Koffiezetten met een percolator, in de jaren 50 zag je haast niet anders. Maar ouderwets koffiezetten met een pruttelpotje staat weer helemaal op de kaart. Of je nu thuis op de bank van een stevige kop koffie wilt genieten of de wildernis in trekt zonder toegang tot elektriciteit. Het enige wat je voor het gebruik van een percolator nodig hebt is een warmtebron, water, versgemalen koffie en een beetje geduld. In dit artikel wordt uitgelegd welke koffie het meest geschikt is voor een percolator.

Wat is een Percolator?

Er bestaat wat verwarring over wat een percolator precies is. Zo gebruiken we in de volksmond deze term vaak als alternatief voor de moka express, oftewel de Italiaanse koffiepot. Dit is echter niet helemaal hetzelfde, al komt de werking in grote lijnen wel overeen.

Hoe werkt een percolator?

Percoleren gaat als volgt: het waterreservoir van de percolator wordt gevuld met water en verwarmd door een warmtebron. Dit kan een gaspit zijn, maar er zijn ook percolators die geschikt zijn voor bijvoorbeeld inductie. De warmtebron verwarmt het waterreservoir. Zodra het water bijna het kookpunt heeft bereikt, wordt dit door het holle buisje in de kan naar boven gestuwd. Het water gaat, onder druk, via het filterzeefje langs de koffie naar de uitschenkkan.

Een percolator bestaat uit vijf onderdelen: het waterreservoir, de filter waar de gemalen koffie ingaat, het filterplaatje met de filterring en de percolatorkan waarmee de koffie tot slot uitgeschonken wordt. De percolator maakt middels stoomdruk sterke koffie met een zijdezachte en diepe smaak.

Hoe zet je koffie met een percolator?

Heb je een percolator gekocht of twijfel je nog of een percolator iets voor jou is? Het is heel gemakkelijk, maar een beetje houvast is natuurlijk altijd fijn.

  1. Vul het waterreservoir: Het onderste deel van de percolator is het waterreservoir. Vul dit reservoir met de juiste hoeveelheid water, in veel gevallen tot het aangegeven streepje. De uiteindelijke hoeveelheid water is afhankelijk is afhankelijk van de maat van de percolator. Let op: het water mag nooit boven het ventiel van het reservoir uitkomen.
  2. Plaats de filter: Zodra het waterreservoir gevuld is plaats je de filter weer terug op de bovenkant van het reservoir.
  3. Vul de filter met koffie: De volgende stap is om het filter te vullen met versgemalen koffie. Het is de bedoeling dat de filter tot aan de rand toe gevuld is. Tik de filter gevuld met koffie een paar keer zacht op het aanrechtblad en strijk de bovenkant glad. Het is belangrijk dat het water er goed doorheen kan, anders bouwt de percolator te veel druk op wat resulteert in een bittere koffiesmaak en een stomend ventiel. Mocht het zo zijn dat het ventiel gaat stomen, zet dan onmiddellijk de warmtebron uit.
  4. Plaats de percolator op de warmtebron: Zodra de percolator volledig in elkaar gezet is, kan deze op de warmtebron geplaatst worden. Gebruik hiervoor een gematigd vuur. Het is belangrijk dat het proces in de gaten wordt gehouden. Loop dus niet weg van de percolator tijdens het koffie zetten. Door koffie te zetten met een open vuur bestaat er een kans dat de koffie kan verbranden. Door het proces in de gaten te houden voorkom je dit. Hou het deksel open om het proces te volgen.
  5. Laat de koffie doorlopen: Vervolgens is het belangrijk om de slow coffee door te laten sijpelen. Zodra de percolator in contact komt met de warmtebron herkennen we 3 fases tijdens het koffieproces:
    • Fase 1: Er komt waterdamp uit het holle buisje.
    • Fase 2: De koffie loopt langs het holle buisje in de uitschenkkan. Het extractieproces is begonnen.
    • Fase 3: Er zijn weer koffiebelletjes te zien.
  6. Haal de percolator van de warmtebron: Zodra er geen nieuwe koffie meer in de kan loopt en de koffiebelletjes stoppen met pruttelen is het tijd om de percolator van de warmtebron af te halen. Laat de percolator niet te lang op het vuur staan.
  7. Schenk de koffie uit: Het is tijd om de koffie uit te schenken! Pas op met het vastpakken van de kan, want de percolator wordt erg heet. Doordat deze koffie wordt gezet middels stoomdruk heeft percolatorkoffie altijd een wat troebele uitstraling.

Welke koffie is geschikt?

Niet iedere koffie is geschikt voor een percolator. Om optimaal te genieten van koffie uit een percolator kun je het beste kiezen voor een niet al te fijn gemalen koffie. Het liefst een middelgrof gemalen koffie, dit staat vaak aangegeven op de verpakking. Gebruik altijd gemalen koffie, bij voorkeur versgebrand en zo kort mogelijk voor gebruik gemalen. Let op dat de koffie is gebrand voor filter (dit staat aangegeven op de verpakking), deze koffie is middelgrof in maling. Gebruik geen maling voor espresso, deze is te fijn. Te grove koffie resulteert in een zure smaak, te fijne koffie in een bittere smaak.

Koffiemolen voor percolator

De ene koffiemolen is de andere niet. Kijk daarom goed of de koffiemolen die je in combinatie met een percolator wilt gebruiken, een instelbare maalgraad heeft. Hiermee kun je zelf aangeven hoe grof of fijn je de maling van de bonen wilt hebben. Wellicht verstandig om een handmatige bonenmolen te overwegen in plaats van een elektrische koffiemolen.

In principe alle bonen zijn geschikt! Meestal wordt voor een melange met een relatief hoog gehalte aan robustabonen gekozen. Dat geeft een prettige pittige koffie. Wat is dan wel de optimale maalgraad? Kwestie van uitproberen dus. Niet te fijn, maar ook een niet te grove maling. In het laatste geval passeert het water te makkelijk de koffie.

Warmtebron voor percolator

Voor het gebruik van een percolator heb je een warmtebron nodig. Er zijn percolators van verschillende materialen: aluminium en roestvrijstaal. Let op: aluminium percolators zijn enkel geschikt voor gasfornuizen. Tip: zorg ervoor, wanneer je met gas kookt, dat de gasvlam niet onder de percolator uitkomt. Is je percolator te klein voor de gaspit? Kies dan een vlamverdeler.

De geschikte koffie voor een percolator is gemalen koffie met een medium roast en een grove maling. Dit zorgt voor een gebalanceerde smaak die goed samengaat met deze zetmethode. Ook heeft de voorkeur van de koffie drinker invloed. Sommige mensen hebben een voorkeur voor een bittere smaak, waar anderen houden van een milde smaak.

Voor percolators wordt aanbevolen om te kiezen voor een medium roast. Een medium roast balanceert smaak en aroma op de perfecte manier. Lichte brandingen kunnen wegvallen tijdens het koffiezetten met een percolator. Wel kun je van maling wisselen als je voorkeur hebt voor een sterkere of lichtere smaak. Ook kun je hiervoor de zettijd aanpassen.

Hoeveelheid water en koffie

Er zijn al percolators vanaf 1 kop. Echter zijn de meeste percolators verkrijgbaar met een grootte tussen de 4 en 9 kopjes. Let wel op dat hierbij uitgegaan wordt van een espressomaatje (30 ml). Als hoeveelheid water kun je 30 ml per kopje aanhouden.

Een algemene richtlijn is om ongeveer één eetlepel koffiebonen per kop koffie te gebruiken. Dit komt neer op ongeveer 6 tot 7 gram gemalen koffie per bakje. Het is belangrijk om te onthouden dat een kop koffie in het geval van een percolator meestal overeenkomt met 120 ml en niet de standaard 240 ml. Ook is het belangrijk om rekening te houden met de capaciteit. Kijk dus vooraf goed hoeveel water in de percolator kan. Om te controleren hoeveel water in het apparaat kan, kun je het beste zoeken naar het indicatie randje in de percolator.

Verschillende soorten percolators en koffie

Het type percolator heeft ook een kleine invloed op het geschikte soort koffie:

  • Moka pot: Als je een moka pot gebruikt om koffie te zetten kies dan ook voor een medium roast.
  • Elektrische Percolators: Deze zijn vaak geschikt voor een breed aantal aan koffiesoorten en malingsgraden.
  • Stovetop Percolators: Deze percolators worden op een fornuis geplaatst en vereisen meestal een iets grover gemalen koffie dan elektrische percolators.

Hoe maak je de percolator schoon?

Zodra alle koffie is uitgeschonken en je de percolator niet meer wilt gebruiken, laat deze dan ongeveer 30 minuten staan voordat je hem uit elkaar haalt. Een percolator schoonmaken is heel gemakkelijk. Zorg dat de kan leeg is en draai de bovenkant los. Vervolgens haal je het filter eruit en spoel je deze af onder de kraan. Let op: De percolator mag niet in de vaatwasser. Was deze ook niet met sop. Een zacht sponsje of een afwasborstel met heet water volstaat. Zo voorkom je dat de percolator gaat oxideren. Gebruik je een aluminium percolator?

Net als elke koffiemachine of koffieapparaat heeft ook de percolator de benodigde onderhoud en reiniging nodig. Door de percolator goed schoon te houden zorg je ervoor dat de smaak en aroma’s van je koffie behouden blijven. Ook verleng je de levensduur van de percolator.

Ontkalken van een percolator

Een percolator moet periodiek worden ontkalkt. Het liefst één keer per maand bij regelmatig gebruik. Hier kun je verschillende technieken voor gebruiken:

  • Vul het waterreservoir met 1/3 azijn en 2/3 water en laat het vervolgens koken. De percolator moet daarna wel goed gespoeld worden om de azijn geur uit de percolator te halen.
  • Het gebruik van anti-kalk producten voor percolators.
  • Het plaatsen van een waterontharder, om kalkaanslag te voorkomen.

Verwijderen van cafeïnevlekken van een percolator

Naarmate het gebruik vordert kunnen er zwarte vlekken in de percolator komen. Dit zijn cafeïneresten die door het koffiedik zijn achtergebleven. Deze kun je makkelijk verwijderen door wat water te mengen met citroensap in het waterreservoir. Dit breng je vervolgens aan de kook en daarna laat je het een nachtje rusten.

labels:

Zie ook: