Lekker koken begint met een scherp mes en een goede snijplank. Maar kun je beter voor een plastic of houten exemplaar kiezen, hoe houd je je snijplank hygiënisch schoon en wanneer is hij aan vervanging toe? Er wordt veel discussie gevoerd over welk materiaal het beste is, met name met het oog op hygiëne. Houten planken werden van oudsher gebruikt maar maken de laatste jaren steeds vaker plaats voor plastic exemplaren. Die zouden, in tegenstelling tot het poreuze hout, veel hygiënischer zijn. Maar is plastic ook echt beter dan hout? De waarheid ligt wat genuanceerder.

Een goede snijplank moet aan een aantal belangrijke voorwaarden voldoen. Op de eerste plaats komt jouw snijplank in aanraking met verschillende soorten rauw en kant-en-klaar voedsel, dus is het belangrijk dat jouw plank hygiënisch schoon (te houden) is. Daardoor brengt het geen voedselveiligheidsrisico’s met zich mee. Verder wil je natuurlijk een gebruiksvriendelijk product dat, mits je er goed voor zorgt, lekker lang meegaat natuurlijk. Als de plank een beetje mooi staat in de keuken, is het ook mooi meegenomen. Voor welk materiaal kun je het beste kiezen? Wat zijn de do’s-and-don’ts als het op het onderhoud aankomt? En wanneer kun je een snijplank niet meer gebruiken? We vertellen je hier graag alles over en scheiden uiteraard voor eens en altijd de feiten van de fabels.

Plastic Snijplanken

Om te beginnen is het waar dat plastic snijplanken makkelijker schoon te maken zijn. Dit heeft vooral te maken met het feit dat ze ook agressieve schoonmaakmiddelen en langdurige blootstelling aan heet water in de vaatwasser goed verdragen. Een plastic plank is goedkoop, makkelijk en snel. In de horeca is een bijkomend voordeel dat je aan de kleur kan zien voor welke ingrediënten de planken gebruikt worden.

Gemak of niet, na verloop van tijd ontstaan er krassen en gleuven in je plastic plank. Hier kunnen bacteriën in gaan nestelen. Eigenlijk moet je hem dan meteen weggooien. Goedkoop is dus duurkoop en bovendien belastend voor het milieu.

Recent onderzoek heeft daarnaast een nog alarmerender onthulling gedaan: plastic snijplanken geven tijdens het snijden microplasticdeeltjes af. Deze minuscule stukjes plastic, kleiner dan een zandkorrel, komen in ons voedsel terecht en worden vervolgens door ons lichaam opgenomen. De wetenschappelijke consensus over de gevaren van microplastics is nog in ontwikkeling, maar er zijn aanwijzingen dat deze deeltjes schadelijk kunnen zijn voor onze gezondheid.

Houten Snijplanken

Hoe zit het dan met hout? Hoe hygiënisch een houten snijplank is, hangt sterk van de houtsoort af. Zachte houtsoorten zijn inderdaad vrij poreus en dus minder geschikt, maar hard hout is daarentegen van nature vochtafdrijvend. Deze eigenschap kun je nog versterken door het hout te behandelen met een natuurlijke olie. Houten snijplanken zijn dus niet per definitie slechter of beter. Na onderzoek kom ik uit op de volgende materialen: beuken-, kersen-, eiken- en kopshout (mix van verschillende soorten).

In tegenstelling tot kunststof snijplanken, is hout van nature antibacterieel. De nerven in het hout sluiten zich na het snijden, waardoor bacteriën geen kans krijgen om te overleven. Dit is wetenschappelijk bewezen door Dr. Cliver van de Universiteit van Wisconsin. In zijn onderzoek besmette hij een houten en een kunststof snijplank met bacteriën. Na slechts 3 minuten waren 99,9% van de bacteriën op de houten snijplank dood, terwijl ze op de kunststof snijplank nog steeds vrolijk leefden. Sterker nog, op kamertemperatuur is er zelfs een kans dat de bacteriën op de kunststof snijplank zich gaan vermenigvuldigen!

Een goede houten snijplank veert als het ware mee. Dat snijdt lekker en is goed voor je messen. Planken die dat niet doen, vallen meteen al af. Veel goedkope plankjes zijn gemaakt van bamboe. Die zijn echter hard. Net als glas en marmer zijn dergelijke planken funest voor je messen. Andere goedkope planken maken gebruik van chemicaliën in bijvoorbeeld de lak- of lijmlaag die je uiteindelijk ook kapot snijdt en in je voedsel gaat tegenkomen. Kies voor een plank van beuken-, kersen- of eikenhout. Dit zijn drie goede voorbeelden met elk hun voor- en nadelen, maar ze zijn allemaal zeer geschikt als snijplank omdat ze niet te hard zijn en optimale antibacteriële eigenschappen hebben.

Voor alle drie de planken geldt dat ze er prachtig uitzien, ze geven je keuken een upgrade ten opzichte van zo’n lelijke plastic plank. Ik kan je ten zeerste aanraden om een houten kwaliteitsplank aan te schaffen, vanwege alle bovengenoemde voordelen en ook omdat de investering uiteindelijk weliswaar vooraf hoger is maar op lange termijn ben je goedkoper uit omdat de plank veel langer meegaat.

Onderhoudstips

Het juiste onderhoud is belangrijk om je snijplanken in topconditie en hygiënisch schoon te houden. Maar wat zijn de ultieme do’s-and-don’ts? We hebben ze voor je per soort op een rijtje gezet.

Plastic

Zoals eerder vermeld is het schoonmaken van plastic snijplanken vrij simpel. De makkelijkste manier is om je snijplank met andere afwas in de vaatwasser te doen na elk gebruik. Maar je kunt hem ook schoonschrobben met een afwasborstel, heet water en wat afwasmiddel. Droog de plank altijd direct goed af, want water is de ideale omgeving voor de groei van bacteriën.

Hout

Hout vereist een wat delicatere aanpak dan plastic. Doe ten eerste je houten snijplanken nooit in de vaatwasser en laat ze ook nooit in water weken. Je houten snijplank na gebruik alvast in de gootsteen leggen is bijvoorbeeld niet zo’n goed idee. Als er tijdens het snijden veel vocht vrijkomt (denk aan sappige tomaatjes of zacht fruit), laat het vocht dan niet te lang liggen en dep je snijplank het beste direct droog met een stuk keukenpapier.

Heb je alleen groente of fruit gesneden of bijvoorbeeld noten gehakt? Maak de plank dan zoveel mogelijk schoon met alleen water. Is het echt nodig vanwege hygiëne, vettigheid of hardnekkig vuil, mag je een drupje zeep gebruiken. Maar wees er zuinig mee. Ook kun je de snijplank bedruppelen met citroensap en bestrooien met wat zout. Laat het even inwerken, schrob de plank schoon en spoel af met water. Op die manier verdwijnen alle nare geurtjes en is je plank weer hygiënisch schoon. Nog belangrijker dan bij plastic is het dan om de snijplank goed te drogen.

Wil je voor je houten snijplank iets extra’s doen? Behandel hem eens per maand met olie. De olie zal een beschermlaagje op het hout vormen, waardoor het mooier blijft en beter vocht afweert. Gebruik druivenpitolie, amandelolie of speciale olie voor het behandelen van houten werkbladen en snijplanken.

Na dagelijks gebruik was je hem met een beetje warm water en wat sop af. Niet laten weken in een gootsteen vol water natuurlijk en zeker niet in de vaatwasser doen. Hoe vaker je hem wast en hoe meer sop je gebruikt, hoe eerder de beschermende olie eruit trekt en de plank uitdroogt. Af en toe, als hij echt heel vies is, kun je hem grondiger schoonmaken. Zo schuur je een heel klein laagje eraf waarna je hem reinigt, laat drogen en vervolgens weer goed in de was of olie zet. Ongeveer een keer per maand wrijf je hem in met mineralenolie, dit is het beste voor houten planken. Als je dat geregeld doet en de plank niet op een hete plek of in de zon bewaart, blijft hij in topconditie.

Wanneer vervangen?

Hoe goed je voor je snijplank ook zorgt, er komt een tijd aan dat je hem moet vervangen door een nieuw exemplaar. Ne verloop van tijd ontstaan er groeven in je plank. Dat is het moment om je plank te vervangen, de groeven zijn namelijk een broeinest voor gevaarlijke bacteriën en de plank is onmogelijk hygiënisch schoon te krijgen. Hetzelfde geldt wanneer er een scheur in je houten plank ontstaat of wanneer de vastgelijmde elementen los komen te zitten. In dat geval moet je om dezelfde reden zo snel mogelijk een nieuw exemplaar aanschaffen.

Conclusie

Hout en plastic hebben allebei voor- en nadelen. Voor welke soort je ook kiest, het is in ieder geval aan te raden om een aparte snijplank voor rauw vlees te gebruiken. Zo voorkom je contaminatie van je groente, fruit en andere kant-en-klare ingrediënten met de bacteriën die in vlees zitten. Twijfel je of je houten plank van hard hout hygiënisch genoeg is? Gebruik dan een plastic snijplank voor rauw vlees en een houten snijplank voor overige ingrediënten. Tot slot is het voor de hygiëne en conditie van je snijplanken van belang om ze op de juiste manier schoon te maken en te onderhouden.

Top 10 Snijplanken

Hieronder een overzicht van populaire snijplanken:

  1. Eden Snijplank Acaciahout: Met bacteriedodende werking en rubberen voetjes.
  2. Snijplank Rubberhout: Ecologisch vriendelijk en stabiel onder verschillende temperaturen.
  3. Noyer-Snijplank Walnoothout: Handgemaakt in Denemarken met een uniek design.
  4. Sage-Snijplank: Gemaakt van FSC-gecertificeerd hout, pulp en hars, voldoet aan HACCP-norm.
  5. Zassenhaus Serveerplank Mangohout: Robuust uiterlijk met antibacterieel effect.
  6. Snijplank Bamboehout: Duurzaam en neemt nauwelijks vocht op.
  7. Zwilling Snijplank Walnotenhout: Met geul om knoeien te voorkomen.
  8. Opvouwbare Snijplank: Gemakkelijk om ingrediënten in de pan te schuiven.
  9. Grote Snijplank Bamboehout: Duurzaam en goed bestand tegen vocht en hitte.
  10. Boska Kaasplank Friends L: Gemaakt van Europees eikenhout, geschikt voor het serveren van kaas.

Deze top 10 biedt een variatie aan snijplanken, elk met unieke eigenschappen en voordelen, zodat je de perfecte snijplank kunt kiezen die aan jouw specifieke wensen voldoet.

labels: #Vlees

Zie ook: