Zelfrijzend bakmeel is een handig ingrediënt in veel bakrecepten, omdat het al een rijsmiddel bevat, meestal bakpoeder. Dit zorgt ervoor dat het deeg of beslag kan rijzen zonder extra rijsmiddelen zoals gist toe te voegen. Maar wat als je geen zelfrijzend bakmeel in huis hebt, of als je een gezonder alternatief wilt gebruiken? Gelukkig zijn er verschillende opties om zelfrijzend bakmeel te vervangen.

Wat is Zelfrijzend Bakmeel?

Zelfrijzend bakmeel is een combinatie van bloem en een rijsmiddel, meestal bakpoeder. Dit bakmeel is een handige optie voor bakkers, omdat ze dan niet apart bloem en rijsmiddel hoeven toe te voegen. Zelfrijzend bakmeel zorgt ervoor dat baksels tijdens het bakken goed rijzen en luchtig worden. Dat is vooral van belang bij het bakken van cakes, muffins en pannenkoeken en de hierboven genoemde baksels, maar bijvoorbeeld ook bij het maken van een snelle pizzabodem, focaccia of dumplings.

Het verschil tussen gewone bloem en zelfrijzend bakmeel zit dus in het rijsmiddel. Gewone bloem bevat geen rijsmiddel en moet worden gecombineerd met bakpoeder of gist om te rijzen. Zelfrijzend bakmeel heeft dit rijsmiddel al in de juiste verhouding, waardoor het direct klaar is voor gebruik.

Waarom Zelfrijzend Bakmeel Vervangen?

Er zijn verschillende redenen waarom je een vervanger voor zelfrijzend bakmeel zou willen gebruiken:

  • Geen zelfrijzend bakmeel in huis: De meest voor de hand liggende reden is natuurlijk dat u het niet in huis heeft maar een recept wel hierom vraagt.
  • Gezondere optie: Bloem is, zoals ze dat noemen, een leeg product. In het productieproces zijn alle voedingsstoffen eruit gehaald.
  • Glutenintolerantie: Misschien heb je te maken met een glutenintolerantie.
  • Controle over ingrediënten: Zelf zelfrijzend bakmeel maken geeft u ook controle over wat u eet. De Kant-en-klare variant bevat soms extra toevoegingen zoals zout en stabilisatoren.

Alternatieven voor Zelfrijzend Bakmeel

1. Gewone Bloem en Bakpoeder

Wanneer je zelfrijzend bakmeel wilt vervangen, kun je gebruik maken van gewoon bakmeel in combinatie met bakpoeder. Bakpoeder is een chemisch rijsmiddel dat bestaat uit een combinatie van een zuur (meestal wijnsteenzuur of citroenzuur) en een basisch ingrediënt (meestal natriumbicarbonaat).

Verhouding: Voor elk 150 gram zelfrijzend bakmeel, voeg je 2 theelepels bakpoeder toe aan 150 gram gewoon bakmeel.

Instructies:

  1. Meng het bakpoeder grondig door het gewone bakmeel, zodat het gelijkmatig verdeeld is.
  2. Zeef het mengsel van gewoon bakmeel en bakpoeder om klontjes te voorkomen en ervoor te zorgen dat de ingrediënten goed gemengd zijn.
  3. Gebruik het vervangende mengsel van gewoon bakmeel en bakpoeder in dezelfde hoeveelheid als het zelfrijzend bakmeel die in het recept wordt gevraagd.

Rijzing, Textuur en Smaak

  • Rijzing: Door het gebruik van gewoon bakmeel en bakpoeder kan de rijzing iets minder uitgesproken zijn. Dit komt doordat de reactie tussen het bakpoeder en het vocht minder krachtig kan zijn dan bij het rijsmiddel in zelfrijzend bakmeel.
  • Textuur: Het vervangen ervan door gewoon bakmeel en bakpoeder kan leiden tot een iets dichtere textuur, maar dit kan ook afhangen van andere ingrediënten en de bereidingsmethode.
  • Smaak: Gewoon bakmeel heeft een neutrale smaak, terwijl zelfrijzend bakmeel soms zout kan bevatten.

2. Zelf Zelfrijzend Bakmeel Maken

Het maken van zelfrijzend bakmeel is eenvoudig. U heeft slechts twee ingrediënten nodig: tarwebloem en bakpoeder. De standaardverhouding is 500 gram bloem mengen met 15 gram bakpoeder (ongeveer 3 theelepels). U zeeft de bloem en het bakpoeder samen in een kom, zodat het rijsmiddel gelijkmatig door de bloem wordt verdeeld. Vervolgens mengt u de ingrediënten goed door elkaar met een garde of een lepel. U kunt het zelfgemaakte zelfrijzend bakmeel bewaren in een afgesloten bak of pot op een droge, koele plek. Heeft u een kleinere hoeveelheid nodig? Houd dan de verhouding van 3 theelepels bakpoeder per 500 gram bloem aan. Omgerekend is dat 0,6 theelepel per 100 gram bloem.

3. Bloemvervangers

Bloem is vrij eenvoudig te vervangen, waardoor je gelukkig verschillende opties hebt. Sommige bloem kun je gewoon 1 op 1 vervangen, maar bij sommige vervangers is dit ook verschillend. Daarnaast is het belangrijk om er rekening mee te houden dat de smaak en de structuur anders kunnen zijn. Experimenteer dus zelf met de ingrediënten, totdat je de juiste structuur hebt bereikt.

  • Amandelmeel: Amandelmeel is een populaire vervanger voor bloem, vooral in de wereld van glutenvrij en koolhydraatarm bakken. Het wordt gemaakt van gemalen amandelen en het heeft een licht nootachtige smaak die goed past bij veel zoete en hartige recepten. Amandelmeel is wat minder luchtig en wat steviger dan bloem, waardoor je het niet 1 op 1 met elkaar kunt vervangen. Houd daarom aan dat je 100 gram bloem door circa 150 gram amandelmeel kunt vervangen.
  • Havermout/Havermeel: Ja, je kunt bloem vervangen voor havermout. Havermout dient wel eerst fijngemalen te worden tot havermeel, maar dit kan gemakkelijk gedaan worden met behulp van een blender of een keukenmachine. Havermeel kun je 1 op 1 vervangen door bloem.
  • Speltbloem: Speltbloem kun je eigenlijk in alle gevallen gebruiken. Het grootste verschil met reguliere bloem is wellicht de smaak. Speltbloem heeft een lichtzoete smaak, terwijl tarwebloem nagenoeg smaakloos is. Daarnaast zitten in spelt van nature meer vezels, eiwitten en mineralen. Ook is spelt makkelijker te verteren dan tarwebloem.
  • Kokosmeel: Kokosmeel wordt gemaakt van kokospulp dat wordt gedroogd en vervolgens vermalen. Het is niet geschikt voor één-op-één vervangingen omdat het heel anders bakt dan reguliere bloem en andere bloemvervangers. Kokosmeel absorbeert een ton vocht en levert een meer vaste en zwaardere textuur op.
  • Quinoameel: Een ander, wellicht iets minder bekend, alternatief dat je vooral in natuurvoedingswinkels terug vindt is quinoameel. Dit meel smaakt een heel klein beetje nootachtig en is tevens heel rijk aan eiwitten. Ideaal voor bijvoorbeeld een lekker bananenbrood.
  • Kikkererwtenmeel: Kikkererwtenmeel is gemaakt van fijngemalen, gedroogde kikkererwten en bevat veel eiwitten en vezels, waardoor het behoorlijk vullend is.
  • Teffmeel: Teff is een volkoren graan dat voornamelijk groeit in Ethiopië en Eritrea, waar het meestal wordt vermalen tot meel en gebruikt om injera te maken, een sponsachtig zuurdesembrood. Het heeft van zichzelf een nootachtige en aardse smaak en is daardoor heel lekker om te verwerken in bijvoorbeeld broden, koekjes of muffins.
  • Roggebloem: Roggebloem wordt gemalen uit roggekorrels, een soort graankorrel, en varieert in kleur van licht tot donker. Het heeft een moutige, aardse, lichtzure smaak die extra “complexiteit” toevoegt aan je baksels.

4. Andere Rijsmiddelen

Naast bakpoeder kunt u ook andere rijsmiddelen gebruiken om uw baksels te laten rijzen:

  • Baking soda met een zure stof: Baking soda (zuiveringszout) werkt alleen als het gecombineerd wordt met een zuur, zoals citroensap, azijn, karnemelk of yoghurt. Een veelgebruikte verhouding is een kwart theelepel baking soda plus een zuur ingrediënt per 100 gram bloem. Baking soda werkt sterker dan bakpoeder, dus u heeft er minder van nodig. Per 100 gram bloem gebruikt u bijvoorbeeld een eetlepel citroensap of natuurazijn of vier eetlepels yoghurt of karnemelk. Het zure ingrediënt dient u toe te voegen aan het natte gedeelte van uw recept, dus niet direct bij de droge bloem.
  • Gist: U kunt ook gist toevoegen aan uw bloem, maar gist heeft tijd en warmte nodig om te rijzen. Het werkt dan alleen als u uw deeg minstens een uur laat staan. Gist is dus alleen geschikt als u een gistdeeg wilt maken, en niet voor het bereiden van kant-en-klaar rijzend meel.

Tips en Veelgemaakte Fouten

  • Niet te veel bakpoeder: Dit kan een bittere smaak geven en ervoor zorgen dat uw baksel te snel rijst en vervolgens instort. Houd u daarom altijd aan de verhouding.
  • Goed mengen: Let ook op dat u het bakpoeder goed mengt met de bloem. Als het bakpoeder niet goed verdeeld is, kan uw baksel ongelijk rijzen. Gebruik daarom een zeef of meng goed met een garde.
  • Droog bewaren: Bakpoeder kan zijn werking verliezen als het vochtig wordt. Bewaar uw zelfgemaakt zelfrijzend bakmeel dan ook in een goed afgesloten pot.

Overzicht van Bloemvervangers

Bloemvervanger Verhouding t.o.v. Bloem Bijzonderheden
Amandelmeel 150 gram voor 100 gram bloem Geeft een nootachtige smaak, steviger resultaat
Havermeel 1:1 Moet eerst fijngemalen worden
Speltbloem 1:1 Lichtzoete smaak, meer vezels
Kokosmeel Niet 1:1 te vervangen Absorbeert veel vocht, geeft een vaste textuur

Het is van belang op te merken dat het vervangen van zelfrijzend bakmeel niet altijd een exacte wetenschap is, omdat recepten kunnen variëren en verschillende ingrediënten en verhoudingen bevatten. Het kan handig zijn om te experimenteren met het vervangen van zelfrijzend bakmeel door gewoon bakmeel en bakpoeder, en aanpassingen te maken op basis van persoonlijke voorkeuren en de gewenste resultaten.

labels:

Zie ook: