Aan chocolade worden verschillende positieve gezondheidseffecten toegeschreven, maar ook negatieve. Daar wordt veel onderzoek naar gedaan. De resultaten hierover wisselen.

Pure chocolade zou goed zijn voor de gezondheid. Er zou een gunstig effect zijn op hart- en bloedvaten. Hoewel uit sommige onderzoeken blijkt dat er inderdaad een klein positief effect is, kun je toch beter niet te veel eten van chocolade. Chocolade bevat namelijk ook veel verzadigd vet en calorieën.

De gezondheidsvoordelen van chocolade

In cacao en dus in chocolade zitten flavanolen (antioxidanten). Onderzoek heeft aangetoond dat het dagelijks innemen van meer dan 200 milligram flavanolen uit cacao een positief effect heeft op de elasticiteit van de bloedvaten. Dit komt neer op 10 gram pure chocolade met een hoog flavanolengehalte of 2,5 gram cacaopoeder met een hoog flavanolengehalte. Deze hoeveelheid zit niet in een blokje pure chocolade uit de supermarkt.

In andere onderzoeken is de gezondheid vergeleken van mensen die kleine hoeveelheden chocolade eten met mensen die geen of minder chocolade eten. Het lijkt erop dat het eten van chocolade samenhangt met een lager risico op hart- en vaatziekten. Maar de onderzoeken waar deze resultaten in staan zijn niet altijd van goede kwaliteit. En ze laten niet zien of iemand daadwerkelijk gezonder wordt door meer chocolade te eten.

Cacao in chocola kan de gezondheid bevorderen. Denk aan een gezond effect op hart- en bloedvaten. Flavonolen kunnen mogelijk een gunstige uitwerking hebben op de verhoging van de bloedtoevoer naar de hersenen. Dit kan goed uitwerken bij bijvoorbeeld een cognitieve beperking, zoals vermoeidheid of slaapgebrek. Cacao bevat de aminozuren tryptofaan en serotonine. Tryptofaan kan in het lichaam omgezet worden in serotonine. Beide stoffen worden in verband gebracht met een goed humeur. Een verhoogde serotonine-aanmaak kan angst en stress verlagen. Deze stofjes in chocola zouden verantwoordelijk kunnen zijn voor de populariteit van chocola.

De Keerzijde: Mogelijke Nadelen

Chocolade bevat veel verzadigd vet (ongeveer 20 gram op de 100 gram). Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterolgehalte van het bloed en een te hoog LDL-cholesterol is niet goed voor de bloedvaten. Ook bevat chocolade veel calorieën. Een reep pure chocolade van 75 gram bevat zo’n 400 calorieën (kcal). Dat is evenveel als 2 volkorenboterhammen belegd met halvarine, 30+ kaas en een glas halfvolle melk samen. Eet chocolade daarom niet te vaak en niet te veel.

Chocolade heeft ook ongunstige eigenschappen. Cacaoboter is rijk aan verzadigd vet. Chocolade bevat van zichzelf een kleine hoeveelheid cafeïne en theobromine (een stofwisselingsproduct van cafeïne). Cafeïne kan bijwerkingen geven als slapeloosheid en rusteloosheid. Dit zijn klachten die vaak samengaan met angst en stress. De cafeïne en theobromine zijn er verantwoordelijk voor dat ik chocola afraadt bij angst en stress klachten. Chocolade wordt in de lever verwerkt. Dit proces kost voedingstoffen waaronder vitamine B en magnesium. Tannine in chocola kan een onoplosbare verbinding aangaan met ijzer. Oxaalzuur wordt ook wel een ‘mineralen rover’ genoemd. Het heeft daarom geen zin om chocola te eten om aan bijvoorbeeld aan extra magnesium te komen.

Verslaving en de psychologische aspecten

Hoewel veel mensen ervan overtuigd zijn dat er een stofje in chocolade zit dat ervoor zorgt dat je er verslaafd aan kunt raken, is dit niet het geval. Je kunt niet verslaafd raken aan chocolade. De grote hoeveelheid suikers in chocolade zorgt er wel voor dat je meer alert raakt. Het klopt wel dat er een geluksstofje in chocolade zit, maar dit is zo weinig dat het niet direct leidt tot een positief effect. De smaak, de aroma en de structuur van chocolade zorgen ervoor dat mensen denken dat ze er verslaafd aan zijn.

Chocolade wordt vaak geassocieerd met geluk. Ervaar je geluk, dan komt er een dosis dopamine vrij. Dit zorgt ervoor dat er een grotere behoefte ontstaat aan chocolade. Des te meer dopamine er vrij komt, des te meer trek je krijgt in chocolade en des te meer je ervan wilt eten. Dit maakt het moeilijk om te stoppen met het eten van chocolade. Elke keer als je een stukje chocolade eet, voel je je namelijk gelukkig.

Chocola kan een verslavend effect hebben door een combinatie van stoffen die bewezen effecten hebben op de hersenen. Denk aan: neurotransmitters β-fenylethylamine, dopamine, serotonine en endorfine . Deze ingrediënten kunnen er ook voor zorgen dat je je emotioneel en mentaal beter voelt na het eten van chocola. Verslaving ligt hierdoor mogelijk op de loer. De aanwezigheid van deze stoffen is echter zeer laag. Het is mogelijk dat je drang naar chocola ontstaat omdat je allerlei stoffen in het lichaam en hersenen tekort komt. Dit kan komen door een onvolwaardige voeding en/of langdurig angst en stress ervaren. Denk aan een tekort aan chroom of magnesium.

De gevolgen van te veel chocolade eten

Je hoeft niet bang te zijn dat je een overdosis krijgt als je teveel chocolade eet. Het stofje theobromine, dat in chocolade zit, is wel schadelijk voor honden en katten. Teveel chocolade eten kan er wel voor zorgen dat je overgewicht krijgt. Dit vergroot de kans op het krijgen van hart-, en vaatziekten en diabetes. Door het eten van teveel chocolade krijg je teveel vetten en suikers binnen. Een ander nadeel van teveel chocolade eten is dat je gebit aangetast wordt. Wanneer suikers te lang in je mond blijven zitten wordt dit opgenomen door bacteriën, waardoor er gaatjes kunnen ontstaan. Ook is chocolade slecht voor je darmen, omdat het zeer calorierijk en slecht verteerbaar is.

Wanneer kom je aan? Je komt aan als je structureel meer energie (calorieën) binnen krijgt dan je verbruikt. Stel dat jouw dagbehoefte 1800kcal is en je elke dag 1700kcal aan gezonde producten binnen krijgt. Daar bovenop eet je 2 blokjes (10g) chocolade (= +- 55kcal). Sterker nog, je zult in dit voorbeeld ook niet aankomen als je elke dag alleen 1800kcal aan chocolade eet en verder niets. Of dit gezond is, dat is een totaal andere vraag. Je zult namelijk wél tekorten krijgen aan heel veel voedingsstoffen, een hoge bloedsuikerspiegel en een te hoog cholesterol door inname van veel verzadigd vet.

Toch is het zo dat mensen die veel chocolade eten aankomen. Het ‘probleem’ is dat chocolade ontzettend lekker is. Het is zoet, romig, vet en heeft een heerlijk smaak. Daarnaast is het ook nog eens licht krokant en smelt het op je tong. Al deze aspecten zorgen ervoor dat we geneigd zijn het niet bij 10g chocolade te houden! Ook al was dat in eerste instantie het plan, na een paar minuten sta je weer bij de kast om een volgend stukje te nemen.

Tips voor een verantwoorde consumptie

Neem bijvoorbeeld een blokje als dagkeuze en eet niet een hele reep in één keer op. Je kunt eigenlijk van één product niet zeggen of het gezond is. Het hangt er namelijk altijd van af hoeveel of hoe vaak je het eet of drinkt. We kunnen dus wel zeggen of een product past in een gezond voedingspatroon.

Elke dag een klein stukje chocolade eten kan absoluut geen kwaad, als je verder gewoon een gezond eetpatroon hebt. Je krijgt dan namelijk evengoed al je goede voedingsstoffen binnen. Een nadeel is dat we na het eten van een klein stukje chocolade vaak zin krijgen in meer. Weet je dat het voor jou ontzettend moeilijk is om het bij een klein stukje te houden, dan kun je het misschien beter niet te vaak nemen! Ken in dat geval je eigen valkuilen en bescherm jezelf ;).

Het is totaal geen probleem om naast jouw gezonde eetpatroon regelmatig iets te eten dat minder gezond is. Als jij echter van jezelf weet dat je moeilijk maat kunt houden, dan kun je dit beter niet te vaak doen. De gezondheidswinsten van chocolade vallen helaas een beetje tegen. Dat ik het ZO mega lekker vind, is voor mij echter genoeg reden om het regelmatig voorbij te laten komen in mijn eetpatroon. Af en toe genieten hoort er voor mij bij…daardoor houd ik mijn gezonde leefstijl vol!

Voor veel mensen kan chocolade verslavend zijn door de werkzame stoffen in cacao. Je kunt ook aan chocolade verslaafd raken door gewoontevorming, volgens Finse onderzoekers in International Journal of Eating Disorders. Een chocolade verslaving kan op de lange termijn verschillende gezondheidsproblemen veroorzaken. Ook kan het bijdragen aan de ontwikkeling van eetstoornissen, zoals binge eating disorder.

Zoek jij hulp voor een chocolade verslaving of ander problematisch eetgedrag? Hoewel chocolade verslavend is, kun je bij gematigd gebruik alsnog genieten van de gezonde eigenschappen. Hieronder geven we enkele tips waardoor je pure chocola veilig kunt eten zonder dat je er echt verslaafd aan raakt.

Het wordt afgeraden om meer chocolade te eten om hart- en vaatziekten te voorkomen. Naast gunstige stoffen bevat chocolade namelijk ook veel verzadigd vet. Dit verhoogt het risico op hart- en vaatziekten juist.

Eet chocolade daarom niet te vaak en niet te veel. Het wordt afgeraden om meer chocolade te gaan eten met het idee hart- en vaatziekten te voorkomen. Hiervoor is onvoldoende wetenschappelijk bewijs. Daarnaast bevat chocolade veel verzadigd vet, wat het risico op hart- en vaatziekten juist verhoogd. Verder zitten er erg veel calorieën in chocolade. Eet dit daarom niet te vaak en niet te veel.

Ethische overwegingen

Cacao groeit in tropische gebieden, voornamelijk in West Afrikaanse landen Ghana en Ivoorkust. Van de tropische gewassen heeft cacao de minste milieudruk, omdat de plant het beste groeit in de schaduw van tropisch bos en weinig mest en bestrijdingsmiddelen nodig zijn. In feite werken de meeste boeren biologisch. Een groot probleem is de wisselende en lage prijs die de boeren voor cacao krijgen. Ze verdienen vaak niet meer dan $2 per dag. Er is gebrek aan onderwijs, gezondheidszorg, elektriciteit en schoon water. De armoede werkt kinderarbeid in de hand.

Er is chocolade te koop met een Fairtrade keurmerk. Fairtrade is een initiatief om iets aan deze situatie te doen, door via een vaste handelsrelatie de boeren een minimumprijs te bieden. Daarnaast is er chocolade verkrijgbaar met het Rainforest Alliance (inclusief UTZ) keurmerk, dat vooral terug te vinden is op producten als chocolademelk en hagelslag.

De juiste chocolade kiezen

Laten we eerst even beginnen met een onderscheid maken tussen chocolade. Want je hebt vast gehoord van een aantal voordelen van chocolade. Dat geldt dus niet voor witte chocolade, bijvoorbeeld. Daar zit namelijk geen cacao meer in. En ook melkchocolade bevat een klein cacaopercentage. Pure chocolade is de meest gezonde vorm van chocolade, maar wel als het ook echt pure chocolade betreft en niet pure-chocolade-met-meringue-en-caramel, zeg maar.

Een grote hoeveelheid bewerkte suiker of sojalecithine (de goedkope vervanger van cacaoboter) zou de goede werking van cacao te niet kunnen doen. Dus elke dag een stuk witte chocolade naar binnen werken heeft een heel ander effect dan elke dag gaan voor een stuk pure chocolade zonder poespas.

labels:

Zie ook: