Het is een vraag die veel vogelkwekers en kippenhouders zich stellen: hoe weet je of een ei bevrucht is? Er zijn verschillende manieren om dit te controleren, zowel voor kippeneieren als voor eieren van bijvoorbeeld zebravinken.
Schouwen: kijken met een lamp
Eieren schouwen is een methode waarbij je met een lamp door het ei schijnt om te kijken of er leven in ontwikkeling is. Je gaat eigenlijk gewoon kijken wat er binnenin het ei gebeurd met een goede lamp. Je hebt hiervoor ook speciale schouwlampen. Die sluiten mooi om het ei heen en zorgen ervoor dat er zoveel mogelijk licht in het ei wordt geschenen. Heb je geen schouwlamp? Dan kan het ook met een gewone zaklamp of het lampje van je telefoon.
Schouwen kan het makkelijkste vanaf dag 6 of 7. Dan zijn er al duidelijk aderen te zien en soms ook al het vruchtje dat uiteindelijk het kuiken wordt. Schijn met jouw (schouw)lamp op de bolle kant van het ei om te kijken wat er in het ei gebeurd.
Bevrucht ei - Leven ontwikkeld: Bij dit ei zie je er duidelijk wat in zitten. Je ziet aderen door het ei lopen en het donkere vlekje, dat wordt het kuikentje.
Onbevrucht ei - Geen ontwikkeling: Helaas, dit ei is niet bevrucht en er ontwikkeld geen kuikentje in. Je kan goed door het ei heen kijken en je ziet geen aderen lopen.
Bevrucht, maar afgestorven - Geen ontwikkeling meer: Dit ei was bevrucht en de ontwikkeling was begonnen, maar is vroegtijdig afgestorven. Hier komt dus geen kuikentje meer uit.
Schouwen van zebravinken eieren
Vanaf een dag of 3 a 4 kunt u een zebravinken ei met een schouwlampje bekijken om te zien of deze bevrucht is. Op deze leeftijd zie je over het algemeen als je heel goed kijkt een héél klein hartje met één of enkele bloedvaten lopen, een beetje in de vorm van een zeester. Vanaf een dag of 5 a 6 is het zeer duidelijk te zien en lopen er overal bloedvaten door het ei heen. Vanaf een dag of 10 a 11 kan je bijna niks meer zien door de eischaal heen.
Als je goed kijkt kan je het hartje zien kloppen in het ei. Vanaf een dag of 4 a 5 broeden na het laatst gelegde eitje kunt u met zekerheid zeggen of dat er eventueel onbevruchte eieren in het nest liggen. Wanneer u met het lampje erdoorheen schijnt ziet u eigenlijk niks bij een onbevrucht ei, behalve een lichtgele dooier. Zorg wel dat u zeker weet dat de eieren al meerdere dagen bebroed worden.
Uiterlijke kenmerken van bevruchte en onbevruchte eieren
Bevruchte en onbevruchte eieren zijn zowel met lampje, als zonder schouwlampje te herkennen. Allereerst kunt u zonder lampje kijken naar de eischaal, naar het verschil in kleur. Bevruchte eieren hebben namelijk een andere kleur en glans dan onbevruchte eieren. Een onbevrucht ei is heel licht geel van kleur en een beetje dof.
Afgestorven eieren
Helaas komt het regelmatig voor, eieren die dus wel bevrucht zijn, maar uiteindelijk afsterven. Over het algemeen gebeurd dit het meest in de eerste paar dagen, Meestal rond dag 3 a 4, of helemaal aan het einde op dag 12, of dag 13 van het uitkomen. Een ei wat na een dag of 3 a 4 afsterft krijgt een geeloranje dooier, in plaats van lichtgeel. In veel gevallen zie je de dag ervoor nog één rood bloedvat lopen, welke vervolgens een of twee dagen later verdwenen is en het ei licht oranje van kleur geworden is. Het lijkt dus op een onbevrucht ei, alleen iets meer oranje van kleur.
Wanneer het jong op latere leeftijd afsterft in het ei, is het ei meestal ook van buitenaf herkenbaar donkerder en soms vlekkerig van kleur, vaak met een grijs of bruin tintje. Wanneer je het ei dan bekijkt met een schouwlampje zie je ook vrij weinig, het is donker, maar niet helder. Het heeft geen rood/paars achtige gloed meer van bloed, aders en vlees en je ziet vrijwel geen bloedvaten meer. Het hele ei is meer donker bruin of grijsachtig van kleur.
De meest voorkomende oorzaak van het afsterven van eieren wordt veroorzaakt door de (wisselende) luchtvochtigheid. Wanneer u in een binnenverblijf kweekt, zorg ervoor dat u de luchtvochtigheid goed reguleert. Dit zorgt ervoor dat u zo min mogelijk afgestorven eieren krijgt.
Schouwen van eieren: Stap voor Stap
- Benodigdheden: Schouwlampje, eiertang of eierpincet.
- Wanneer schouwen: Als de vogels zo’n 5 dagen de eieren bebroed hebben.
- Werkwijze:
- Neem een ei met de tang of pincet uit het nest.
- Schijn met het schouwlampje door het ei heen.
- Als het ei geheel doorzichtig is, is het ei onbevrucht (afbeelding 1). Laat het ei nog een paar dagen in het nest liggen en schouw het nog eens.
- Ziet het inwendige van het ei er uit als bloedadertjes (afbeelding 2), dan is het ei bevrucht.
- Als het broedproces naar zijn eind gaat, wordt de inhoud van het ei steeds donkerder, het laat steeds minder licht door (afbeelding 3).
- Luchtkamer: Aan de bolste kant van het ei blijft de luchtkamer doorzichtig. Door deze luchtkamer kan het jong in het ei ademen.
- Niet levensvatbaar jong: Als het jong in het ei niet levensvatbaar is geweest, zie je bij het schouwen dat het lichaam van het jong is uitgedroogd in het ei (afbeelding 4).
Het schouwen van eieren heeft zijn risico’s. Wees voorzichtig om het ei niet uit je handen of eiertang te laten vallen, en beschadig andere eieren in het nest niet met de eiertang.
Eieren rapen: wel of niet doen?
Eieren rapen doet men om te voorkomen dat de jongen niet allemaal tegelijk uitkomen. De eerste vier eieren die de vogel legt worden weggenomen en vervangen door een kunstei. De echte eieren worden bewaard in een bakje met heel fijn zand of watten, waar de eieren worden opgelegd.
De eieren rapen we met een eierraappincet, niet met onze vingers. Onze huid geeft vet af met de nodige zuren, die niet goed zijn voor de eieren. Ook je handen altijd goed wassen, anders breng je makkelijk infecties over van het ene nest naar het ander.
De tegenstanders van het eierenrapen hebben een ander theorie. Het eierenrapen is niet nodig omdat de natuur hiervoor zorgt.
Tabel: Kenmerken van eieren tijdens het broedproces
| Stadium | Kenmerken bij schouwen |
|---|---|
| Onbevrucht ei | Geheel doorzichtig, lichtgele dooier |
| Bevrucht ei (vroeg stadium) | Kleine bloedvaatjes, mogelijk een klein hartje zichtbaar |
| Bevrucht ei (later stadium) | Duidelijke bloedvaten door het ei, donker vlekje (kuikentje) zichtbaar |
| Afgestorven ei (vroeg stadium) | Geeloranje dooier, mogelijk verdwenen bloedvaten |
| Afgestorven ei (laat stadium) | Donker en vlekkerig van kleur, weinig tot geen details zichtbaar |
labels: #Ei
