Last van diarree? Plotselinge kortdurende diarree gaat meestal binnen 1 dag tot een paar dagen vanzelf over. Ga bij aanhoudende diarree altijd naar de huisarts. Het is belangrijk dat hiervan de oorzaak gevonden wordt. Door algemene voedingstips op te volgen voor een goede spijsvertering, is er al verbetering mogelijk.

Diarree is een maag-darmziekte, waarbij sprake is van dunne ontlasting gedurende meer dan 4 keer per dag. Bij diarree heeft iemand meerdere malen per dag hele dunne ontlasting. Diarree is een hele dunne ontlasting (poep) die meerdere keren per dag plaatsvindt. Meestal gaat diarree na een tijdje vanzelf weer over. Diarree kan plotseling ontstaan en enkele dagen duren of langdurig (chronisch) zijn. Er is sprake van diarree als iemand drie keer of vaker per dag naar het toilet gaat en de ontlasting ongevormd en dun is. Als de ontlasting alleen wat minder vast is dan normaal is dat niet direct diarree.

Oorzaken van diarree

Diarree kan veel verschillende oorzaken hebben. Acute diarree ontstaat meestal door een besmetting met virussen, bacteriën of parasieten. Diarree ontstaat meestal via drinken of eten dat besmet is met virussen of bacteriën. Je kunt ook besmet raken door direct of indirect contact met ontlasting van iemand die diarree heeft. Handen moeten daarom goed gewassen worden na een toiletbezoek en voor het eten. Het advies is om gebruikt eet- en drinkgerei goed af te wassen.

Mogelijke oorzaken van diarree zijn:

  • Buikgriep.
  • Als u veel stress ervaart of vaak nerveus bent.
  • Een voedselallergie of -intolerantie, zoals koemelkallergie, lactose-intolerantie of coeliakie (glutenintolerantie).
  • Overloopdiarree.

Sommige mensen denken dat ze diarree hebben, terwijl ze eigenlijk last hebben van verstopping. Als de ontlasting een slappe brij is, is dat niet meteen diarree. Slappere ontlasting komt in veel gevallen door verkeerde voeding. Het eten van te weinig vezels speelt een belangrijke rol. Vezels worden niet verteerd in de dunne darm maar komen in de dikke darm terecht.

Bij peuters kan het drinken van veel vruchtensap diarree veroorzaken. Onverdund en helder vruchtensap is namelijk moeilijk te verteren voor peuters.

Een veelvoorkomende vorm van acute diarree is de zogenoemde buikgriep. Iedereen heeft hier wel eens last van. Ook acute diarree door een bacterie of parasiet komt vaak voor. Eten of drinken van besmet voedsel of water is vaak de oorzaak. Dit soort darminfecties ontstaan vaker in het buitenland (bijvoorbeeld tijdens een vakantie). In het buitenland is de hygiëne soms minder en er zijn andere virussen, bacteriën en parasieten dan thuis.

In rauw vlees, zoals kip en varkensvlees, zitten bacteriën waarvan mensen ziek kunnen worden. Normaal veroorzaakt het eten van besmet vlees niet direct een infectie. Dit risico bestaat wel wanneer vlees niet koel bewaard wordt waardoor bacteriën zich kunnen vermeerderen. Of wanneer het vlees niet goed genoeg doorbakken wordt, zodat niet alle bacteriën worden gedood. Ook ’kruisbesmetting’ kan infectie veroorzaken.

Er is bijvoorbeeld sprake van kruisbesmetting wanneer je hetzelfde bestek gebruikt voor rauw en bereid vlees. Of wanneer je één snijplank gebruikt voor rauw vlees en rauwkost. De Campylobacter jejuni bacterie is in Nederland de belangrijkste veroorzaker van darminfecties. In sommige gevallen kan de Salmonellabacterie acute diarree veroorzaken.

Wat te doen bij diarree?

Bij plotselinge kortdurende diarree is meestal geen behandeling nodig. Het gaat binnen een tot een paar dagen vanzelf over. Gaat de diarree niet over, ga dan altijd naar de huisarts. Eet gewoon waar je trek in hebt. Probeer zo gezond mogelijk te blijven eten, eventueel in kleinere porties. Speciale voedingsmiddelen zijn niet nodig. Drink veel om uitdroging te voorkomen, 2 tot 3 liter per dag. Drink steeds kleine beetje.

Drinken is extra belangrijk als je ook overgeeft of koorts hebt, je verliest dan extra veel vocht. Water, thee, bouillon of verdund vruchtensap zijn geschikt. Eet veel vezels. Vezels in de darmen houden de ontlasting soepel en geven volume. Ze nemen water op en zorgen zo voor een stevigere ontlasting. Gebruik geen diarreeremmers als u plotseling diarree krijgt.

Diarree en overgeven:

  • Bij diarree en overgeven is het belangrijk dat je extra vaak drinkt (2 of 3 liter per dag).
  • Hoe meer diarree of overgeven, hoe meer je moet drinken om niet uit te drogen.
  • Drink bijvoorbeeld elke keer een glas water, thee of bouillon nadat je diarree had.
  • Drink kleine beetjes tegelijk als je overgeeft.
  • Bijvoorbeeld elke 5 tot 10 minuten 1 of 2 slokken. Zo hou je toch wat vocht binnen.
  • Als je je wat beter voelt, kun je langzaam weer wat meer in 1 keer gaan drinken.
  • Als je ook koorts hebt, is drinken nog belangrijker.
  • Drink geen zoete dranken als de diarree langer dan 1 week duurt of steeds terugkomt.
  • Dus geen appelsap, melk, energie-dranken, frisdranken en light-dranken (zoals cola light). Soms kunnen de darmen tijdelijk minder goed tegen deze drank als je diarree hebt (gehad).

Voedingsadviezen bij diarree

Goede voeding kan veel helpen bij darmklachten zoals obstipatie (verstopping) of diarree. Uw diëtist heeft u al voedingsadviezen gegeven. Diarree betekent dat u meer dan 3 à 4 keer per dag dunne ontlasting heeft, gedurende meerdere dagen.

Gezond en gevarieerd eten volgens de Schijf van Vijf helpt voor een goede spijsvertering. Goed kauwen. Regelmatig eten zonder maaltijden over te slaan. Voor sommige mensen werkt het goed om 3 hoofdmaaltijden per dag te eten met enkele tussendoortjes. Bij overgewicht kan afvallen helpen om klachten te verminderen.

Vezels zijn belangrijk voor een gezonde spijsvertering en goede ontlasting. Ze helpen de ontlasting zacht te houden door vocht vast te houden. Bij diarree zorgen vezels ervoor dat de ontlasting dikker wordt. Het is goed om 30 tot 40 gram vezels per dag te eten. Als u niet gewend bent aan veel vezels, kunt u in het begin last krijgen van winderigheid of een opgeblazen gevoel. Dit komt doordat bacteriën in de dikke darm extra gas vormen bij het verwerken van vezels. Het is belangrijk om minstens 2 liter water per dag te drinken, vooral als u veel vezels eet. Vezels hebben vocht nodig om goed te functioneren. Als u te weinig drinkt, kunnen vezels niet goed hun werk doen. Bij diarree is extra vocht nog belangrijker. Drink 2 tot 3 liter vocht per dag om uitdroging te voorkomen.

Eet drie hoofdmaaltijden per dag en voeg bij voorkeur drie tussendoortjes toe. Probeer op regelmatige tijden te eten. Neem de tijd om rustig te eten en goed te kauwen. Het ontbijt is erg belangrijk. Het is belangrijk om aandrang naar het toilet niet op te houden. Wanneer u de aandrang negeert, kan de ontlasting verder indikken. Als u dit vaak doet, kunnen uw darmen stoppen met het geven van signalen. Dit maakt de stoelgang nog moeilijker.

Drink minstens 1,5-2 liter per dag. Dat zijn ongeveer 10 glazen. Alle soorten vocht tellen mee. Denk aan water, koffie, thee en bouillon, of af en toe ter variatie sap, limonade, appelmoes, vla, en yoghurt. Vezels uit je voeding houden vocht vast, waardoor je ontlasting meer gebonden en dikker wordt. Kies voor fijne vezels zoals in fijn volkorenbrood, aardappelen en fruit. Deze vezels zorgen niet voor extra prikkels in je darmen. Als je diarree hebt, verlies je veel zout. Dat moet worden aangevuld. Neem regelmatig een kopje soep of bouillon. Dat kun je zelf maken, maar bouillon van een bouillontablet of oplossoep zoals Cup-a-Soup zijn ook goed. Eet op brood hartig beleg zoals kaas of hummus. Kies als tussendoortje blokjes kaas, olijven, zoutjes of gezouten noten.

Wanneer je diarree over is, is het niet meer nodig om extra zout te nemen. Neem in plaats van 3 grote maaltijden vaker kleinere porties op een dag. Dit is beter voor je maag en darmen. Koffie prikkelt je darmen. Daarom is het goed om bij diarree minder koffie te drinken. Je kunt bijvoorbeeld meer thee drinken. Alcohol prikkelt ook je darmen. In melk en melkproducten zoals vla en pap zit van nature melksuiker (lactose). Dit wordt bij diarree soms moeilijker verteerd in je darmen. Neem bij diarree niet meer dan 2-3 keer op een dag melk, vla of pap. Zure melkproducten zoals karnemelk en yoghurt verteren makkelijker omdat daar minder melksuiker in zit.

Voeding die zorgt voor het stoppen van diarree, zoals wat wel eens gezegd wordt over bananen of witbrood, bestaat niet. Drink extra vaak, zodat je niet uitdroogt.Drink bijvoorbeeld elke keer een glas water, thee of bouillon nadat je diarree had.Diarrree gaat meestal vanzelf over binnen 1 week.Bel de huisarts of huisartsen-spoedpost bij koorts of klachten van uitdroging.

Vezels bij diarree

Voedingsvezels zijn belangrijk voor een gezonde spijsvertering en goede ontlasting. Ze helpen de ontlasting zacht te houden door vocht vast te houden. Bij diarree zorgen vezels ervoor dat de ontlasting dikker wordt. Vezels zijn er in twee soorten:

  • Oplosbare vezels: Deze vezels komen onverteerd in de dikke darm terecht. Darmbacteriën breken deze vezels af, wat stoffen en gassen oplevert. Deze gassen helpen de ontlasting luchtig en soepel te blijven. De stoffen worden gebruikt als energiebron voor de bacteriën en darmcellen.
  • Niet oplosbare vezels: Deze vezels worden niet verteerd en werken als een spons. Ze nemen veel vocht op, waardoor de ontlasting zachter wordt en het volume vergroot.

Als u niet gewend bent aan veel vezels, kunt u in het begin last krijgen van winderigheid of een opgeblazen gevoel. Dit komt doordat bacteriën in de dikke darm extra gas vormen bij het verwerken van vezels. Het is belangrijk om minstens 2 liter water per dag te drinken, vooral als u veel vezels eet. Vezels hebben vocht nodig om goed te functioneren. Als u te weinig drinkt, kunnen vezels niet goed hun werk doen. Bij diarree is extra vocht nog belangrijker. Drink 2 tot 3 liter vocht per dag om uitdroging te voorkomen.

Wat te vermijden bij diarree?

Producten met sorbitol en maltitol kunnen zorgen voor diarree. Sorbitol en maltitol zit vaak in suikervrije drop, kauwgom, keelpastilles, snoepjes, cake en koekjes. Als de diarree is ontstaan door chemotherapie is het beter om zuiveldrankjes met speciale goede bacteriën (probiotica) niet te drinken. Doe dit ook niet als je minder weerstand hebt door intensieve chemotherapie. De bacteriën in deze drankjes zijn in deze situaties niet altijd veilig. Als de diarree komt door antibiotica, kunnen probiotica wel helpen om de darm sneller te laten herstellen. Dit kan je gebruiken na het stoppen van de antibiotica.

Medicijnen

Als veranderingen in uw leef- en eetgewoonten niet helpen, kan uw arts medicijnen voorschrijven. Er zijn ook 'natuurlijke' producten, zoals senna-peulen, die de stoelgang kunnen verbeteren. Wees voorzichtig met deze producten, omdat er nog onzekerheid is over hun effect op de darmwand.

Diarreeremmers zoals loperamide zijn een veilig optie wanneer je last hebt van acute infectieuze diarree. Ze helpen om diarreeklachten te verminderen. Bij chronische diarree is de behandeling afhankelijk van de oorzaak.

Loperamide maakt diarree minder. Het wordt gebruikt bij acute diarree en bij chronische diarree. Sommige medicijnen kunnen door diarree minder goed of helemaal niet werken. Geef je over binnen 4 uur nadat je je medicijnen hebt genomen? Dan kan je medicijn ook minder goed werken. Andere medicijnen kunnen erge bijwerkingen geven bij steeds diarree en overgeven.

Probiotica

Goede bacteriën in uw darmen, ook wel darmflora genoemd, helpen bij een gezonde stoelgang. Bij verstoringen, zoals bij diarree of obstipatie, kunnen probiotica nuttig zijn. Probiotica zijn producten met levende bacteriën en zijn te vinden in melkdrankjes (zoals Yakult of Actimel), yoghurt (zoals Vifit of Activa), vruchtensap of capsules.

ORS (Oraal Rehydratatie Solutie)

Bij (dreigende) uitdroging als gevolg van diarree kan de huisarts middelen voorschrijven om de uitdroging te voorkomen of te behandelen (bijvoorbeeld met ORS, een mengsel van zouten en druivensuiker). Bij tekenen van ernstige uitdroging zal de huisarts je verwijzen naar het ziekenhuis. Minstens 2-3 liter per dag om uitdroging te voorkomen. Vooral bij kinderen en oudere mensen is er bij aanhoudende diarree kans op uitdroging. Ook wanneer je last hebt van braken en koorts verlies je extra veel vocht. Het vocht dat je verliest moet weer aangevuld worden. Drink daarom veel, ook als je denkt dat iedere slok water er onmiddellijk weer uit komt. Bij drogist en apotheek is ORS verkrijgbaar. Dat is een poeder dat je oplost in water.

ORS is een drankje met speciale suikers (glucose) en zouten. Die heeft het lichaam nodig om vocht op te nemen en vast te houden. Neem ORS als je meer kans hebt op uitdroging of al uitgedroogd bent. Bijvoorbeeld:

  • als je minstens 6 keer per dag poep hebt zo dun als water
  • als je meer dan 4 keer per dag moet overgeven
  • als je door overgeven of koorts extra veel vocht verliest, en je te weinig drinkt of veel dorst houdt
  • als je ouder bent dan 70 jaar

Je kunt ORS zonder recept kopen bij de apotheek of drogist. Het is een drankje of een poeder waarmee je zelf het drankje maakt. Lees eerst de bijsluiter. Meng ORS met water, niet met eten of ander drinken. Daarnaast mag je eten en drinken waar je zin in hebt. Maar geen frisdrank of energiedrank.

Reizigersdiarree

Een bijzondere vorm van diarree is reizigersdiarree. Informeer of het water uit de kraan drinkbaar is. In veel niet-westerse landen is het niet verstandig water uit de kraan te drinken of te gebruiken bij het bereiden van voedsel en het tandenpoetsen. Informeer bij de plaatselijke GGD of er speciale voorzogsmaatregelen nodig zijn voor de vakantie. In sommige vakantielanden (bijvoorbeeld Egypte, Turkije, Thailand, etc.) worden vaccinaties aanbevolen of zijn ze zelfs verplicht.

Veel reizigers naar (sub)tropische gebieden krijgen diarree. De meeste reizigersdiarree wordt veroorzaakt door micro-organismen: bacteriën, virussen of parasieten, die u binnenkrijgt met eten of drinken. Reizigersdiarree begint plotseling met dunne ontlasting, meerdere malen per dag, vaak met buikkramp en misselijkheid, soms met overgeven. Het is een vervelende, maar onschuldige ziekte, die niet langer dan drie tot vijf dagen duurt. U kunt zich flink ziek voelen, zeker als de klachten langer duren. De ontlasting kan bloed of slijm bevatten, en u kunt koorts krijgen.

Reizigersdiarree is meestal onschuldig. Als de diarree (en eventueel het overgeven) hevig is, kan dit gevaarlijk zijn voor personen die slecht tegen vochtverlies kunnen, zoals kleine kinderen en oudere personen (zie: uitdroging). Drink geen ongekookt leidingwater en neem geen ijsblokjes in uw drank. Gekookt water of water uit ongeopende flessen met verzegelde dop is doorgaans veilig. Kook het water eventueel zelf of desinfecteer het met chemische middelen (bijv. Eet geen rauwkost of sla.

Peuterdiarree

Peuterdiarree kenmerkt zich door vaak voorkomende ontlasting, soms wel tot 10 keer per dag. Deze ontlasting is meestal brijig of zelfs waterdun en ruikt sterk. Je kind lijkt echter niet ziek en heeft vaak geen last van de diarree. Ook groeit het meestal goed. De oorzaak van peuterdiarree ligt vaak in de voeding, zoals te weinig vet, te weinig vezels en te veel vruchtensuikers uit sappen, vooral appelsap. Gezonde voeding is vaak voldoende om de ontlasting steviger te maken.

Geef je kind voeding met genoeg vet. Vet zorgt ervoor dat voedsel langer in de maag en darmen blijft. Dit helpt om de ontlasting vaster te maken. Je kunt volle melk(producten) geven en kies voor margarine bij de maaltijden. Bijvoorbeeld op brood of bij de bereiding van de warme maaltijd. Je kunt een klontje margarine toevoegen aan de groente of de aardappelen. Te veel drinken, meer dan 1½ liter per dag, kan diarree veroorzaken. Je kind heeft ongeveer ¾ tot 1 liter per dag nodig. Dit kan water, melkproducten, thee of verdunde limonadesiroop, groentesap en met mate vruchtensap zijn. Per dag is 300 ml melkproducten genoeg.

Geef je kind genoeg vezels. Vezels zitten in bruinbrood, fijn volkorenbrood, aardappelen, zilvervliesrijst, volkorenpasta, volkoren producten, peulvruchten, groente, fruit, rozijntjes en volkoren biscuit. Probeer het gebruik van heldere vruchtensappen te beperken, zoals appelsap, bosvruchtensap, druivensap, perensap, diksap en siroop. Vruchtensappen bevatten veel suiker (fructose), wat diarree kan veroorzaken. Je kunt beter troebele sap geven en niet meer dan 2 bekertjes van 250 ml per dag. Geef je kind ook elke dag 2 tot 3 bekertjes melk, yoghurt, karnemelk of pap. Deze producten bevatten belangrijke voedingsstoffen die je kind nodig heeft, zoals eiwit, vet, calcium en B-vitamines.

Meestal verbeteren de klachten binnen 1 tot 2 weken na aanpassing van de voeding. Als je merkt dat je kind meer vezels nodig heeft, kan het langer duren voordat de klachten verdwijnen.

Hygiëne

Diarree is meestal zeer besmettelijk. Was je handen en het kookgerei regelmatig, vooral na het aanraken van rauw vlees. Gebruik verschillende snijplanken voor vlees en groenten. Bak of gril varkensvlees en kip door en door zodat het goed gaar wordt.

Voorkom dat je anderen ziek maakt. Was je handen met water en zeep. Droog daarna je handen goed af met een schone handdoek of papieren doekjes. Gooi de doekjes meteen weg. Was en droog je handen elke keer als je naar de wc bent geweest. En voordat je eten of drinken klaarmaakt. Was gebruikte glazen, borden en bestek goed af. Leg uit aan de mensen om je heen dat ze dezelfde adviezen moeten volgen.

Voorkom dat je weer diarree krijgt. Ga veilig om met voedsel:

  • Bewaar resten van je maaltijd altijd in de koelkast. Niet langer dan 2 dagen.
  • Resten van afhaalmaaltijden kun je beter niet bewaren.
  • Neem elke dag een schone vaatdoek.
  • Gebruik alleen schone messen en snijplanken.
  • Gebruik aparte messen en snijplanken voor rauw vlees.
  • Lees meer adviezen om diarree door bedorven voedsel te voorkomen.

Was regelmatig je handen met water en zeep. Droog ze ook goed af. Was en droog elke keer als je naar de wc bent geweest. En voor en na het koken. Vooral na het aanraken van rauw vlees. Droog na het wassen je handen goed af met een schone handdoek of papieren doekjes. Gooi de doekjes meteen weg. Ga je op reis? Lees over hoe je de kans op diarree kleiner maakt. Of vraag het je huisarts of GGD. Dat is vooral belangrijk in warme landen. Of landen waar de hygiëne minder is. Je hebt dan meer kans op diarree. Bijvoorbeeld via bedorven water of voedsel.

labels:

Zie ook: