Dat plantaardig eten populair is, weet iedereen. Havercappu’s en vegan gerechten zijn vandaag de dag niet meer weg te denken uit je favoriete (randstedelijke) lunchtentje. Toch zijn er ook mensen die niets met groenvoer hebben. Sterker nog, ze kiezen ervoor om alleen nog maar vlees te eten. Het carnivoor dieet trekt vooral op sociale media veel aandacht. Volgens sommige influencers zou het eetpatroon ontstekingen remmen en de darmen herstellen. Maar is het wel zo gezond?

Het Voedingscentrum waarschuwt voor een nieuwe trend: het carnivoordieet. Dit dieet betekent dat je alleen dierlijke producten mag eten, dus geen groente en fruit. Op sociale media wordt het gepromoot door fitness- en gezondheidsinfluencers, zoals de Eindhovense Noud van der Vloet. Maar ook een kleine groep diëtisten is positief over dit ‘alleen vlees’-dieet. Het Voedingscentrum raadt het af: “Er wordt van alles over gezegd op sociale media, terwijl het voor je gezondheid belangrijk is om gevarieerd te eten.”

Het menu van een carnivoor

Het carnivoor dieet is een extreme variant op het ketogeen dieet en kent verschillende vormen. De meest heftige vorm is het leeuwendieet. Op het menu? Rundvlees, zout en water. That's it. Veel mensen kiezen voor een mildere vorm. Zij eten ook andere vlees- en vissoorten. En voegen soms nog zuivel en eieren toe aan hun maaltijden. Maar fruit, groenten, zaden, noten en ander plantaardig spul worden gemeden.

Op sociale media wordt het vleesregime aangeprezen als prehistorisch dieet: eten als een holbewoner. Toch klopt het idee van de vleesetende oermens niet helemaal, zegt hoogleraar Voeding en Farmacologie, Renger Witkamp. ‘Uit studies blijkt dat de vroege mens vaak plantaardig at. Het ligt er natuurlijk een beetje aan waar je kijkt op de wereld, maar de meeste mensen moesten het grootste deel van de tijd leven op knollen en vruchten.’ Enkel vlees eten? Daar is ons darmkanaal ook helemaal niet op gebouwd, vertelt Witkamp. ‘De mens is een omnivoor met een overwegend plantaardig dieet.’

Wat zijn de voordelen van het carnivoor dieet?

Waarom zou je er in vredesnaam voor kiezen om alle groenten uit je eetpatroon te schrappen? Volgens voorstanders van het carnivoor dieet zou het kappen met groenvoer ontstekingsremmend werken. Dat zit zo: in groente en fruit zitten stoffen waarvan sommige mensen ze bestempelen als anti-nutriënten. Planten maken deze stoffen aan om zich te beschermen tegen ziektes en insecten. Maar in de mensendarm zouden de anti-nutriënten ontstekingen kunnen veroorzaken. Haal ze weg en mensen met een auto-immuunziekte hebben minder klachten, is het idee.

Witkamp: ‘Dat klopt niet. Ons lichaam is heel goed gebouwd om met deze plantenstofjes om te gaan. Er is geen bewijs dat anti-nutriënten zoals fytinezuur en oxalaten nadelige effecten hebben voor ons lichaam. Daarbij weten we uit studies dat juist een veelzijdig plantaardig dieet ontstekingsremmend werkt.'

Gevaren van het carnivoor dieet

Naar eventuele gezondheidsvoordelen van het carnivoor eten is geen wetenschappelijk onderzoek gedaan. Wel zijn er een hoop risico’s verbonden aan het vleesdieet. Uit een onderzoek dat in 2021 werd gepubliceerd in het wetenschappelijke blad Current Developments in Nutrition blijkt dat 85 procent van de ondervraagde mensen die een carnivoor dieet volgen, dagelijks rund- of varkensvlees eten. En dat is niet best, weet voedingsonderzoeker Pol Grootswagers: ‘Veel rood vlees eten wordt in verband gebracht met een hoger risico op darmkanker. Dat geldt trouwens ook voor bewerkt vlees.’ Uit een grote overzichtsstudie in de British Journal of Nutrition blijkt daarnaast dat het eten van rood en bewerkt vlees de kans op hart- en vaatziekten vergroot.

Het schrappen van groenvoer en granen uit je menu geeft ook een ander vervelend kwaaltje: buikpijn. ‘Bij dit dieet krijg je geen vezels binnen. En dat is hartstikke slecht voor de darmfunctie. Je krijgt gigantische verstoppingen’, vertelt Witkamp. Het eten van enkel en alleen vlees is saai. En dat vinden de bacteriën in je darmen ook. ‘Op het moment dat je alleen vlees eet, en zeker alleen rundvlees, krijg je een monocultuur in de darmen, teveel dezelfde bacteriën dus. En daar weten we van dat het niet gezond is.’ Een gevarieerd dieet is volgens Witkamp een beter idee. Daarvan krijg je een rijkere darmflora. En dat zou zo maar eens kunnen helpen bij het voorkomen van hart- en vaatziekten.

Slank door een carnivoor dieet?

In een dieet waarin je veel planten en granen eet, krijg je meer koolhydraten binnen dan wanneer je alleen vlees eet. Koolhydraten worden door carnivoor-influencers dan ook vaak weggezet als dikmakers. Toch klopt dat niet helemaal, zegt voedingsonderzoeker Grootswagers. ‘Voor de meeste mensen is het eten van koolhydraten, zoals volkoren granen en peulvruchten, nog steeds de beste manier om gezonder te eten. Er zitten veel vezels in, je krijgt er energie van en je blijft er makkelijk mee op gewicht.’

Gezond oud worden? Eet groenten

Eten als een leeuw blijkt dus niet zo gezond als sommigen beweren. Maar wat is dan wel het juiste dieet? Daarvoor moeten we kijken naar plekken op de wereld waar mensen succesvol oud worden, vertelt Grootswagers. Hij doet onderzoek naar de relatie tussen voeding en ouder worden. ‘In deze blue zones zie je dat mensen overwegend flexitarisch of vegetarisch eten. Veel groenten, peulvruchten en heel weinig rood vlees.’

Witkamp vult aan: ‘Het is niet heel ingewikkeld. Gooi alle studies op een hoop en je ziet de overeenkomsten: eet niet te veel, vooral plantaardig, een beetje vis en af en toe een schelp.’ Precies zoals het mediterrane dieet dus.

Risico’s van het carnivoor dieet volgens het Voedingscentrum

Het carnivoor dieet kan zorgen voor tekorten aan vezels, vitamines en mineralen, verhoogde inname van verzadigd vet en cholesterol en mogelijke belasting van de nieren door de bereidingswijze. Een hoge consumptie van rood en bewerkt vlees hangt daarnaast samen met een verhoogd risico op verschillende soorten kanker, diabetes type 2 en beroerte. Bewerkt vlees bevat vaak veel zout en verzadigd vet, wat ook kan bijdragen aan een hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten.

Voor gezonde burgers gelden de voedingsadviezen van de Gezondheidsraad: de Richtlijnen Goede Voeding. Deze richtlijnen zijn wetenschappelijk onderbouwde aanbevelingen, bedoeld om een gezond en duurzaam voedingspatroon te bevorderen en het risico op chronische ziekten te verlagen. De Richtlijnen Goede Voeding zijn door het Voedingscentrum vertaald in de Schijf van Vijf. Er kunnen gezondheidsrisico’s ontstaan als de voedingsinname afwijkt van de Schijf van Vijf.

Waarom het carnivoor dieet niet wordt aanbevolen

Hoewel sommige voorstanders beweren dat het tal van gezondheidsvoordelen biedt, ontbreekt vaak een wetenschappelijke onderbouwing voor deze claims.

  1. Gebrek aan vezels is schadelijk voor de gezondheid: Het carnivoor dieet sluit alle plantaardige voedingsmiddelen uit, wat betekent dat het geen vezels bevat. Vezels zijn essentieel voor de diversiteit van het darmmicrobioom, ondersteunen gunstige bacteriën en verlagen het risico op spijsverteringsstoornissen.
  2. Verhoogd risico op hart- en vaatziekten: Een dieet dat rijk is aan dierlijke producten leidt tot een hogere inname van verzadigd vet en cholesterol. Dit verhoogt het risico op atherosclerotische hart- en vaatziekten.
  3. Tekort aan essentiële voedingsstoffen: Het uitsluiten van plantaardige voeding leidt tot tekorten aan belangrijke micronutriënten, waaronder vitamine C, magnesium, foliumzuur, kalium, fytonutriënten en antioxidanten.
  4. Verhoogd risico op kanker door bewerkt en rood vlees: De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) classificeert bewerkt vlees als een Groep 1-kankerverwekkende stof en rood vlees als een waarschijnlijk kankerverwekkende stof (Groep 2A) vanwege de relatie met een verhoogd risico op darmkanker.
  5. Geen bewijs dat het beter werkt voor gewichtsverlies: Voorstanders beweren dat het carnivoor dieet ideaal is voor afvallen, maar elk dieet dat leidt tot een calorietekort zorgt voor gewichtsverlies (9). Onderzoek suggereert dat zeer koolhydraatarme, eiwitrijke diëten kunnen zorgen voor verzadiging, maar ze zijn moeilijk vol te houden op de lange termijn.
  6. Verhoogd risico op insulineresistentie en type 2 diabetes: Hoewel sommigen beweren dat het carnivoor dieet de insulinegevoeligheid verbetert, tonen studies aan dat overmatige consumptie van rood en bewerkt vlees juist het risico op diabetes type 2 verhoogt.
  7. Geen wetenschappelijk bewijs voor veiligheid op lange termijn: Er bestaan geen studies die de veiligheid of voordelen van het carnivoor dieet langetermijn aantonen.
  8. Kan leiden tot mentale gezondheidsproblemen: Het ontbreken van prebiotische vezels uit plantaardig voedsel kan een negatieve invloed hebben op de mentale gezondheid. Onderzoek wijst uit dat vetrijke, vezelarme diëten ontstekingen kunnen verhogen en bijdragen aan angst en depressie.
  9. Niet in overeenstemming met menselijke evolutie: Hoewel sommigen beweren dat mensen zijn geëvolueerd om uitsluitend vlees te eten, wijst antropologisch bewijs erop dat vroege mensen omnivoren waren met een gevarieerd dieet van vlees, planten, noten en zaden.
  10. Rampzalig voor het milieu: De veeteelt is een belangrijke veroorzaker van broeikasgasuitstoot en verantwoordelijk voor meer dan de helft van alle uitstoot in de landbouwsector.

labels: #Vlees

Zie ook: