Wil je alles leren over walvissen? Dan ben je hier op het juiste adres. Op deze pagina ontdek je namelijk alles over deze bijzondere waterdieren. Zo beantwoorden we (natuurlijk) de vraag: Is een walvis een zoogdier? Ben je er klaar voor?

Een walvis is - ondanks dat de naam misschien anders doet vermoeden - geen vis, maar een zoogdier. De walvissen (Cetacea) leven dus in het water, maar moeten naar het wateroppervlakte om adem te halen. Je kunt de walvissen onderverdelen in twee soorten: baleinwalvissen en tandwalvissen. Ze hebben ieder andere eigenschappen.

Walvissen zijn enkele van de grootste dieren op aarde. Walvissen zijn zoogdieren, en net als mensen zijn ze warmbloedig, ademen ze lucht en zogen ze hun jongen. Er bestaan ongeveer 90 soorten walvissen. Deze leven verspreid in oceanen over de hele wereld. Sommige soorten blijven graag op dezelfde plek, maar andere trekken wel duizenden kilometers voor voedsel en paring.

Hoeveel soorten walvissen zijn er?

Er zijn 90 verschillende soorten walvissen, die in twee hoofdgroepen worden verdeeld: baleinwalvissen en tandwalvissen. Walvissoorten kunnen worden verdeeld in twee brede categoriën, de tandwalvissen en de baleinwalvissen.

  • Baleinwalvissen: Er zijn 11 walvissoorten in de categorie baleinwalvissen, waaronder de blauwe vinvis en de bultrug. Baleinwalvissen hebben baleinen in hun mond, een soort lange platen gemaakt van keratine, die dienen als zeef. Met hun baleinen (een soort lange borstels in hun bek die werken als zeef) filteren ze de diertjes uit het water. Hiermee filteren ze kleine visjes en minuscule zoöplankton uit het zeewater om dit te eten. Baleinwalvissen leven van dierlijk plankton, zoals krill, en kleine vissen, zoals haring. Blauwe vinvissen, Groenlandse walvissen en grijze walvissen zijn bijvoorbeeld baleinwalvissen.
  • Tandwalvissen: In tegenstelling tot de baleinwalvissen telt de categorie tandwalvissen maar liefst 70 walvissoorten, waaronder de narwal, de potvis en de orka. Tandwalvissen hebben tanden. Deze walvissoorten, zoals beloega's en orka's, jagen actief op vissen, inktvissen en andere zeedieren. Tandwalvissen, zoals dolfijnen en bruinvissen, gebruiken tanden om vissen, schelp- en schaaldieren of inktvis te eten. Tandwalvissen zijn over het algemeen kleiner dan baleinwalvissen.

Wat eet een walvis?

Wat de diverse walvissoorten eten, verschilt sterk. De manier waarop walvissen eten, hangt af van hun type: baleinwalvis of tandwalvis.

  • Baleinwalvissen: Baleinwalvissen hebben een gigantische bek dat werkt als een soort zeef. In hun bek zitten baleinen waarmee microscopisch voedsel zoals plankton en krill blijft hangen en daarna opgegeten kan worden. Baleinwalvissen eten krill en kleine visjes. De meeste leven vooral van krill: garnaalachtige diertjes die in enorme hoeveelheden in open zee voorkomen.
  • Tandwalvissen: Tandwalvissen zijn daarentegen echte roofdieren met een gebit. Met hun walvis tanden jagen ze op prooien zoals kleine vissen. Tandwalvissen leven van grotere vissen en inktvis.

Orka’s hebben een gevarieerder menu, dat onder meer bestaat uit zeehonden, haaien, zeekoeien en zeevogels.

De grootste walvis ter wereld is de blauwe vinvis, die ook het op een na grootste dier op aarde ooit is. De enige die hem overtreft, is de ichthyosaurus, die 240 miljoen jaar geleden leefde. Bij de blauwe vinvis is het vrouwtje over het algemeen groter dan het mannetje. Het dier kan 33 tot 34 meter lang worden en tot 180 ton wegen.

Microplastics

Het grootste dier ter wereld, de blauwe vinvis (Balaenoptera musculus), verslindt ook meer plastic dan enig ander dier op aarde, zo blijkt uit een nieuwe studie. Microplastics zijn stukjes plastic van minder dan 5 millimeter lang die na verloop van tijd ontstaan als plastic vervuiling afbreekt door golfslag en ultraviolette (UV) straling aan het oceaanoppervlak. Deze kleine stukjes plastic zijn aangetroffen in de magen of uitwerpselen van allerlei soorten op elk niveau van het mariene voedselweb. Uit hun resultaten bleek dat blauwe vinvissen de duidelijke kampioenen waren wat betreft het eten van plastic. Een enkele blauwe vinvis slurpt tot 10 miljoen stuks per dag op tijdens zijn voornaamste voedingsseizoen, dat 90 tot 120 dagen duurt tijdens de zomermaanden voordat de reuzenwalvissen verder zuidwaarts trekken voor de winter.

Blauwe vinvissen voeden zich door enorme slokken zeewater te nemen en vervolgens hun voedsel, dat voornamelijk bestaat uit kleine, garnaalachtige wezens genaamd krill en kleine visjes, zoals sardines en ansjovis, uit het water te filteren. Elke hap kan tot 80.000 liter water bevatten, volgens een studie uit 2011, gepubliceerd in het Journal of Experimental Biology. Maar slechts 1% van het plastic dat door baleinwalvissen wordt ingeslikt komt rechtstreeks uit het water dat ze uit hun bek filteren, aldus de auteurs van de studie. De overige 99% is voorverpakt in het voedsel dat ze eten.

De mogelijke gevolgen voor de gezondheid van de consumptie van enorme hoeveelheden microplastics die de walvissen zouden kunnen ondervinden, zijn nog relatief onbekend. “Stel je voor dat je een extra 45 kilogram [99 pond] met je meedraagt,” vertelde hoofdauteur Shirel Kahane-Rapport, promovendus aan het Hopkins Marine Station van Stanford University in Pacific Grove, Californië, aan het Franse persbureau AFP. In een studie uit 2017, gepubliceerd in het tijdschrift Analytical Methods, ontdekten wetenschappers dat microplastics in de blubber van walvisachtigen terecht kunnen komen, de dikke vetlaag die hen isoleert tegen koude oceaantemperaturen. “De dosis bepaalt het gif,” zei Kahane-Rapport.

Waar leven walvissen?

Walvissen leven in alle oceanen op aarde. Ze komen voor in gematigde oceanen en tropische wateren rond de evenaar, maar ook in de ijskoude oceanen van de Noordpool en de Zuidpool. Sommige walvissoorten leven in zeeën, zoals de Noordzee en de Middellandse Zee. Er bestaan ongeveer 90 soorten walvissen. Deze leven verspreid in oceanen over de hele wereld. Sommige soorten blijven graag op dezelfde plek, maar andere trekken wel duizenden kilometers voor voedsel en paring.

Tandwalvissen vind je verspreid over de hele wereld, maar baleinwalvissen vind je voornamelijk rond de Noordpool en Zuidpool. In de zomer eten ze zich in deze koude gebieden tonnetje rond en in de winter trekken ze naar warmere gebieden om zich voort te planten.

De Ecologische Rol van Walvissen

Walvissen staan bovenaan de mariene voedselketen en spelen een belangrijke rol in het behoud van gezonde leefgebieden in de oceaan. Walvissen duiken op grote diepten en als zij naar boven komen om te ademen, helpen ze voedingsstoffen naar boven te brengen en te verspreiden. Dit zorgt voor meer fytoplankton aan het wateroppervlak, een belangrijke voedselbron voor veel vissen en schaaldieren.

De uitwerpselen van walvissen zijn ook goed voor het milieu. Hierin zitten namelijk grote hoeveelheden voedingsstoffen die planten en fytoplankton nodig hebben om te groeien. Fytoplankton neemt CO2 op uit onze atmosfeer en zet dit om in zuurstof. Zo zorgen walvissen indirect voor veel zuurstof; fytoplankton produceert namelijk zo'n 50% van de zuurstof op aarde.

Een walvis speelt een hele belangrijke rol in het behoud van gezonde oceanen. Hun poep - ja, echt - zorgt er namelijk voor dat CO2 wordt omgezet in zuurstof. De uitwerpselen van de walvis zijn namelijk voeding voor plankton, dit neemt dan weer CO2 op en gaat de opwarming van de aarde tegen.

Bedreigingen voor Walvissen

Jammer genoeg zijn sommige walvis soorten bedreigd. Omdat een walvis zo’n groot zeezoogdier is, hebben ze geen natuurlijke vijanden. De mens daarentegen, zorgt ervoor dat deze bijzondere dieren dreigen uit te sterven. En dat heeft alles te maken met de walvisjacht.

Eeuwenlang worden walvissen gevangen voor hun vlees en hun oliën werden gebruikt om zeep en brandstof van te maken. Alhoewel de commerciële walvisjacht al sinds 1986 is verboden, gaat de jacht op deze waterdieren gewoon door in de landen IJsland, Noorwegen en Japan. Deze landen claimen dat het jagen op walvissen hoort bij hun cultuur en tradities en dat ze het daarom niet kunnen afschaffen.

Maar dat is niet de enige reden waarom walvissen worden bedreigd. Deze dieren worden namelijk ook gevangen als een bijvangst door commerciële visserij. Ook de zeevaart en het verlies van leefgebieden dragen er aan bij dat er steeds minder walvissen in onze zeeën zwemmen.

Er zijn een aantal redenen waarom sommige walvissoorten moeite hebben om te overleven. Commerciële walvisvangst, aanvaringen met schepen, verstrikking in visnetten en klimaatverandering vormen allemaal een bedreiging voor walvispopulaties.

De beschermingsstatus van walvissen

De beschermingsstatus van walvissen verschilt per soort. Volgens IUCN's rode lijst van bedreigde diersoorten vallen een aantal walvissoorten in de categorie ‘minst bedreigd’. Hieronder vallen de Groenlandse walvis en de bultrug, waarvan de populatie groeit.

Er zijn echter ook een aantal walvissoorten die door IUCN zijn geclassificeerd als ‘bijna bedreigd’ of ‘kwetsbaar’. De blauwe vinvis is geclassificeerd als ‘bedreigd’ en de Balaenoptera ricei (een vinvis) en de noordkaper zijn geclassificeerd als ‘ernstig bedreigd’. Dit betekent dat deze soorten een zeer groot risico lopen om in het wild uit te sterven.

Hoe kan ik helpen om de walvis te beschermen?

De acties die we vandaag ondernemen, zijn bepalend voor de toekomst van de walvissen. Het bepleiten van nieuwe wettelijke maatregelen is een van de beste acties die je kunt ondernemen om walvissen en het leven in zee te steunen. Wetgeving die de oceaan beschermt en het leefgebied in zee beschermt, is goed voor walvissen en de hele biodiversiteit van de oceaan.

labels:

Zie ook: