Zout is een essentieel onderdeel van onze voeding, maar de consumptie ervan vereist aandacht, vooral voor mensen met een hoge bloeddruk. Dit artikel werpt licht op de verschillende soorten zout, hun effecten op de bloeddruk en biedt praktische tips voor een gezondere zoutinname.

De Rol van Zout in het Lichaam

Chemisch bestaat keukenzout, of NaCl (natriumchloride), uit gelijke delen natrium (Na) en chloride (Cl). Natrium is cruciaal omdat het lichaam het niet zelf kan aanmaken, maar het wel nodig heeft om te overleven. Chloride is essentieel voor de gezondheid, omdat het de balans tussen zuur en basisch in het lichaam in stand houdt, helpt bij de opname van kalium en er via het maagzuur mede voor zorgt dat het bloed beter in staat is kooldioxide vanuit het ademende weefsel naar de longen te vervoeren.

Zout is belangrijk voor de vochtbalans van het lichaam en voor het prikkelen van de zenuwen en het samentrekken van spieren. Uw lichaam heeft per dag voldoende aan 1 tot 3 gram zout. Een volwassene zou niet meer dan 6 gram zout per dag moeten binnenkrijgen, maar gemiddeld krijgt een Nederlandse volwassene zo’n 9 gram zout per dag binnen. Het is voor iedereen goed om de zoutinname in de gaten te houden en eventueel te minderen.

De Misvatting over Zout

De enige manier om gebruik te maken van alle goede eigenschappen van zout is de juiste soort te eten: onbewerkt zeezout, geen bewerkt tafelzout. Zout heeft zo’n slechte reputatie omdat 99% van al het onderzoek naar zout is gedaan op basis van commercieel tafelzout - het enige zout dat de meeste Amerikanen kennen. Enkele van de beste onderzoeken naar de gezonde eigenschappen van ongeraffineerd zout zijn in het Frans, Duits en Portugees geschreven, en maar weinige Amerikaanse artsen hebben ze gelezen.

Dus in plaats van hun patiënten aan te raden ongeraffineerd zeezout te gebruiken drukken ze hen op het hart helemaal geen zout meer te gebruiken, en dat kan zelfs gevaarlijk zijn. Op veel plekken in Frankrijk vraagt een huisarts zijn patiënten altijd wat voor soort zout ze gebruiken als ze zich melden met hartklachten of hoge bloeddruk. Een zoutvrij dieet kan zelfs de hartkleppen beschadigen en een negatieve invloed hebben op het vermogen van het hart zich samen te trekken. Op biochemisch niveau sterven cellen af als ze geen zout krijgen.

Het geraffineerde tafelzout dat je meestal in de supermarkt vindt is anders dan ongeraffineerd zout, dus heeft het ook andere gevolgen voor het lichaam. Het lichaam kan geïsoleerde synthetische natriumchloride (typisch tafelzout) niet verwerken en dit zout bevat geen van de waardevolle mineralen en sporenelementen uit ongeraffineerd zeezout, dus het lichaam behandelt het als een gifstof.

Geraffineerd tafelzout bevat vaak antiklontermiddelen, waarvan sommige aluminium als basis hebben (aluminium wordt gelinkt aan zware metaalvergiftiging en wellicht zelfs de ziekte van Alzheimer). Aluminiumsilicaat is er een voorbeeld van: dit veroorzaakt nierproblemen en verstoort de opname van mineralen. Natriumacetaat, een conserveringsmiddel, kan leiden tot verhoogde bloeddruk, nierproblemen en het vasthouden van vocht.

De Impact van Zout op de Bloeddruk

Zout verhoogt inderdaad de bloeddruk. Het lichaam heeft zout (natriumchloride) nodig om goed te kunnen werken. Natrium speelt een belangrijke rol bij de balans van vloeistoffen in het lichaam en de manier waarop zenuwen en spieren werken. De nieren brengen de hoeveelheid natrium in het lichaam in evenwicht.

Als de nieren niet genoeg natrium kunnen verwijderen (doordat je veel te veel zout binnenkrijgt), hoopt het zich op in het bloed. Natrium trekt water aan en houdt het vast, waardoor het bloedvolume stijgt. Het hart moet harder werken om het bloed rond te pompen, waardoor de druk in de slagaders toeneemt. Dat houdt in dat de bloeddruk omhoog gaat.

Waar komt al dat overtollige zout dat we eten vandaan?

Van al het zout wat we binnenkrijgen komt 80% uit bewerkte producten. De overige 20% voegen we zelf toe aan het eten. Fabrikanten voegen zout toe aan producten om smaak te geven, de houdbaarheid te vergroten of om de structuur van een product te verbeteren. De belangrijkste tip die ik je dus kan meegeven met betrekking tot zout is: Eet zo onbewerkt mogelijk!

Hieronder enkele voorbeelden van bewerkte producten met veel zout:

  • Chips
  • Pizza (vers of uit de diepvries)
  • Kant-en-klaar maaltijden
  • Soep
  • Kruidenzakjes voor complete gerechten
  • Extreem bewerkt vlees zoals een rookworst

Welk zout kun je gebruiken bij hoge bloeddruk?

Als je het natriumgedeelte vervangt, dan neem je een deel van het probleem weg. In de praktijk betekent dit dat je "natriumarm" zout kunt kopen. Het natrium gedeelte is dan vaak vervangen door kalium, wat minder invloed heeft op je bloeddruk.

Hieronder een paar voorbeelden van natriumarm zout:

  1. Jozo Low Sodium Salt Fine: Een deel van het zout is vervangen door kaliumzout. Samenstelling: 69% kaliumchloride, 30% gewoon zout.
  2. LoSalt Mineraalzout: Minimaal 66% kaliumchloride, maximaal 33% natriumchloride.
  3. LoSalt Mineraalzout met Jodium: Identiek aan LoSalt Mineraalzout, maar met toevoeging van jodium.
  4. Verstegen Mix met Dieetzout Natriumarm: Volledig vrij van natrium, volledig vervangen door kalium.
  5. Natriumvrij zout - Bonsalt Zout Alternatief: Natrium volledig vervangen door kaliumchloride.
  6. A.Vogel Herbamare Natriumarm Kruidenzout: Vrij van natrium, bevat 97,3% kaliumchloride, 0,2% magnesiumchloride en 3% groente en kruiden.

Misverstanden over Zout

  • Fabel: Als ik een lage bloeddruk heb, dan is zout eten juist goed.
  • Fabel: Na zweten moet je zoutverlies compenseren.
  • Feit: Minderen met zout helpt nierschade te voorkomen.
  • Fabel: Gezond zout is niet schadelijk.
  • Feit: Zout verergert bestaande nierschade.
  • Fabel: Als ik het zoutvaatje laat staan, gebruik ik niet meer dan 6 gram per dag.
  • Feit: Medicatie werkt slechter door zout.

Natriumbeperkt Dieet in de Praktijk

Bij een verminderde nierfunctie wordt meestal een natriumbeperking voorgeschreven van 2000-2400 mg natrium (= 5-6 gram zout) per dag. Door de warme maaltijd zonder zout te bereiden en zo min mogelijk gebruik te maken van producten die veel zout bevatten, kunt u uw natriuminname verlagen.Uw diëtist adviseert u hoeveel natrium u per dag kunt gebruiken. Vroeger spraken we over een zoutloos of zoutarm dieet. Een betere naam is een natriumbeperkt dieet.

Voedingsmiddelen met natriumgehalte:

Product Natrium in mg
Boterham met gewone kaas 180
Boterham met kaas met 33% minder Natrium 120
Boterham met rookvlees 310
Portie spinazie à la crème (200 gram) 800
5 aardappelkroketjes 700
Frikandel 880

Tips om lekker te koken met minder natrium

Specerijen en tuinkruiden geven kleur, geur en smaak aan het eten. Dit is extra belangrijk als u maar weinig zout mag gebruiken. Tuinkruiden kunt u vers, gedroogd of uit de diepvries kopen. Geschikte tuinkruiden zijn selderij, peterselie, bieslook, tijm, basilicum, koriander, bonenkruid, dille, dragon, rozemarijn, salie en oregano. U kunt veel van deze kruiden ook zelf kweken in uw tuin, op het balkon of in de vensterbank.

Onbewerkt vlees en onbewerkte kip zijn van nature natriumarm en geschikt voor een natriumbeperkt dieet. Met kruiden en specerijen kunt u de smaak ophalen. Aan kant-en-klaar vlees, zoals hamburgers, slavinken, roomschnitzels, cordon bleu en gehakt met toevoegingen is altijd zout toegevoegd. Gebruik voor de bereiding van het vlees ongezouten margarine of ongezouten (vloeibaar) bak & braadvet. Pakjes jus- en sauspoeder bevatten veel zout en zijn dus af te raden.

Vis kunt u zowel vers als uit de diepvries kopen. Gepaneerde diepvriesvis (vissticks, zeeschnitzel etc.) bevat echter zout. Ook vis ingelegd in het zuur, gestoomde of gerookte vis en visconserven bevatten zout. Schaal- en schelpdieren bevatten van nature meer zout dan verse vis.

Verse groenten bevatten van nature maar weinig natrium. U kunt ze dus prima gebruiken in een natriumarm dieet. U kunt diepvriesgroenten gebruiken als de fabrikant ze nog niet op smaak gebracht heeft. Groenteproducten die wel (veel) zout bevatten zijn: bewerkte diepvriesgroenten zoals spinazie á la creme en gekruide groenten groenten uit pot of blik en zuurkool.

U kunt soep maken op basis van een pakje natriumarme soep, bouillon van natriumarme bouillonkorrels/tabletten of een zelfgetrokken bouillon van vlees, kip, beenderen, kruiden en groenten. Om de soep af te maken kunt u allerlei producten toevoegen, zoals verse groenten vlees kip vis gehaktballetjes zonder zout vermicelli rijst macaroni en kruiden (vers en/of gedroogd).

Aardappelen bevatten net als groenten van nature maar een beetje natrium. U kunt de aardappelen koken, bakken, frituren of tot puree verwerken. Zilvervliesrijst en volkorenmacaroni of -spaghetti hebben van zichzelf meer smaak dan de gewone soorten. Koken in natriumarme bouillon (van korrels of blokjes) geeft een betere smaak. Brood bevat per snee 190 mg natrium. Eet u meer dan 4 sneden brood op een dag, dan kunt u enkele sneden vervangen door beschuit of crackers.

Broodbeleg zoals kaas en vleeswaren kunt u normaal gezouten eten. Wees wel zuinig met de sterk gezouten vleeswaren zoals rookvlees, bacon en ontbijtspek. U kunt echter ook kiezen voor broodbeleg met minder natrium zoals kaas met 25% of 33% minder zout rosbief, kip en kalkoen let naturel, fricandeau, pindakaas, sandwichspread, fruit zoals aardbeien, appel, peer en banaangroenten zoals tomaat, komkommer en radijs.

Kalium en Nierfunctie

Er zijn zoutsoorten die minder keukenzout (natriumzout) bevatten. Ze zijn bekend onder de namen halvazout, magnesiumzout, mineraalzout of dieetzout. Deze zouten bevatten 50 tot 90% minder natrium dan keukenzout. In dieetzout is natriumzout voor een groot deel vervangen door kaliumzout. Bij nierfunctiestoornissen moet u vaak ook op kalium letten. In dat geval zijn dieetzout en mineraalzout geen geschikt alternatief.

Houd er rekening mee dat, hoewel dieetzouten minder natrium bevatten, ze vaak wel kalium bevatten, wat een ander aspect is om te overwegen, vooral bij nierproblemen.

Conclusie

Door bewust te zijn van de verschillende soorten zout en hun effecten, kunnen mensen met een hoge bloeddruk weloverwogen keuzes maken om hun zoutinname te beheersen en hun gezondheid te verbeteren.

labels:

Zie ook: