Voor veel mensen is koffie meer dan een gewoonte; het brengt gezelligheid en verbinding. Even buurten voor een ‘bakkie’ of de spontane “koffie?!” bij bezoek hoort er voor veel mensen helemaal bij. Over cafeïne lopen de meningen uiteen, van nadelen tot verrassende voordelen.

Cholesterol is een vetachtige stof die je lichaam nodig heeft als bouwstof. Je lever maakt het grootste deel van het cholesterol zelf aan. In het lichaam heb je het slechte LDL-cholesterol en het goede HDL-cholesterol. We onderscheiden de twee soorten met het volgende ezelsbruggetje. De ‘L’ staat voor Loser en de ‘H’ staat voor Hero. Een teveel aan LDL-cholesterol in je bloed blijft plakken aan de binnenkant van je bloedvaten.

Cholesterol komt van nature voor in het menselijk lichaam en wordt gebruikt voor de aanmaak van cellen en hormonen. Het is dus een belangrijke stof voor je lichaam. Je krijgt ook cholesterol binnen via voeding, maar dit is een kleine hoeveelheid. In vlees en eierdooiers zit bijvoorbeeld cholesterol. Verder maakt je lever cholesterol aan, vaak precies hoeveel je lichaam nodig heeft.

Er zijn twee soorten cholesterol: HDL en LDL. Deze soorten worden ook wel eens goed en slecht cholesterol genoemd, maar het is logischer om HDL te zien als opruimstof en LDL als bouwstof. HDL-cholesterol zorgt ervoor dat het overbodige LDL-cholesterol opgeruimd wordt, door het naar de lever te vervoeren. Deze breekt het vervolgens af zodat het te veel aan cholesterol het lichaam kan verlaten. LDL-cholesterol verplaatst zich naar de spieren en cellen. Hier is cholesterol nodig voor de cel en hormoonaanmaak. Maar bij een te hoog gehalte aan LDL-cholesterol blijven de vetbolletjes waar de stof in vervoerd wordt, plakken in de bloedvaten, die vervolgens verstopt kunnen raken.

Het is belangrijk om in de voeding producten hoog in verzadigde vetten te vervangen voor onverzadigde vetten. Dit kan door volle zuivelproducten te vervangen voor halfvolle producten, harde vetten te vervangen voor halvarine, vloeibaar bak- en braadvet en (een heel mooi product zoals) olijfolie te gebruiken. Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterol. Verzadigd vet zit in bijvoorbeeld in roomboter en harde margarines. Onverzadigd vet zit in oliën, margarine en halvarine in een kuipje.

In kaas, melk en andere melkproducten zit verzadigd vet, wat het LDL-cholesterol verhoogt. Toch zijn het producten die goed zijn voor je gezondheid. Het is goed om elke dag minimaal zo’n 25 gram (vrouwen) tot 30 gram (mannen) vezels te eten. De meeste mensen weten wel dat vezels goed zijn voor de spijsvertering, maar vezels kunnen ook het LDL-cholesterol verlagen. Kies daarom vooral volkoren en eet elke dag 2 keer fruit.

De invloed van koffie op cholesterol

In koffie zit geen verzadigd vet en ook geen cholesterol. Maar koffie heeft wel invloed op het cholesterolgehalte in je bloed. Dit komt door het stofje cafestol dat in koffie zit de hoeveelheid LDL-cholesterol verhoogt. Koffiebonen bevatten cafestol. Dit is een vettige stof die het LDL-cholesterol verhoogt. Goed om te weten: hoe beter de koffie is gefilterd, hoe minder cafestol erin zit.

Ongefilterde koffie verhoogt het LDL-cholesterol vanwege het stofje cafestol. Kookkoffie (waar je water direct bij het koffiepoeder giet) en koffie uit de cafetière kun je daarom beter niet drinken. Gewone koffie kan wel. Bekijk de koffieadviezen.

Cafestol is een stofje dat voorkomt in koffie. Er zijn verschillende manieren waarop koffie gezet kan worden en dit heeft invloed op de hoeveelheid cafestol in de koffie. Zo bevatten koffie gezet met een cafetière en kookkoffie veel cafestol. Cafestol verhoogt ons slechte cholesterol, ook wel LDL-cholesterol genoemd. Een hoog gehalte aan LDL-cholesterol is niet goed voor onze bloedvaten en vergroot de kans op hart- en vaatziekten.

Doordat er cafestol in koffie zit, een stof die de aanmaak van LDL-cholesterol stimuleert, kan het cholesterolgehalte uit balans raken. Als je te veel LDL-cholesterol in je bloed hebt, kan dit de bloedvaten verstoppen waardoor het risico op hart- en vaatziekten toeneemt. Onthoud hierbij wel dat meerdere factoren bepalen hoe groot dit risico is, zoals andere aandoeningen en de rest van je levensstijl. Je hoeft je dus niet direct zorgen te maken als je graag twee cappuccino’s per dag drinkt, gezond leeft en geen onderliggende aandoeningen hebt.

Welke koffie kun je het beste drinken?

Je kunt het beste kiezen voor koffie waar weinig cafestol in zit. Koffie van koffiepads, oploskoffie en koffie die is gezet met een papieren filter of met een percolator bevat weinig cafestol. De minste cafestol zit in koffie gezet met een papieren filter, koffie van koffiepads, koffie gezet met een percolator en in oploskoffie.

Het gehalte cafestol is het hoogst in kookkoffie en koffie die is gezet met een cafetière (doordruk-koffie). In koffie gemaakt met cups, espresso en in koffie gemaakt met een mokkapot (ook wel moka of Italiaanse koffiepot genoemd) zit gemiddeld meer cafestol. In koffie van een cafetière (ook wel doordrukkoffie of French press genoemd) en zeker in kookkoffie (ook wel Turkse of Griekse koffie genoemd) zit de hoogste hoeveelheid cafestol. Koffie van een cafetière en kookkoffie staan dan ook niet in de Schijf van Vijf.

Als je je afvraagt ‘hoeveel koffie kan ik drinken zonder cholesterol te verhogen?’ is het advies voor koffie die wordt gezet met een papieren filter zoals een Hario V60 maximaal 5 kopjes (125 mL per kop) per dag (voedingscentrum). In dit advies is ook rekening gehouden met de cafeïne die in koffie zit.

Het advies rondom cholesterol en ongefilterde koffie is maximaal 1-2 kopjes koffie per dag.

Hieronder staat per koffiesoort hoeveel je er vanwege de hoeveelheid cafestol per dag het beste maximaal van kunt drinken. Hierbij houden we ook rekening met cafeïne. Gezonde volwassenen kunnen ongeveer 400 milligram cafeïne per dag innemen zonder dat negatieve effecten te verwachten zijn. Dat komt neer op, naast 3 kopjes groene of zwarte thee, ongeveer 5 kopjes koffie per dag (1 kopje is 125 milliliter).

Hoeveel kopjes per dag?

Koffiesoort Maximale hoeveelheid
Filterkoffie 5 kopjes
Koffiepads 5 kopjes
Oploskoffie 5 kopjes
Percolator koffie 5 kopjes
Koffiecups 2-3 kopjes
Espresso 2-3 kopjes
Mokkapot 2-3 kopjes
Cafetière koffie 1 kopje
Kookkoffie Niet aanbevolen

Cafeïne en cholesterol

Uit onderzoek blijkt dat cafeïne het “slechte” LDL-cholesterol kan verlagen. Dit type cholesterol is verantwoordelijk voor vaatwandvervetting en verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. Door dit effect helpt cafeïne inderdaad om dat risico te verminderen. Toch betekent dit niet dat meer kopjes koffie automatisch beter zijn. Volgens onderzoekers bereikt u het effect door dagelijks 3 tot 5 kopjes koffie te drinken.

In het onderzoek werden 12 gezonde vrijwilligers tussen de 22 en 45 jaar onderzocht. De vrijwilligers moesten 12 uur vasten en kregen 400 mg cafeïne, wat ongeveer overeenkomt met vier kopjes filterkoffie. Bloedmonsters werden genomen vóór toediening van de cafeïne en na 2 uur en 4 uur na toediening. Daaruit bleek dat cafeïne de bloedconcentratie van PCSK9 met 25% verlaagt na 2 uur en met 21% na 4 uur. PCSK9 is een stof die het LDL cholesterol verhoogt.

Het advies rondom cafeïne voor een gezonde volwassene bedraagt ongeveer 400 milligram per dag, zonder dat er negatieve effecten te verwachten zijn. Dat komt neer op ongeveer 4 kopjes koffie per dag. Voor kinderen, jongeren, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven gelden andere adviezen.

De onderzoekers concludeerden dat de studie een overtuigend bewijs levert dat cafeïne, via verlaging van PCSK9, leidt tot verlaging van het LDL en daardoor zorgt voor een verlaging van de kans op hart- en vaatziekten.

Overige tips voor een gezond cholesterol

  • Eet gezonde vetten: Het is belangrijk om in de voeding producten hoog in verzadigde vetten te vervangen voor onverzadigde vetten.
  • Eet voldoende vezels: Het is goed om elke dag minimaal zo’n 25 gram (vrouwen) tot 30 gram (mannen) vezels te eten.
  • Beweeg voldoende: Genoeg bewegen vermindert het risico op hart- en vaatziekten.
  • Stop met roken: Niet roken en stoppen met roken vermindert het risico op hart- en vaatziekten.

labels:

Zie ook: