Nachtschade is een plantenfamilie die zowel eetbare als giftige soorten omvat. Als familie is ‘ie een beetje omstreden, omdat er planten bij zitten die schadelijke gevolgen kunnen hebben, vooral in grote hoeveelheden. Toch zitten er veel bekende soorten in de familie die de meesten van ons regelmatig eten. Denk aan tomaat, aubergine, paprika en aardappel.

Wat zijn nachtschades?

Nachtschades zijn de eetbare delen van bloeiende planten die bij de Solanaceae-familie horen. Het is een flinke familie, met meer dan 1500 leden. Het zijn groenten die botanisch gezien vaak als fruit worden gezien.

Onder nachtschades vallen bijvoorbeeld:

  • Tomaten
  • Aardappelen
  • Aubergines
  • Paprika’s
  • Chilipepers
  • Goji bessen

Botanisch gezien vallen aubergines, paprika’s en tomaten trouwens onder fruit. Dat geldt ook voor goji bessen. Aardappelen zijn botanisch gezien een groente, of eigenlijk een knol. In het dagelijks leven hebben we het echter vaak over nachtschade groenten.

Nachtschade Groenten Lijst

Wanneer we alle nachtschade groenten op een rijtje zetten, krijgen we de volgende lijst:

  • Aubergine
  • Paprika's, zoete paprika's
  • Hete pepers
  • Aardappelen (met uitzondering van zoete aardappelen en yams)
  • Tomaten
  • Pepino
  • Physalis (ook wel Peruvian ground cherry, ananaskers, incabes, Kaapse kruisbes of goudbes genoemd)
  • Tamarillo

Sommige mensen denken bij nachtschaden ook aan courgette omdat mensen deze groente veel met de netgenoemde groente eten. Courgettes zijn echter familie van de komkommer (cucurbitaceae) en dat zijn geen nachtschaden.

De voordelen van nachtschade groenten voor je gezondheid

Sommige mensen zijn gevoelig voor nachtschade, daarover straks meer. Over het algemeen zijn het voedingsmiddelen die goed passen in een gezond, gevarieerd dieet. De meeste nachtschades die we eten bevatten verschillende voedingsstoffen, waaronder vitamine B1 (thiamine). Ook andere B-vitaminen zitten bijvoorbeeld in tomaten, aubergine en goii bessen, paprika is een vitamine C leverancier en aardappelen trouwens ook. Tomaten bevatten ook lycopeen. Die stof geeft ze hun rode kleur en werkt voor de tomaat als antioxidant.

Zijn nachtschades slecht voor je?

Hoewel nachtschades veel voedingsstoffen bevatten, zijn er ook mensen die geen nachtschades eten. Dit komt vanuit een angst dat nachtschades slecht voor je zijn. Dat nachtschades ongezond zouden zijn, zou komen door bepaalde stoffen die in de plantenfamilie te vinden is. Die stoffen heten glycoalkaloïden.

Glycoalkaloïden zijn natuurlijke stoffen en nachtschades gebruiken het als verdedigingsmechanisme tegen insecten en ziekten. Ze verdedigen zichzelf hiermee; zie het als natuurlijke bestrijdingsmiddelen. Door glycoalkaloïden krijgen groenten hun bittere smaak. De belangrijkste glycoalkaloïden is solanine. Ook tomatine is een bekende. Daarnaast bevatten nachtschades ook lectines, die overigens ook buiten de nachtschade familie voorkomen. Ook dit zijn verdedigingsmiddelen van de plant.

Voor de meeste mensen zijn ze volkomen ongevaarlijk, maar er zijn ook mensen die er gevoelig voor zijn. Bij hen veroorzaken de nachtschades irritatie aan de darmwand.

Mensen die een auto-immuunziekte hebben, vermijden soms het eten van nachtschades. Bijvoorbeeld gewrichtspijn zou verergeren of huidklachten lijken soms meer op te treden. De glycoalkaloïden in nachtschades zouden hun symptomen verergeren. Er is onderzoek dat aantoont dat een prikkelbare darm extra optreedt na het eten van aardappel. Maar dat geldt niet voor iedereen, en ook niet voor iederéén met een prikkelbare darm.

Voor de meeste mensen geldt dat je wel heel veel nachtschade groenten zou moeten eten, om er last van te krijgen. De glycoalkaloïden kunnen klachten geven wanneer je ze in echt grote hoeveelheden binnenkrijgt. Dat gebeurt in de praktijk niet vaak. Bovendien zijn er ook onderzoeken die juist wijzen op vele voordelen voor onze gezondheid. Meer onderzoek is dus nodig.

Nachtschades veilig eten

Voor de meeste mensen zijn nachtschades dus probleemloos en ook nog goed voor je. Ze passen prima binnen een gevarieerd voedingspatroon. Dat is trouwens altijd een goed idee! Als je afwisselend eet, krijg je niet snel te veel nachtschade groenten binnen en heb je ook minder kans op klachten en intolerantie.

Om veilig de voordelen van nachtschades te leveren, zonder te veel binnen te krijgen, is met onze Daily Mix Box. Elk flesje met vers groente- en fruitsap bestaat uit 8 tot 14 verschillende groenten. Over afwisseling gesproken! Je krijgt dus niet snel te veel van één soort binnen en profiteert van een breed scala aan voedingsstoffen.

Makkelijker kan het niet: elke dag vers sap, zonder de deur uit te gaan.

Maak ze nacht-onschadelijk

De hoeveelheid ‘schadelijke’ stoffen in nachtschades kan verschillen. Onrijpe groenten hebben er bijvoorbeeld veel meer dan rijpe. Gelukkig verminderen deze stoffen als de groenten rijper worden en door koken. Om nachtschadegroenten veilig te eten, kun je de volgende tips volgen:

  • Kies rijpe groenten: Onrijpe groenten bevatten meestal meer schadelijke stoffen. Onrijpe tomaten bevatten bijvoorbeeld veel meer solanine en tomatine dan rijpe. Zorg ervoor dat tomaten en paprika's volledig rijp zijn voordat je ze eet.
  • Kook waar nodig: Koken kan helpen om de schadelijke stoffen in nachtschadegroenten te verminderen. Dit geldt vooral voor aardappelen, die door koken veiliger worden. Ook voor tomaat kan dit helpen.
  • Schil aardappelen en verwijder groene plekken: Solanine zit vaak in de schil van aardappelen en in groene plekken. Schil de aardappelen en snijd groene plekken weg voor de zekerheid.
  • Verwijder het groene stukje uit tomaten: Als je tomaten rauw eet, snijd dan het groene kroontje eruit. Dit deel kan namelijk meer solanine bevatten.

Hoe reageer jij op nachtschade groenten?

Als je klachten hebt na het eten van nachtschade groenten, dan kun je het beste een eliminatiedieet proberen. Dat is simpel: vermijd alles nachtschades voor een bepaalde periode, bijvoorbeeld een maand. Heb je geen klachten? Dan kun je langzaam één voor één een nachtschade groente introduceren. Het kan namelijk ook zijn dat je gevoelig bent voor één van hen, maar niet per se voor allemaal.

Als je na het eten van bijvoorbeeld paprika of tomaat last krijgt van buikpijn, eczeem, slapeloosheid, reumatische klachten, ademhalingsproblemen of een ruwe tong, kan dat betekenen dat je allergisch bent voor één of meerdere stoffen die voorkomen in nachtschade. Als je hierover twijfelt kan het helpen om een eetdagboek bij te houden, of vier weken producten die nachtschade bevatten te vermijden. Als de klachten erna terugkomen, ben je waarschijnlijk gevoelig voor deze producten. De voedingsmiddelen helemaal weglaten of minder eten zijn dan opties, en in dat geval is het handig om contact op te nemen met een diëtist. Op die manier weet je zeker dat je voeding gevarieerd is, en kun je ook nog eens lekkere alternatieven ontdekken. Bij twijfel kun je ook een huid-of bloedtest doen om te onderzoeken of je allergisch of gevoelig bent voor nachtschade.

Zijn nachtschades Paleo, of niet?

Nachtschades passen om verschillende redenen niet binnen een Paleo voedingspatroon. Allereerst zijn de nachtschades van origine afkomstig uit Zuid-Amerika, de eerste mens kwam uit Afrika (deze continenten waren toen al los van elkaar). Om die reden kan de nachtschade niet tot het oorspronkelijke dieet van de mens hebben behoord en is het lichaam er dan ook niet optimaal op aangepast.

Een belangrijkere reden is de aanwezigheid van verschillende antinutriënten in de nachtschades. Antinutriënten zijn stofjes die de plant aanmaakt om zijn nakomelingen te beschermen. Zie het als een moeder beer die zijn kleintjes verdedigt ten koste van alles! Een plant kan natuurlijk niet grommen en bijten, dus die zorgt ervoor dat zijn ‘kleintjes’ op een andere manier worden beschermd. Planten doen dat door middel van antinutriënten. Daarmee veroorzaken ze een zodanig vervelende reactie in het lichaam van het mens of dier wat het op eet, dat diegene het de volgende keer wel laat om die plant te eten. Zo zorgt de plant ervoor dat zijn zaadjes in de grond terecht komen en er nieuwe planten gaan groeien.

In de mens beschadigen antinutriënten de darmwand, kunnen ze ontstekingsreacties veroorzaken en ontregelen ze zo het immuunsysteem. Veel mensen met een auto-immuunziekte zijn dan ook erg gevoelig voor nachtschades. Zeker wanneer het een ziekte betreft die de gewrichten aan tast.

Ben jij er gevoelig voor?

Hoe kom je er achter of je gevoelig bent voor nachtschades? Dat is simpel. Zet ze 30 dagen absoluut niet op je menu. Na die 30 dagen kun je ze weer rustig gaan eten. Voel je daarna een groot verschil qua energie, stemming, spijsvertering of wellicht pijn? Dan is de kans heel groot dat je gevoelig bent voor nachtschades. Heb je nergens last van? Dan kun je ze zo nu en dan best eten. Maar lees nog even door, want niet iedere nachtschade is hetzelfde.

Niet iedere nachtschade is hetzelfde

Nachtschades bevatten dus antinutriënten en die hebben een nadelig effect op het lichaam. Dit effect is erger wanneer je er gevoelig voor bent. Oké. Maar gelukkig is hier een nuance in aan te brengen. Niet iedere tomaat of paprika bevat namelijk evenveel antinutriënten, en op die manier is niet iedere tomaat of paprika (of andere nachtschade) even nadelig voor het lichaam.

Wat het verschil maakt? De zon!

Rijping in de zon zorgt ervoor dat de hoeveelheid antinutriënten in nachtschades afneemt. Helaas is niet iedere rijpe tomaat (of paprika, of aubergine, etc.) die je in de supermarkt vindt ook daadwerkelijk in de zon gerijpt. Deze groenten worden veelal in kassen gekweekt, of ze worden onrijp geplukt. Vervolgens komen ze in een chemisch proces terecht waarbij deze groenten kunstmatig worden gerijpt: de tomaat wordt rood. Een in de kas gekweekte tomaat die chemisch is gerijpt, bevat dus aanzienlijk meer antinutriënten dan een tomaat die lekker in de zon is gerijpt. Een tomaat uit je eigen moestuin bijvoorbeeld, of eentje van de biologische boer!

Wanneer je de zon lekker zijn werk laat doen en de groenten de tijd geeft om op te groeien en te rijpen, zijn ze veel gezonder voor je. Dus kies je er toch voor om nachtschades te eten: zorg er dan voor dat ze in de zon zijn gerijpt.

labels:

Zie ook: