De juiste hoeveelheid en combinatie konijnenvoer is van levensbelang voor het konijn! Konijnen zijn herbivoren, dat wil zeggen dat het planteneters zijn. Ze hebben een gevoelig spijsverteringsstelsel dat continu in beweging moet blijven. Een goed uitgebalanceerd dieet speelt een zeer grote rol in de gezondheid en het welzijn van konijnen. Zonder de juiste voeding kunnen konijnen gemakkelijk last krijgen van problemen zoals buikpijn, tandafwijkingen, gasvorming in de darmen, verstopping, en stoppen met eten en keutelen.

Dergelijke problemen kunnen bij konijnen helaas ook erg gevaarlijk zijn. Het voorkomen is dan ook van groot belang. Konijnen halen bijna alle voedingsstoffen die ze nodig hebben uit hooi, groenvoer en hun eigen keutels, die ze weer opeten.

De basis van een gezond konijnendieet

Het spijsverteringsstelsel van een konijn is speciaal ontworpen om vezelrijke voeding, zoals gras en hooi, zo efficiënt mogelijk te verwerken. Konijnen zijn planteneters en hebben een bijzonder darmstelsel dat anders werkt dan dat van veel andere dieren. Hun spijsvertering begint al in de bek, waar ze hun voedsel snel fijnmalen met hun tanden. Ze slikken het door naar de maag, waar het wordt gemengd met spijsverteringssappen. Wat konijnen uniek maakt, is hoe ze omgaan met vezels. Het grootste deel van hun voedsel komt uiteindelijk in de dikke darm en de blinde darm, een grote fermentatiekamer waar bacteriën helpen bij het afbreken van de vezels.

Hierbij ontstaan voedingsstoffen die het konijn anders niet zou kunnen benutten. Een deel van deze waardevolle stoffen wordt uitgescheiden in de vorm van zachte keutels, ook wel caecotrofen genoemd. Omdat de spijsvertering van konijnen altijd in beweging moet blijven, is het essentieel dat ze de juiste voeding krijgen. Te weinig vezels of te veel suikers kunnen hun darmen ontregelen, wat ernstige gezondheidsproblemen kan veroorzaken. Een goed dieet bestaat daarom vooral uit hooi, aangevuld met bladgroenten en een kleine hoeveelheid brokjes.

Hooi: De basis van het dieet

Er zijn verschillende soorten hooi die konijnen kunnen eten, waaronder timotheehooi, grashooi, kruidenhooi, luzernehooi en weidehooi. Timotheehooi is het meest geschikt voor volwassen konijnen, omdat het rijk is aan vezels en weinig eiwitten bevat. Grashooi is ook goed voor volwassen konijnen, terwijl luzernehooi beter is voor jonge konijnen en konijnen die extra energie nodig hebben. Je kunt afwisselen tussen de verschillende hooi-soorten, afhankelijk van wat je konijnen het lekkerste vinden en wat ze nodig hebben voor hun gezondheid. Het is belangrijk goed te letten op de voorkeuren van je konijnen en te zorgen voor een gevarieerd dieet dat hun spijsvertering ondersteunt.

Groenten: Een noodzakelijke aanvulling

Konijnen hebben dagelijks verse groenten nodig om hun dieet compleet te maken, maar niet alle groenten zijn geschikt. Groenten zoals andijvie, witlof, wortelloof en selderij zijn heel goed voor konijnen. Vermijd echter groenten zoals ui, prei, knoflook, en aardappelen, omdat deze schadelijk kunnen zijn. Het is belangrijk om te variëren met groente om te zorgen voor een gezond en gebalanceerd dieet voor je konijn. Om zeker te zijn welke groente je wel en niet mag geven, hebben we een uitgebreide lijst voor je gemaakt. Het is belangrijk om nieuwe groenten langzaam te introduceren, zodat hun spijsverteringssysteem eraan kan wennen en je eventuele reacties, zoals diarree, kunt voorkomen. Begin al op jonge leeftijd met het aanbieden van verschillende soorten groenten, zodat ze wennen aan een gevarieerd dieet. Dit helpt hen niet alleen gezond te blijven, maar maakt ze ook minder kieskeurig.

Brokjes: Met mate

Bij het kiezen van brokjes voor je konijn is het belangrijk om te letten op de samenstelling, aangezien konijnen een dieet nodig hebben dat rijk is aan vezels en laag in suikers. Bepaalde brokjes zijn speciaal ontwikkeld om de gezondheid van konijnen te ondersteunen, met name hun spijsvertering. Goede brokjes bevatten geen kunstmatige kleurstoffen of conserveringsmiddelen en zijn gebaseerd op natuurlijke ingrediënten, zoals hooi en kruiden. Deze brokjes zien er dan ook allemaal hetzelfde uit en bevat geen muesli of stukjes fruit. Gemengde voeding voor konijnen wordt afgeraden omdat konijnen vaak alleen de lekkerste onderdelen kiezen, zoals zaadjes, en zo belangrijke voedingsstoffen missen.

Kruiden: Een gezonde toevoeging

Gedroogde kruiden zijn een lekkere en gezonde aanvulling op het dieet van je konijn. Ze zitten boordevol voedingsstoffen, zoals vitaminen en mineralen, en bieden extra variatie. Introduceer nieuwe kruiden altijd langzaam om spijsverteringsproblemen te voorkomen en kijk of je konijn ze goed verdraagt. Strooi een kleine hoeveelheid gedroogde kruiden over hun hooi of in hun voerbak als smakelijke en gezonde snack.

Wat mogen konijnen NIET eten?

Wanneer konijnen voedsel eten wat ze niet mogen kunnen ze daar erg veel last van krijgen. Buikpijn en diarree zijn veel voorkomende problemen en vaak is dit te wijten aan verkeerd eten. Dit kun je grotendeels voorkomen door in ieder geval onderstaande soorten niet aan je konijnen te voeren.

Groenten & kruiden

Je zult het misschien niet denken, maar niet alle groente is goed voor je konijnen. Zo mogen ze absoluut geen:

  • Knoflook
  • Rabarber
  • Kool
  • Bonen
  • Erwten
  • Spruiten
  • Aardappel(schillen)
  • Bieslook
  • Prei
  • Ui

Deze groenten kunnen niet goed verteerd worden en zorgen voor gasbellen in de darmen. Deze gasvorming veroorzaakt veel pijn. Houd er ook rekening mee dat je met het geven van sla en koolsoorten altijd voorzichtig moet zijn, ongeacht of ze in dit lijstje staan of niet. Veel konijnen zijn hier namelijk best gevoelig voor en krijgen er al snel diarree of gasvorming van. Geef het met mate en in combinatie met veilige groenten om vervelende klachten zoveel mogelijk te voorkomen. Zolang de keutels van jouw konijn er goed uit blijven zien kun je die groenten wel blijven geven.

Fruit & vruchten

Konijnen mogen fruitsoorten die een harde pit bevatten (steenvruchten) absoluut niet eten. Zowel de vrucht als de takken en de pit zijn giftig. Dit is onder andere het geval bij:

  • Abrikozen
  • Perziken
  • Olijven
  • Pruimen
  • Avocado’s
  • Walnoten
  • Dadels
  • Mango’s

Vooral de pit van steenvruchten is erg giftig. Deze bevat namelijk de stof cyanide die ervoor zorgt dat je konijn weinig tot geen zuurstof meer binnenkrijgt, vaak met dodelijke afloop. Daarom kan je ook pitjes van fruit, ook al zijn ze klein, beter weghouden van je konijn.

Konijnen vinden fruit vaak erg lekker, maar fruit blijft wel echt iets wat met mate gegeven moet worden. Veel fruitsoorten hebben een negatieve invloed op de spijsvertering van konijnen. Geef het daarom alleen in kleine porties en zeker niet dagelijks.

Nachtschade groenten

Heb je jouw konijnen buiten lopen? Dan is het ook goed om te weten welke -delen van- planten uit de nachtschadefamilie giftig zijn en konijnen dus beslist niet mogen eten. Het gaat met name om de planten van deze soorten:

  • Paprika’s
  • Tomaten
  • Aardappels
  • Aubergines
  • Pepers

Let dus goed op als je een moestuin hebt. De gevolgen kunnen dodelijk zijn. Ook bloemen, naaldbomen en kruiden kunnen heel gevaarlijk zijn. Weet je het niet zeker? Informeer dan altijd even bij de dierenarts of een specialist die met konijnen werkt.

Planten uit de nachtschade familie zijn erg giftig voor konijnen en knaagdieren. De hele plant is giftig, dus oppassen geblazen! Voorbeelden van planten uit de nachtschade familie zijn aardappelen, aubergines, tomaten en paprika’s (tomaten en paprika’s zijn wel goed voor je knager, maar zorg er voor dat ze de plant niet eten). Wanneer je konijn of knaagdier (de plant van) een van deze groenten eet, krijgt hij ernstige symptomen. De symptomen zijn als volgt: diarree krijgen, benauwd worden, een snelle hartslag krijgen en in coma raken. Het kan zelfs lijden tot het overlijden van je knager. Dit is natuurlijk te voorkomen door goed te zorgen dat je beestje geen van deze planten op kan eten.

Voor naald- en kerstbomen wordt veel gewaarschuwd, omdat in die bomen een bepaalde olie zit die giftig is voor bepaalde diersoorten. Konijnen eten in de natuur wel gewoon dennenappels en sparappels. Soms eten knagers in het wild zelfs schors van sommige naaldbomen. Zo lang ze dit maar met mate eten, is er niks aan de hand. Pas wel op voor grote hoeveelheden hars. Het hars van naald- en kerstbomen bevat namelijk etherische oliën en die zijn erg giftig als ze in grote hoeveelheden of onverdund worden gegeten door knagers.

Aardappelen en de schil daarvan zijn erg giftig voor konijnen en knaagdieren. Wanneer je knager dit heeft gegeten zal hij snel ziek worden en krijgt hij de volgende symptomen: diarree, een snelle hartslag, benauwdheid en hij kan in coma raken. Zorg er dus altijd goed voor dat aardappelen en de schillen zorgvuldig worden weggegooid. Ook bevatten aardappels veel zetmeel. Te veel zetmeel is slecht voor de gezondheid van konijnen en knaagdieren. Overgewicht en spijsverteringsproblemen kunnen gevolgen zijn van het eten van (te veel) zetmeel.

Geef je knager nooit prei, sjalot, bieslook of ui. Deze etenswaren zijn voor mensen heel lekker, maar voor je knager kan het slecht aflopen wanneer hij dit eet. Als je konijn of knaagdier een van deze dingen eet, krijgt hij last van darmproblemen en gasaanvallen, maar ook van bloedarmoede, donkere urine, wankelen en een zwakke hartslag. Dit kan slechte gevolgen hebben voor je beestje en moet dus voorkomen worden.

Hoe herken je buikpijn bij konijnen?

Door verkeerde dingen te eten kan een konijn dus al snel buikpijn krijgen. Konijnen kunnen alleen niet praten om het aan te geven. Daarom is het belangrijk om altijd aandacht te hebben voor de volgende symptomen. Deze kunnen erop wijzen dat jouw konijn last van buikpijn heeft:

  • Niet meer willen eten
  • Kleine tot geen keutels
  • Bolle buik welke je niet mag aanraken
  • Teruggetrokken in een hoekje zitten
  • Onrustige lighoudingen
  • Borrelend geluid uit de buik
  • Tanden knarsen, trillen en een snelle ademhaling

Uiteraard blijft ieder konijn een individu en reageert de een ergens heftiger op dan de ander. Ga in ieder geval altijd direct naar de dierenarts wanneer jouw konijn darmproblemen zoals verstopping, een gasbuik of diarree heeft.

5 voedingstips voor konijnen

Hieronder lees je nog 5 tips om rekening mee te houden bij het houden en verzorgen van konijnen.

  1. Geef je konijn niet te veel suikers, zoals fruit en brood. Konijnen vinden dit lekker, maar ze worden er dik van en het is slecht voor hun darmkanaal. Het mag wel, maar met mate.
  2. Zorg dat je konijn voldoende hooi heeft. Hooi zorgt voor een goede spijsvertering. Ook zorgen de vele kauwbewegingen voor het behoud van een gezond gebit.
  3. Pas op met likstenen. Deze bevatten veel zout en kunnen voor nier- en blaasproblemen zorgen. Het is dus belangrijk om lik- en knaagstenen bij gebruik slechts tijdelijk in het hok te plaatsen en niet standaard te laten hangen.
  4. Houd er bij het grazen in de tuin rekening mee dat het eerste jonge gras dat in het voorjaar opkomt te eiwitrijk is. Dit kan voor directe darmproblemen zorgen. Zorg dat je het gras eerst één of twee keer maait voordat je jouw konijnen laat grazen.
  5. Kruiden kunnen een krampstillende werking hebben. Sommige kruiden zijn erg goed voor de verzorging van de darmen of het herstellen van de eetlust en hebben een gunstige werking op de spijsvertering

Specifieke groenten en fruit: wat is veilig?

Onderstaande soorten groenten zijn veilig om met regelmaat aan te bieden als voedsel. Geef alles met mate. Het is beter een gevarieerde groenvoer schotel aan te bieden dan veel van één soort. Ook is het beter niet te lang dezelfde soort te geven, maar dit af te wisselen.

  • Andijvie: Bevat veel vezels en vocht. Het is licht verteerbaar en kan met regelmaat worden gegeven, als onderdeel van een gevarieerd dieet.
  • Bleekselderij: Bevat veel vezels en vocht. Snijd het in kleine stukjes, om verstikkingsgevaar door de lange, dradige structuur te voorkomen.
  • Bloemkool: Bevat veel vezels en vitamines. Zowel de roosjes, bladeren als de stengels mogen gegeten worden. Vooral de bladeren worden door veel konijnen als delicatesse gezien. Geef echter kleine hoeveelheden, omdat bloemkool gemakkelijk gasvorming kan veroorzaken.
  • Broccoli: Rijk aan vitamines en vezels, maar kan ook gasvorming veroorzaken bij konijnen. Geef daarom kleine hoeveelheden en kijk hoe je konijn erop reageert.
  • Chinese kool: Bevat veel vezels en vocht, maar kan gemakkelijk gasvorming veroorzaken omdat het een koolsoort is. Geef daarom alleen kleine hoeveelheden en introduceer zeer langzaam.
  • Courgette: Gemakkelijk verteerbaar. Zowel de schil als het vruchtvlees mogen gegeten worden.
  • Komkommer: Bestaat grotendeels uit water, wat verfrissend kan zijn. Kleine stukjes zijn prima, maar te veel kan diarree veroorzaken door het lage vezelgehalte. De schil is veilig, mits goed gewassen.
  • Paksoi: Bevat veel vitamines en vocht.
  • Paprika: Een veilige groente voor konijnen en bevat veel vitamine C, wat gunstig kan zijn. Rode en gele paprika’s zijn goed geschikt, maar verwijder altijd de steel, zaden en pitjes, omdat deze moeilijk verteerbaar zijn.
  • Peterselie: Zit vol vitamines en mineralen. Het kan als een gezonde aanvulling op het dieet worden gegeven, maar vanwege het hoge calciumgehalte is het belangrijk om het met mate te voeren.
  • Radijsjes: Bevatten veel zetmeel en kunnen hierdoor gemakkelijk gasvorming veroorzaken. Geef daarom slechts maar een klein stukje en niet te vaak.
  • Rijpe tomaten: Veilig voor konijnen, maar bevatten veel suiker en weinig vezels. De tomatenplant zelf is giftig!
  • Rucola: Bevat veel voedingsstoffen. Omdat het een pittige smaak heeft en oxalaten bevat, is het belangrijk om het in kleine hoeveelheden te geven.
  • Sperziebonen: Bevatten lectines en andere stoffen die giftig kunnen zijn voor konijnen. Dit kan leiden tot spijsverteringsproblemen en vergiftiging.
  • Spinazie: Bevat veel voedingsstoffen, maar ook oxalaten. Dit zijn natuurlijke zuren die in het lichaam van je konijn kunnen opstapelen en bij te grote hoeveelheden schadelijk zijn. Af en toe een kleine beetje is prima, maar geef het niet te vaak.
  • Spitskool: Bevat veel vezels en voedingsstoffen. Geef het in kleine hoeveelheden, omdat koolsoorten gemakkelijk gasvorming kunnen veroorzaken.
  • Spruitjes: Veilig te geven, maar kunnen wel gasvorming veroorzaken.
  • Venkel: Bevat veel vezels, vitamines en ondersteunende voedingsstoffen voor de spijsvertering. Zowel de knol, stelen als het loof mogen gegeven worden.
  • Witlof: Licht verteerbaar en bevat veel vocht en vezels.
  • Wortels: Konijnen vinden wortels heerlijk. Wel bevat de wortel zelf veel suiker. Geef deze daarom slechts in kleine hoeveelheden. De worteltopjes en het loof daarentegen mogen in grotere hoeveelheden gegeven worden.

Fruit geef je altijd met mate. De fruitsuikers zijn niet heel goed voor de konijnenbuikjes. Niet alle konijnen kunnen er tegen, veel konijnen krijgen diarree. Geef dus echt kleine porties en niet dagelijks. Geef fruit altijd vers, niet uit blik, pot of diepvries.

  • Aardbeien: Een lekkere traktatie voor je konijn, maar bevatten veel natuurlijke suikers. Geef daarom slechts een klein stukje en niet te vaak. Ook de aardbeienplant is veilig voor konijnen, zowel de bladeren, stengels als bloemen.
  • Appel: Heerlijk zoet, maar bevat ook veel suikers. Hierdoor vinden de meeste konijnen dit erg lekker. Geef daarom slechts een klein stukje, af en toe. Een dun schijfje of een paar kleine blokjes van een centimeter zijn meer dan voldoende.
  • Banaan: Wordt als zeer smakelijk ervaren door konijnen, maar bevat veel suiker. Geef daarom slechts een klein stukje als traktatie en niet te vaak. Eén schijfje is al voldoende! Te veel banaan kan problemen met de darmen en overgewicht veroorzaken. De schil is niet giftig, maar wel moeilijk verteerbaar.
  • Druiven: Niet giftig voor konijnen, maar bevatten wel veel suikers. Geef het daarom alleen als een zeldzame traktatie. Gebruik bij voorkeur pitloze druiven of verwijder de pitten, deze zijn namelijk heel slecht te verteren.
  • Mandarijn: Bevat veel suiker en zuur. Geef het daarom slechts als zeldzame traktatie en in zeer kleine hoeveelheden.
  • Peer: Bevat veel suiker, geef daarom slechts af en toe een klein stukje als traktatie. Verwijder de pitten en het klokhuis, omdat deze schadelijke stoffen kunnen bevatten.
  • Watermeloen: Vinden ze vaak heerlijk. Het is een verfrissende traktatie, die lekker zoet is en veel vocht bevat. Omdat watermeloen veel suiker en weinig vezels bevat, mag het enkel als traktatie gegeven worden en in kleine stukjes. Ook de schil is veilig, maar geef hier slechts een klein stukje van.

Let op: Het is aan te raden voorzichtig te zijn met het voeren van fruit met pitten er in. Appelpitjes, perenpitjes, druivenpitten, ze bevatten allemaal grondstoffen voor blauwzuur (cyanide). En dat is giftig. In kleine hoeveelheden kan een konijnenlijfje het wel afbreken, maar konijnen zijn niet zo groot, het is dus lastig te zeggen waar de veilige grens is.

Veilige boomsoorten voor knaaghout

Van onderstaande boomsoorten is het veilig om takken en bladeren als knaagmateriaal te geven. Geef alles wel met mate, te veel van hetzelfde is niet goed. Ook is het niet de bedoeling dat ze bijv. minder hooi gaan eten door een grote hoeveelheid knaaghout. Zorg er voor dat het altijd onbespoten takken en bladeren zijn!

Let op met hout en vruchten van steenvruchten. Daar zitten stoffen in, die in het konijnenlijfje worden omgezet naar o.a. cyanide. In de meeste gevallen merk je het pas nadat ze er meerdere keren of echt grote hoeveelheden van gegeten hebben. Het veroorzaakt ademhalingsproblemen, hartstilstand, kreupelheid, en schildklierproblemen. Verder zitten deze stoffen ook in vlierbessen, onbewerkt lijnzaad, amandelen en cassave.

Wat te doen als je konijn iets verkeerds heeft gegeten

Het is belangrijk dat je rustig blijft en direct actie onderneemt. Bel de dierenarts, vertel wat er is gebeurd en volg het advies op dat de dierenarts je geeft. De dierenarts zal je adviseren om naar de praktijk te komen en daar zal hij/zij je dier behandelen.

Voeding dat het meest dichtbij een natuurlijk grasdieet in het wild komt, is het beste voor je knager, omdat het vol zit met vezels. Dit kan vers gras of hooi zijn, wat je gemakkelijk via een hooiruifje kunt geven.

Als jouw konijn of knaagdier altijd lekker door het huis huppelt, is het handig om een mooie ren van Trixie in huis te hebben voor wanneer je gaat koken!

Wil jij graag meer weten over het houden en verzorgen van konijnen? Voor vragen en advies ben je altijd welkom om langs te komen in de Discus dierenspeciaalzaak. De specialist in de winkel helpt je graag!

labels:

Zie ook: