Kalium is een essentieel mineraal dat een rol speelt bij de geleiding van zenuwprikkels, het samentrekken van spieren, de bloeddrukregulatie en de vochthuishouding. Het is een mineraal dat in bijna alle voedingsmiddelen voorkomt.

Bij een goede nierfunctie wordt het kaliumgehalte in het lichaam in balans gehouden, door een teveel aan kalium uit te plassen. Wanneer er een verminderde nierfunctie is, kan er te veel kalium in het bloed achterblijven. Het gevolg hiervan is dat het kaliumgehalte in het bloed te hoog wordt.

U heeft een te hoog kaliumgehalte in het bloed. Uw arts heeft u daarom geadviseerd om een kaliumbeperkt dieet te volgen. In deze folder vindt u meer informatie en adviezen over voeding bij een kaliumbeperkt dieet.

Wat is een kaliumbeperkt dieet?

Van de arts of diëtist hoor je of het nodig is om op het kalium in je voeding te letten. Je krijgt dan het advies om een kaliumbeperkt dieet (kaliumbeperking) te volgen. Daarbij krijg je begeleiding van de diëtist.

Er wordt bij een te hoog kaliumgehalte in het bloed altijd eerst gestart met een kaliumbeperkt dieet (2000-3000mg per dag). Het is belangrijk om te variëren met voedingsmiddelen.

U ontvangt deze informatie, omdat het kaliumgehalte in uw bloed te hoog is. U leest in deze richtlijn wat u kunt doen om het kaliumgehalte in uw bloed te laten dalen.

Waarom een kaliumbeperkt dieet?

Wanneer de nieren goed werken, wordt het overschot aan kalium uitgeplast. Bij een verminderde nierfunctie, blijft er te veel kalium in het lichaam achter. Dit kan schadelijk zijn voor uw gezondheid. Een hoog kaliumgehalte in het bloed kan lijden tot hartklachten, zoals hartritmestoornissen. Een veel te hoog kaliumgehalte kan zelfs leiden tot een hartstilstand.

Het gevolg hiervan is dat het kaliumgehalte in het bloed te hoog wordt. Dit heeft gevolgen voor uw gezondheid. Een te hoog kalium kan leiden tot hartklachten, bijvoorbeeld stoornissen in het hartritme. Hoe hoger het kalium wordt, hoe groter ook de kans op een hartstilstand wordt.

Kalium in voeding

Kalium zit in vrijwel alle voedingsmiddelen; maar met name in:

  • aardappelen
  • groente en (gedroogd) fruit
  • noten
  • koffie
  • cacao
  • melkproducten
  • natriumarme dieetzouten

De volgende voedingsmiddelen bevatten veel kalium:

  • Aardappelen
  • Groenten
  • Fruit
  • Vruchtensap
  • Gedroogde vruchten
  • Koffie
  • Melkproducten
  • Appelstroop
  • Cacao (pure-, melk- en witte chocolade)
  • Noten
  • Peulvruchten (zoals witte-, bruine- en zwarte bonen, kapucijners, linzen en kikkererwten)
  • Tomaat, tomatenketchup, tomatenpuree en tomatensaus

Let op: ook in natrium-/zoutarme producten kan kalium zijn toegevoegd, bijvoorbeeld:

  • natriumarm (strooi)aroma / zout met minder natrium
  • natriumarme ketjap
  • natriumarme bouillonpoeder

U leest op het etiket of er kalium is toegevoegd.

De volgende producten bevatten weinig kalium:

  • Rijst
  • Deegwaren (zoals pasta en macaroni)
  • Thee
  • Frisdrank
  • Kaas
  • Jam
  • Honing
  • Suiker
  • Boter
  • Olie

Gemiddeld krijgt iemand 4 tot 6 gram (4.000 tot 6.000 milligram) kalium per dag binnen via voeding. Hoeveel kalium u tijdens een kaliumbeperkt dieet mag gebruiken, is afhankelijk van uw bloedwaarden. Uw arts of diëtist vertelt u hoeveel kalium u per dag mag nemen. Voor nierpatiënten geldt vaak het advies om maximaal 2 tot 3 gram (2.000 tot 3.000 milligram) kalium per dag te nemen.

Groente en Kalium

Groente en fruit bevatten veel kalium. Maar deze voedingsmiddelen heb je nodig voor een gezond voedingspatroon. Toch is het belangrijk dat je iedere dag groente eet. Wissel af met verschillende soorten groenten en fruit.

Hieronder vindt u een overzicht van de kaliumarme en -rijke fruitsoorten en groenten, op volgorde van laag naar hoog.

Kaliumarme en kaliumrijke fruitsoorten en groenten

Groente Fruit
Laag Kalium
  • broccoli
  • groene kool
  • peultjes
  • rode kool
  • snijbonen
  • sperziebonen
  • wortelen
  • zuurkool
 Laag Kalium
  • 2 passievruchten
  • bosbessen
  • 2 abrikozen, vers
  • 1 appel
  • 1 peer
  • 2 mandarijntjes
  • 2 pruim
Gemiddeld Kalium
  • andijvie
  • bieten
  • bloemkool
  • chinese kool
  • courgette
  • witlof
  • bleekselderij
  • tuinbonen
  • venkel
 Gemiddeld Kalium
  • 1 schijf watermeloen
  • 1 schijf ananas
  • 1 sinaasappel
  • 1 perzik
  • 1 nectarine
  • 1 schaaltje bramen
  • 1 schaaltje frambozen
  • 1 grapefruit
  • 1 kiwi
  • 1/2 mango
  • schaaltje papaja
Hoog kalium
  • peulvruchten
  • spruitjes
  • spinazie
  • prei
  • postelein
 Hoog kalium
  • 1 schaaltje aardbeien
  • 1 trosje druiven
  • 1 schaaltje rode bessen
  • 1 banaan
  • 1 schaaltje kersen
  • 1 schijf galia of cantaloupe meloen

In spinazie, broccoli, spruitjes, tuinbonen en postelein bijvoorbeeld zit veel kalium. Eet deze groenten niet te vaak.

Rauwe vs. gekookte groenten

Rauwe groenten bevatten meer kalium dan gekookte groenten. Toch is het verschil per portie meestal niet zo groot. Dit komt doordat je van rauwe groenten waarschijnlijk minder eet dan van gare groenten. Eet je gekookte groente en rauwkost bij een warme maaltijd? Neem er dan geen aardappelen of peulvruchten bij. De maaltijd bevat dan te veel kalium.

Kookadviezen voor aardappelen en groenten

Kalium lost op in water. Bij het koken verliezen ze kalium. Bij het koken van groenten en aardappelen in water gaat een deel van het kalium verloren. In het kookvocht zit dus veel kalium.

Kook bij voorkeur al uw aardappelen en groenten. Kalium lost namelijk op in water. Wanneer u aardappelen en groenten snijdt en in ruim water kookt, gaat ongeveer 1/3 deel van het kalium verloren. Bij bereiding in een snelkookpan, magnetron, stoompan, stoommandje of in aluminiumfolie verliest u minder kalium. Gebruik het kookvocht van uw aardappelen of groenten niet als basis voor bijvoorbeeld een saus. Het kookvocht bevat namelijk veel kalium dat tijdens het koken van de aardappelen en groenten verloren is gegaan.

Snijd de aardappelen en groenten in kleine stukjes en kook ze in ruim water. Want hoe kleiner de stukjes des te meer kalium er in het kookvocht oplost en hoe lager het kaliumgehalte in het voedingsmiddel.

Als je groente maakt in de magnetron gaat minder kalium verloren dan bij het koken in water in een pan op het fornuis. Bij het (roer)bakken of smoren van groenten in boter of olie gaat er geen kalium verloren. Wil je de groenten toch zo eten? Eet er dan geen aardappelen bij.

Het is beter om de groente te koken.Gekookte groente bevatten minder kalium dan rauwe groenten. Het is dus beter om gekookte groente te nuttigen.

Aardappelen en Kalium

Aardappelen bevatten veel kalium. Wissel aardappelen af met rijst of pasta.

Aardappelen bevatten veel kalium, rijst en pasta daarentegen bevatten weinig kalium. Het is dus belangrijk dat u hiermee varieert.

Zij zijn daarom een goed alternatief voor het eten van aardappelen. Vermijd bij rijst en deegwaren het gebruik van een tomatensaus. Kies bijvoorbeeld voor een kerrie-, mosterd- of roomsaus. Daar zit minder kalium in.

Stamppot en puree bevatten veel kalium. Je kunt stamppot of puree wel eten. In frites zit veel meer kalium dan in gekookte aardappelen. Dat komt doordat kalium niet oplost in de bakolie. Wel verdampt er water uit de aardappel. Ook in gebakken aardappelen zit meer kalium dan in gekookte aardappelen. Wil je aardappelen bakken?

Ook stamppot en patat bevatten veel kalium. Wanneer u dit eet, kies dan de rest van die dag voor producten die weinig kalium bevatten. Gebakken aardappelen bevatten meer kalium dan gekookte aardappelen

Het is beter om aardappels te koken.Gekookte aardappelen zonder schil bevatten minder kalium dan aardappelen gekookt in de schil, gepofte aardappelen, gebakken aardappelen en patat.

Schil uw aardappelen voordat u ze kookt. Gekookte geschilde aardappelen bevatten namelijk minder kalium dan gepofte, rouw gebakken of in de schil gekookte aardappelen.

Peulvruchten en kalium

Peulvruchten zijn bijvoorbeeld bruine en witte bonen, kapucijners, linzen en spliterwten. In peulvruchten zit veel kalium. Nog meer dan in groente. Eet er daarom geen aardappelen bij.

Peulvruchten (zoals bruine bonen, witte bonen, kapucijners, linzen, kikkererwten en gedroogde (split)erwten) zijn kaliumrijker dan groenten. Eet daar daarom geen aardappelen bij, maar kies bijvoorbeeld voor rijst.

Eet peulvruchten niet in combinatie met aardappelen, maar met rijst of pasta.

Overige Adviezen

  • Maak zo min mogelijk gebruik van kaliumrijke producten
  • Vervang koffie door thee: neem maximaal 2 kopjes koffie per dag
  • Neem maximaal 1 portie fruit of 1 glas vruchtensap per dag en wissel af
  • Neem maximaal 3 melkproducten per dag (belangrijke eiwitbron)

Gebruik geen dieetzout of mineraalzout. Daarin is het natrium (zout) vervangen door kalium. Ook in zoutarme producten kan zout (deels) vervangen zijn door kalium. Kijk op het etiket of er bij de ingrediënten ‘kaliumchloride’ of ‘KCl’ staat.

Wit brood bevat minder kalium dan bruin brood. Maar het is niet gezond om alleen wit brood te eten. Er zit namelijk meer kalium in vleeswaren.

Drink liever thee dan koffie. (Light) frisdrank bevat bijna geen kalium. Ook (suikervrije) limonade bevat weinig tot geen kalium. Aan cola is fosfaat toegevoegd. In chocolademelk zit 3 keer zoveel kalium als in koffie.

labels:

Zie ook: