Niet iedereen heeft de luxe van een grote tuin, zeker niet in Nederland, waar stadstuinen steeds kleiner worden. Gelukkig kun je ook met een kleine stadstuin veel kanten op, want er zijn genoeg fruitsoorten die in een kleine tuin passen.

Voor- en Nadelen van een Stadstuin

Een kleine stadstuin heeft enkele voor- en nadelen als het aankomt op het kweken van fruit tegenover een grote landelijke tuin:

Nadelen

  • Beperkte ruimte: In een stadstuin worstel je vaak met de vierkante meters. Een achtertuin van 50m2 of zelfs minder is geen uitzondering, waardoor een grote boom natuurlijk nooit past.
  • Slechte of vervuilde grond: Het is geen uitzondering om in een stadstuin vervuilde of slecht gestructureerde grond tegen te komen. Natuurlijk zijn er ook stadstuinen met een uitstekende bodem waar van alles groeit.
  • Schaduw van omliggende gebouwen: Schaduw komt in de stadstuin voor, wat een uitdaging kan zijn voor fruitsoorten die veel zon nodig hebben. Gelukkig zijn er genoeg planten en bomen die goed groeien in de halfschaduw of volledige schaduw.

Voordelen

  • Beschutting tegen wind en vorst: De vele gebouwen en muren in een stad bieden beschutting als het hard stormt of vriest. Er kunnen vaak enkele graden temperatuurverschil zijn, en ook de wind is vaak een stuk minder sterk.
  • Warmer microklimaat: De stad biedt vaak een wat warmer microklimaat. Deze extra warmte zorgt ervoor dat vooral fruitsoorten uit zuiderlijke gebieden beter afrijpen.
  • Meer mogelijkheden voor verticaal tuinieren: In een stadstuin zijn vaak genoeg hekken, muren of schuttingen te vinden. Als je niet de breedte in gaat, moet je de lucht in gaan, en met verticaal tuinieren kan dit!

Geschikte Fruitsoorten voor de Stadstuin

Een stadstuin leent zich vooral voor bessenstruiken. Die blijven wat kleiner dan de bomen, en passen dus ook beter in de kleine tuinen. Hieronder vind je een overzicht van geschikte fruitsoorten:

Dwergfruitbomen

De beste fruitbomen voor in de stadstuin zijn dwergfruitbomen. Die blijven van nature een heel stuk kleiner dan de 'gewone' varianten van deze zelfde bomen. Dwergfruitbomen kan je in de volle grond planten, of in een pot houden. Als je de boom in pot houdt is goed water geven en bemesten wel meer werk. Daarom adviseren wij altijd, als het kan, om deze bomen in de volle grond te planten. Onze favoriete dwergbomen zijn o.a. Ook perzik- en nectarinebomen zijn als dwergboom te verkrijgen.

Hoewel er in een stadstuin vaak voldoende warmte is om fruit te laten rijpen, is er wel een andere uitdaging. Deze bomen worden namelijk al snel besmet door krulziekte. Het beste is om de perziken en nectarines in een kas of serre te houden om aantasting te voorkomen. Maar heb je die luxe niet?

Zuilfruitbomen

Naast dwergbomen zijn er ook zuilfruitbomen (of kolombomen). Ze zijn ideaal omdat ze niet breed worden, maar wel hoog. De meeste zuilbomen zijn appels. Dit zijn ook de bomen die het smalste blijven. Onze favorieten zijn de McIntosh en de Red Sensation. Ook zijn er enkele zuilperenbomen. Ook die zijn erg smal, maar minder dan de appels. De zuilkers, pruim, abrikoos en perzik zijn anders.

Leifruitbomen

De laatste optie die goed geschikt is voor de stadstuin is een leifruitboom. Dit zijn gewone fruitbomen, maar op een langzaam groeiende onderstam. Door de takken uit te buigen maak je de boom plat. Zo kan de boom bijvoorbeeld goed tegen een schutting aangroeien. Deze horizontale takken zorgen voor een hoge opbrengst met zoete en smakelijke vruchten. Een ander groot voordeel van leifruitbomen is dat ze in een enorm assortiment fruitbomen te verkrijgen zijn. Je kunt een leifruitboom kiezen in een gemakkelijk, zelfbestuivend ras zoals de Elstar of Conference.

Bessenstruiken

Bij fruitbomen moet je dus een beetje oppassen met welke boom je uitkiest. Met bessenstruiken is er meer te kiezen. De meeste bessenstruiken zijn prima geschikt om in een fruittuin aan te planten. Ook kunnen bessenstruiken goed in pot gehouden worden.

De best geschikte bessenstruiken voor in een stadstuin zijn:

  • Aardbeien
  • Blauwe bessen
  • Frambozen
  • Kruisbessen
  • Rode bessen
  • Vijgenstruiken

De eerste bessenstruiken die erg goed geschikt zijn voor een stadstuin, zijn aardbeienplanten. Maar wat misschien nog beter is, is aardbeienplanten in pot houden. Aardbeien houden er nogal van om te gaan hangen, waardoor je dus heel leuke hangbakken over houdt. Aardbeien staan graag op een zonnige plek, en in zachte, lichtzure grond. Als je ze in een pot plant mogen ze in gewone potgrond.

Nog zo'n fruitsoort die je misschien in de volle grond wilt aanplanten is de blauwe bes. Blauwe bessen zijn erg kieskeurig wat grondsoort betreft. Staan ze niet op heel zachte, goed doorlatende en vooral zure grond? Nu kan je het geluk hebben dat je een tuin hebt met veengrond. Die grond is van nature heel zuur, en perfect voor blauwe bessen. Je kunt de blauwe bes dan beter in een pot houden. Vul die pot met potgrond voor zuurminnende planten en geef de struik in de zomer voldoende water.

Ook frambozen en bramen kunnen in een stadstuin worden gekweekt. Toch is het wel belangrijk om het juiste ras te kiezen voor jouw plek in de tuin. Daarom zijn deze planten vooral ideaal om tegen een muur, schutting, rek of draden vast te maken. Zo nemen ze minder ruimte in beslag, en geven ze ook meer fruit. Wat rassen betreft is er veel te kiezen. Onze favorieten zijn Meeker, Polka en Himbotop voor de frambozen, en Triple Crown en Chester Thornless voor de bramen. Allemaal toprassen met een fantastische smaak. Wil je liever iets bijzonders? Kijk dan ook eens bij de gele framboos Golden Everest of de Doornloze Loganbes.

Heb je geen ruimte voor zo'n grote frambozenstruik of braam? Dan kan je deze fruitstruiken ook goed in pot houden! Maar, het is dan wel belangrijk om een speciaal ras uit te zoeken die compact groeit. De meeste frambozen en bramenplanten doen dat niet, dus een speciale dwergframboos of dwergbraam zijn absoluut nodig. De loganbes is een doornloze kruising tussen een framboos en braam. Erg lekker, en ook erg mooi.

De kruisbes, rode bes, witte bes en zwarte bes lijken allemaal erg op elkaar. Het zijn middelgrote struiken die goed passen in een stadstuin. Ook geven ze allemaal heel erg gemakkelijk fruit. Je kunt ze in de volle grond aanplanten, maar ook in pot houden is mogelijk.

De vijg is natuurlijk niet echt een bessenstruik. Maar je kunt een vijg wel als struikvorm of boomvorm laten groeien. Een vijg groeit het beste in een beschutte en warme plaats. Kies dus het liefste een plekje bij een zuidmuur uit. Dit mag best een plek zijn met een droge, schrale en voedingsarme ondergrond. Want daar kan een vijg juist heel goed tegen. De beste vijgenstruiken voor een wat kleinere tuin zijn de Rouge de Bordeaux en de Little Miss Figgy. Beide rassen met een compacte groeivorm die dus relatief klein blijven. Ga je toch voor een andere vijg? Dat kan! Maar kies dan wel een goed winterharde vijg uit.

Klimmende Fruitplanten

Met alle schuttingen en muren van een stadstuin is er ook genoeg ruimte voor klimmende fruitplanten. De beste soorten klimfruit voor de stadstuin zijn druiven, kiwi's en de schijnaugurk. Daarnaast is het ook mogelijk om loganbessen en doornloze bramen te gebruiken, maar die moet je zelf wel aanbinden.

Een druif heeft namelijk het liefste een warme en beschutte plaats in de tuin, en die is er in de stadstuin vaak meer dan genoeg. De druif is perfect voor een stadstuin. Het liefste plant je de druif bij een zuidermuur, of over een pergola of overkapping. Zolang er maar voldoende zon is. Heb je niet zoveel zon? Dan kan je het beste overwegen om een Zilga druif aan te planten.

Een druif kan van nature best groot worden, maar laat zich goed snoeien. Met de juiste snoei heb je bij een druif genoeg aan één schuttingdeel van zo'n 2x2 meter groot. Op die manier heb je een mooie, volle druivenplant die vol met trossen zit.

De kiwi is een geweldige toevoeging aan een stadstuin, maar houd er rekening mee dat hij behoorlijk groot kan worden. Met z’n grote bladeren en lange ranken is hij ideaal om een pergola of carport mee te bedekken. Maar je hebt wel wat ruimte nodig—reken op minstens vier meter, anders zal je kiwi niet genoeg energie hebben om fruit te geven. Heb je niet zoveel ruimte? Overweeg dan een kiwibes! Deze compacte variant heeft slechts de helft van de ruimte nodig, of zelfs minder. Hoewel de bladeren minder indrukwekkend zijn, krijg je wel kleine, zoete vruchtjes die je direct met schil en al kunt eten. Ze smaken net als kiwi’s, maar dan in miniformaat. De kiwibes Issai is een prima keuze; hij is zelfbestuivend en daarmee lekker makkelijk. Zorg er wel voor dat je hem op een beschutte plek plant om vorstschade in het voorjaar te voorkomen.

De schijnaugurk is een minder bekende fruitplant. Vaak wordt deze in Nederland aangeplant als sierplant, vanwege de aantrekkelijke bloemen. Maar het is zeker ook een fruitklimmer.

Tips voor een Succesvolle Fruittuin in de Stad

Ben je nu heel geinspireerd geraakt om met fruitbomen en struiken in de tuin aan de gang te gaan? Dat kan ik helemaal begrijpen! Maar er schuilt natuurlijk het risico dat je ruimte tekort komt.

  • Ga verticaal tuinieren: Gebruik leibomen (espalier) en klimfruit om vooral de hoogte in te werken.
  • Gebruik bakken en potten: Op die manier kan je ook fruitbomen kwijt op de stoep voor je huis, op je terras of op een balkon of dakterras.
  • Met buren aan de gang?: Gemeenschappelijke ruimten, 'community gardening' en projecten met openbaar groen betekenen dat je met eetbare planten aan de gang kunt met de buurt.
  • Keuzes maken!: Het is vaak beter om minder bomen te hebben, met genoeg ruimte, dan bomen die net iets te dicht op elkaar staan.

Dat je een fruittuin in de stad aanlegt betekent natuurlijk niet dat je alleen maar fruit mag aanplanten. Sterker nog, fruit combineert heel goed met andere planten! Soms hebben de fruitbomen zelfs voordeel aan planten in de buurt.

  • Sierplanten: Ga dan vooral voor inheemse planten en bijenplanten. In het voorjaar hebben de bijen genoeg te snoepen aan de fruitbomen en struiken. Maar vooral in de zomer hebben ze behoefte aan andere bloemen.
  • Groenten: Hoewel je groenteplanten het liefst niet direct onder een fruitboom zet, kunnen ze wel goed op een iets andere plaats in je tuin.
  • Kruiden: Die zijn vaak uitstekende bijenplanten, en ook heerlijke eetbare planten.

Een stadstuin mag dan wel klein zijn, maar biedt toch verrassend veel mogelijkheden voor het kweken van fruit. Hoewel je wat nadelen kunt tegenkomen, zoals beperkte ruimte en mogelijk slechte grond, zijn er ook duidelijke voordelen. De beschutting van gebouwen zorgt bijvoorbeeld voor een warmer microklimaat en bescherming tegen wind en vorst.

Kies voor compacte fruitbomen zoals dwerg- of zuilbomen, of gebruik leifruitbomen en verticale oplossingen om optimaal gebruik te maken van de beschikbare ruimte. Daarnaast zijn fruitstruiken zoals aardbeien, blauwe bessen en vijgen uitstekend geschikt voor kleine stadstuinen.

labels:

Zie ook: