In een civiele procedure wordt in Nederland doorgaans ingeleid met een dagvaarding (en in sommige gevallen met een verzoekschrift). Een reconventie is een tegeneis of tegenvordering op de eiser. Een reconventie wordt ook wel eis in reconventie genoemd.
Vaak meent de verweerder dat hij (ook) nog iets tegoed heeft van de eiser. Hij hoeft dan niet zelf een aparte memorie van eis in te dienen, maar kan een tegeneis opnemen in zijn memorie van antwoord in de lopende procedure. De vordering van de verweerder wordt dan de vordering ‘in reconventie’ genoemd. De vordering van de eiser wordt dan de vordering ‘in conventie’ genoemd.
Voorbeeld van een Tegeneis
De aannemer eist in zijn memorie van eis dat de opdrachtgever zal worden veroordeeld tot betaling van de laatste € 10.000 van de aanneemsom. De opdrachtgever stelt echter dat een aantal opleveringsgebreken nog niet is opgelost en dat de herstelkosten daarvan € 15.000 bedragen. Hij beroept zich dan in conventie op verrekening tot een beloop van € 10.000 en vordert in reconventie dat de aannemer wordt veroordeeld tot betaling van de resterende € 5.000.
Voorbeeld reconventie
Twee partijen hebben een overeenkomst gesloten voor de (ver)koop en levering van duiktanks. Er is een geschil ontstaan over de afgesproken prijs. De gedaagde zegt dat er 10.000 is overeenkomen, maar kan dit niet bewijzen. De rechter geeft de eiser dus gelijk.
Maar de gedaagde eist hierbij ook iets. De gedaagde claimt namelijk dat beide partijen ook hebben afgesproken dat de oorspronkelijke eiser de kentekenplaten van de aanhangers zou overschrijven op een Nederlands kentekenbewijs.
Omdat de oorspronkelijke eiser dit niet heeft gedaan, moest de gedaagde opdraaien voor de kosten. Deze kosten wil de gedaagde declareren bij de eiser. Deze tegeneis is de eis in reconventie.
Uiterlijk Tijdstip Indiening Tegeneis
Een eis in reconventie moet worden ingediend ‘uiterlijk in de Memorie van Antwoord’ (art. 10 lid 3 Arbitragereglement RvA). Als de verweerder dit vergeet dan zal hij een nieuwe procedure moeten starten door het indienen van een memorie van eis. Dit wordt dan een aparte procedure. Onder omstandigheden kan deze samengevoegd worden behandeld met de eerste procedure.
De memorie waarin de verweerder in conventie zijn eis in reconventie opneemt, heet voluit: memorie van antwoord in conventie, tevens memorie van eis in reconventie.
Het indienen van de eis in reconventie is alleen mogelijk in het conclusie van antwoord. Het is niet mogelijk om op een later moment in de procedure een reconventie in te dienen, zoals staat beschreven in art. 137 en 353 lid 1 Rv. Er gelden echter uitzonderingen, bijvoorbeeld in het geval van een verzoekschrift, een kort geding of een verstekvonnis.
Vereiste voor het indienen van een eis in reconventie in een kortgeding procedure is wel dat deze tegeneis uiterlijk 24 uur voor de zitting wordt ingediend bij de rechtbank en kenbaar wordt gemaakt aan de wederpartij. Gebeurt dit niet tijdig, dan zal de tegeneis niet in behandeling worden genomen.
Verloop van de Reconventie
De reconventie verloopt in zijn eenvoudigste vorm precies zoals de conventie. In reconventie kunnen, net als in conventie, nog andere complicaties optreden, zoals bijvoorbeeld een bevoegdheidsincident of een vrijwaringsincident.
Als er geen gelegenheid tot repliek en dupliek wordt geboden, volgt na de memorie van antwoord in conventie/eis in reconventie nog een memorie van antwoord in reconventie. Daarin mag de eiser in conventie/verweerder in reconventie alleen nog verweer voeren tegen de vordering en stellingen in reconventie. Daarna is de procedure dan klaar voor de mondelinge behandeling.
Als er wel gelegenheid wordt geboden tot repliek en dupliek, volgen een memorie van repliek, tevens antwoord in reconventie en een memorie van dupliek, tevens repliek in reconventie.
Het laatste processtuk komt dan weer van degene die de procedure is begonnen: hij mag nog een memorie van dupliek in reconventie indienen. Daarin mag de eiser in conventie/verweerder in reconventie alleen nog verweer voeren tegen de vorderingen en stellingen in reconventie. Dan volgt de mondelinge behandeling.
De beslissingen in conventie en reconventie worden vastgelegd in één vonnis. Er staat, onder de normale voorwaarden zoals genoemd in hoger beroep, hoger beroep open tegen de beslissing in conventie en die in reconventie afzonderlijk.
Aangezien er sprake is van één procedure waarin twee eisen worden behandeld, doet de rechter uitspraak in één vonnis.
Inhoud van de Memories
Conventie en reconventie komen wel in hetzelfde processtuk aan de orde, maar vormen eigenlijk twee zelfstandige procedures binnen één hoofdprocedure.
Er moet daarom duidelijk onderscheid zijn tussen het verweer in conventie en de onderbouwing van de vordering in reconventie. De vordering in reconventie komt daarom na het verweer in conventie onder een apart kopje ‘In reconventie’. Ook in het petitum, de conclusie onderaan de memorie, moet dit onderscheid worden gemaakt.
Als een partij iets stelt in conventie, geldt die stelling niet automatisch in reconventie (omdat het formeel een andere procedure is). Dit kan eenvoudig worden opgelost door als eerste alinea in reconventie te schrijven: ‘Al hetgeen in conventie is gesteld, dient in reconventie als herhaald en ingelast te worden beschouwd.’
Voordelen van een Reconventie
Het indienen van een tegeneis levert voor de gedaagde drie grote voordelen op. Ten eerste worden twee zelfstandige procedures (vorderingen / eiser) in één geding behandeld. U hoeft in dat geval geen nieuwe procedure te starten, hetgeen veel tijd en kosten scheelt. Daarnaast behandelt de rechter de claims gelijktijdig, waardoor u over beide geschillen/punten een uitspraak krijgt.
Wanneer u vervolgens gelijk krijgt met betrekking tot uw eis in reconventie en uw wederpartij door de rechter veroordeeld wordt tot betaling van een geldbedrag aan u, kunt u een beroep doen op verrekening.
Indien beide partijen over en weer vorderingen hebben, kan dit ertoe leiden dat zij eerder geneigd zijn om een minnelijke regeling te treffen. Het indienen van een goed onderbouwde tegeneis kan ervoor zorgen dat partijen eerder tot een minnelijke regeling zullen komen.
Waarborgsom en Kosten in Reconventie
De RvA kan de eiser in reconventie verzoeken een waarborgsom te storten. Dit zal niet altijd gebeuren, omdat het financiële belang van het geschil niet altijd (in voldoende mate) wijzigt door de reconventie.
Als in conventie en reconventie verschillende onderwerpen aan de orde zijn, hoeft er geen enkel verband te bestaan tussen de kostenverdelingen in beide procedures. Maar meestal overlappen het verweer in conventie en de eis in reconventie elkaar voor een groot deel.
Reconventie in Hoger Beroep
De wet bepaalt dat een eis in reconventie niet voor het eerst in hoger beroep kan worden ingesteld (art. 353 lid 1 Rv). De achterliggende gedachte is dat het hoger beroep zich alleen uitstrekt tot geschillen die aan de rechter in eerste aanleg zijn voorgelegd. Daarbij past het niet dat de geïntimeerde - de verweerder in appel - via een reconventionele vordering een nieuw geschil kan aanboren. Bovendien zou de partij die pas in hoger beroep met een reconventionele vordering geconfronteerd wordt, een instantie worden ontnomen.
Het hof overweegt dat een reconventionele vordering niet voor het eerst in hoger beroep kan worden ingesteld, maar voegt daaraan toe dat uitzonderlijke omstandigheden een uitzondering op die regel kunnen rechtvaardigen.
labels: #Ei
