan af en aan vliegen met rupsen, spinnen, vlinders en andere insecten. Tijdens de nestduur zullen de mezen circa 5 duizend (!) insecten vangen voor de jongen. Je kunt de jonge vogels horen piepen als een van de ouders het mezennest invliegt. Het uitvliegen van de jongen zal je niet vaak zien, een indicatie dat de vogels uitgevlogen zijn is meestal dat je de ouders niet meer ziet.
Het Ophangen van een Nestkast
Wil je graag dat er meer mezen naar je tuin komen? Door een nestkast op te hangen maak je een veilig plekje voor de mezen om hun nest te bouwen. Niet iedere plek is echter geschikt voor een nestkastje. Dit zijn een aantal zaken waar je op moet letten:
- Hang de nestkasten zodanig op, dat je deze goed en gemakkelijk kunt controleren. Aan boom met bij geleverde speciale aluminium spijker of voor het keukenraam. Je zult zeer veel plezier beleven aan de latere bewoners.
- Hang de nestkast zo op dat de invliegopening naar het noordoosten is gericht. Dan is het mezennest dadelijk beschut tegen de wind die bij ons meestal uit het zuidwesten komt. Bovendien wordt het in de nestkast dan ook niet te warm, wat wél het geval is als je de invliegopening naar het zuiden richt.
De ideale nestkast voor de koolmees
Een nestkastje met een binnenmaat van ongeveer 12x12x25 centimeter en een invliegopening van zo'n 32-35 mm (een 2-euro munt) zal prima voldoen voor een paartje koolmezen.
Koolmees vs. Pimpelmees: Een Ei-vergelijking
Hoewel koolmezen en pimpelmezen allebei tot de mezenfamilie behoren en vaak dezelfde tuinen bewonen, zijn hun eieren toch net even anders. Hier zijn een paar opvallende verschillen:
- Kleur & Patroon
- Koolmees: Wit met fijne roodbruine spikkels, soms geconcentreerd aan de stompe kant.
- Pimpelmees: Helder wit met roestrode vlekken, vaak grover en minder dicht dan bij koolmezen.
- Zwarte mees: Effen wit, soms met heel subtiele vlekjes - veel minder opvallend.
- Formaat & Vorm
- Koolmezen-eieren zijn iets groter (ca. 18 x 14 mm) dan pimpelmezen-eieren (ca. 16 x 12 mm).
- Beide soorten hebben typische ‘ovale’ eieren, maar pimpelmezen-eitjes kunnen soms wat ronder lijken.
- Nestvoorkeur
- Koolmezen kiezen vaker voor grotere holtes (bv. oude spechtennesten), terwijl pimpelmezen ook in smallere ruimtes (bv. smalle nestkastjes) broeden.
- Pimpelmezen gebruiken vaker donsveertjes in hun nest, waardoor hun eieren extra zacht ingepakt liggen.
Leuk om te weten: Glanskop- en matkopmezen (zeldzamer in NL) hebben nog ovalere eitjes, bijna wit zonder duidelijke vlekken. Staartmezen (géén echte mezen!) leggen roze-witte eieren - een heel ander verhaal!
Kenmerken van de Koolmees
De koolmees is één van de meest voorkomende en meest opvallende vogels die in Nederland voorkomen. De vogel is dan ook één van de bekendste Nederlandse vogels, mede omdat de vogel niet schuw is en in de winter regelmatig op voedertafels aan te treffen is.
- Wetenschappelijke naam: Parus Major
- Lengte: 14 tot 15 cm
- Herkenning: De rug is geel-groen van kleur en de onderzijde is geel met een zwarte middenstreep. De kop is zwart met een grote witte wangvlek. De stuit en de staart zijn blauw met wit van kleur. Over de vleugel loopt een witte streep.
De aantallen koolmezen nemen de laatste decennia licht toe door het toegenomen bosareaal, het ouder worden van de bossen en het grote aantal nestkasten en voedertafels in Nederland.
Voedsel van de Koolmees
Koolmezen zoeken in deze gebieden naar insecten en hun larven. In de winter worden hoofdzakelijk zaden gegeten. Buitelend tussen de twijgen van bomen en struiken zoeken ze naar hun voedsel. Als je voedsel (zaden, vetbollen, pinda's) ophangt in de tuin of op het balkon is de kans op bezoek van de koolmees erg groot.
Bescherming van de Koolmees
De koolmees is een beschermde inheemse vogelsoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen, zijn koolmezen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn.
labels: #Ei
