Je eigen groenten kweken geeft voldoening en is gezond en leuk. Maar je kunt al snel het overzicht verliezen. Hoe en waar moet je beginnen? Er is zo veel te kweken! In dit artikel lees je ervaringen, tips en tricks om zelf aan de slag te gaan.

Waarom een Moestuin Beginnen?

Er zijn verschillende redenen te bedenken waarom jij je eigen groenten, fruit en kruiden zou willen telen. De stijgende prijzen in de supermarkt bijvoorbeeld, maar ook de behoefte om zelfvoorzienend te worden kan een drijfveer zijn. Misschien wil jij je kinderen leren waar ons voedsel vandaan komt. Kortom: redenen genoeg om tijd en moeite te investeren in je eigen moestuin.

Hoe Begin je een Moestuin?

Wanneer je geen ervaring hebt met het telen van groenten of kruiden, kan het best spannend zijn om te beginnen. Geef jezelf de ruimte om te experimenteren en te proberen. Al doende leer je: niet alle soorten zullen gelijk aanslaan, bloeien of een succes worden. Hieronder vind je een stappenplan om te beginnen met je moestuin:

  1. Plaats bepalen: Op je balkon, in de voortuin of in potten op het terras: groenten telen kan op veel plekken en manieren. Houd rekening met de hoeveelheid zon, de ruimte en de beschutting. Planten die vol in de wind staan, lopen eerder schade op.
  2. Grond voorbereiden: Ga je zaaien in de volle grond? Haal een stukje gazon weg en haal eventueel onkruid weg. Spit de grond een tot een diepte van zo’n twintig centimeter om. Meng de aarde met speciale moestuingrond zodat de zaden voldoende voedingsstoffen hebben.
  3. Bepaal de indeling: Zorg voor de juiste combinaties (goede buur, slechte buur) en houd rekening met de grootte van je planten. Zorg dat deze voldoende ruimte hebben om zich te ontwikkelen.
  4. Zaaien en/of planten: Zaai direct in de volle grond of zet je voorgezaaide planten in de grond. Ga je zaaien? Maak dan rijtjes. Stop meerdere zaden in een gat, dan komt er altijd wel een op. Houd zo’n 30 tot 40 centimeter afstand tussen de verschillende rijen, omdat elke plant een andere grootte heeft. Dek de zaden af met een dun laagje aarde en geef water. Daarna is het wachten tot de zaden ontkiemen.

Het is een goed idee om te kweken wat je graag eet. Zo voorkom je verspilling. Maar niet elke groente is even makkelijk te kweken.

Makkelijke Moestuin Groenten

Als je nog weinig ervaring hebt met het telen van groenten, maak het jezelf dan zo makkelijk mogelijk. Begin met soorten die relatief makkelijk te kweken zijn. Hier zijn enkele makkelijke moestuin groenten:

  1. Tomaten: Ideaal in potten, maar ook in de volle grond. Tomatenplanten zijn niet moeilijk te kweken, maar wel gevoelig voor schimmels. Zorg dat je de plant niet te veel water geeft. Tomaten kun je het beste voorzaaien in kleine potjes. Als de plantjes groot genoeg zijn, zet je deze in de volle grond.
  2. Sperziebonen: Makkelijk te kweken. Sperziebonen kun je, net als tomaten, het beste voorzaaien. De grootste vijand van de sperziebonenplant is de slak. Wanneer de plant stevig genoeg is, kun je deze in de volle grond plaatsen. Let op! Sperziebonen groeien de hoogte in. Zorg voor een rekje of bamboestokken om de plant te leiden.
  3. Wortels: Het voorzaaien van wortels wordt niet aangeraden, je kunt de zaden van de groente direct in de pot of volle grond stoppen. Ik heb er wel voor gekozen om de wortels voor te zaaien, alleen is het belangrijk om de wortels in de volle grond te zetten.
  4. Rode bieten: Rode bieten kun je rechtstreeks in ondiepe rijen in de grond zaaien en zijn binnen enkele weken oogstrijp. ‘Boltardy’ is een populaire en betrouwbare bolvormige biet. Hij is goed bestand tegen doorschieten, waardoor hij een perfecte keuze is voor beginnende telers. Hij produceert middelgrote wortels, met een gladde huid en dieprood vruchtvlees. Je kunt hem bovendien oogsten in verschillende groottes.
  5. Sla: Sla zoals rucola en eikenbladsla kun je prima in potten zaaien. Je oogst wanneer je het nodig hebt, waarna de plant opnieuw slablaadjes produceert.
  6. Struiktomaten: Struiktomaten zijn gemakkelijker te telen dan stamvariëteiten, omdat ze geen steun nodig hebben. Ook hoef je de zijscheuten niet te dieven.
  7. Erwten: Erwten kunnen gemakkelijk te kweken zijn. Kies een compact ras, zoals ‘Half Pint’, dat geen stokken nodig heeft. Je kunt ze zelfs in een pot kweken.
  8. Aardappelen: Aardappelen zijn gemakkelijk te telen - plant ze gewoon in de grond of in een zak, bedek de bladeren met aarde wanneer ze voor het eerst verschijnen (aanaarden), en oogst enkele weken later. Vroege aardappelen (geplant begin april) kun je in juli oogsten, voordat warm en vochtig weer het gevaar van aardappelziekte vergroot.
  9. Winterpostelein: Winterpostelein is niet een heel bekende groente, maar wel eentje die erg makkelijk te kweken is. Je kunt het blad dat een beetje als spinazie smaakt, eten in een salade.
  10. Radijs: Radijszaden zijn vrij groot, dus ze zijn gemakkelijk te zaaien en je hoeft ze niet uit te dunnen. Ze zijn al binnen een paar weken klaar voor de oogst.
  11. Bladgroenten: Van bladgroenten als mizuna, mibuna en bladmosterd kun je de bladeren oogsten, waarna de plant weer nieuw blad aanmaakt. Ze vergen weinig aandacht, maar geven wel veel smaken, kleuren en texturen voor roerbakgerechten en salades.
  12. Pepertjes: Pepertjes kun je prima in potten op de vensterbank kweken, of op een zonnige, beschutte plek buiten. Je hoeft weinig te doen voor de verzorging, en zijn wel productief.
  13. Courgette: Als het gaat om makkelijke groenten, kun je niet om courgette heen. Het is dé groente die de meeste tuiniers in overvloed hebben in de zomer. Geef ze vruchtbare grond en geef regelmatig water. Laat de courgettes niet te groot worden, want klein zijn ze het lekkerst. Slakken zijn wel dol op de jonge plantjes.

Tips voor een Kleine Tuin

Ook met een kleine tuin kun je genieten van zelfgekweekte groenten en kruiden. Hier zijn enkele tips om de ruimte optimaal te benutten:

  • Begin binnen: Veel groente kun je zowel buiten als binnen zaaien. Doe je het binnen dan kun je vaak al in maart beginnen, terwijl je buiten vaak een maand langer moet wachten. Daardoor kun je eerder oogsten en in sommige gevallen kun je daardoor op hetzelfde stukje grond nog een keer iets anders verbouwen in hetzelfde jaar.
  • Kruiden in potten: Koop aardewerken bloempotten om zelf kruiden in te kweken. Doordat de kruiden in potten zitten kun je ze makkelijk verplaatsen.
  • Bouw een groentebak: Door je groentetuin een beetje op te hogen, kun je makkelijker werken en krijg je minder snel ongedierte in je moestuintje.
  • Verbouw tomaten en pepers in potten: Tomaten en pepers houden van een warm klimaat. In Nederland kun je ze ook verbouwen, maar dan moet je ze wel wat extra aandacht geven.
  • Gebruik de hoogte: In een kleine tuin heb je weinig oppervlakte. Daarin is het slim om te kijken wat je in de hoogte kunt doen. Schuttingen, pergola’s, trellisschermen en bloembakken zijn je beste vrienden.
  • Biologische groente is lekkerder: Koop daarom alleen biologische zaden, plantjes en aarde voor in je tuin.

De Ligging van je Moestuin

De ligging van je moestuin is het allerbelangrijkste. Dit bepaalt je verdere stappen. Niet elke locatie is geschikt voor elk plant. Sommige planten hebben volle zon nodig, en anderen houden juist van schaduw. Bepaal eerst de richting van je locatie. Ligt je moestuin in het noorden, westen, zuiden of in het oosten? De richting van je locatie is belangrijk zodat je weet hoeveel zonuren je op je moestuin of tuin hebt. Je kunt de ligging indelen in 3 hoofdcategorieën:

  • Volle zon (zuiden)
  • Halfschaduw (oosten/ westen)
  • Schaduw (noorden)

Voor het bepalen van de richting voor je moestuin, moet je behalve de richting van je moestuin ook rekening houden met andere objecten die schaduw kunnen veroorzaken. Ligt je moestuin in het zuiden, maar heb je een hoge boom of een hoog huis voor je moestuin die de zon blokkeert?

Wat wil, kan en moet ik kweken?

Je hart volgen: Wat voor groenten en fruit wil je kweken in je moestuin? Wat zegt je hart? Wil je voornamelijk eetbare groenten en fruit gaan planten, of een kruidentuin of wil je juist snijbloemen gaan planten om mooie boeketten van te kunnen maken?

Het spreekt voor zich dat je punt 1 (je locatie) in je achterhoofd moet houden. Je moet geen tomaten gaan planten als je tuin, terras of balkon in het noorden ligt. Wat wel weer heel goed in de schaduw kan, zijn kruiden en sla soorten. In de volle zon worden kruiden en sla te bitter en schieten ze snel door. Halfschaduw tot schaduw plekken zijn dus ideaal. Aan de achterkant van de zaden envelop of aan de label van je plant kun je zien wat de behoeftes zijn van je plant. Op www.intratuin.nl/moestuin/moestuin-zaden kun je zelfs filteren op volle zon/ halfschaduw of schaduw.

Functionele Planten

Yee, je weet nu wat je graag wilt gaan planten. Helaas moet je ook nadenken over functionele planten. Dit zijn planten waarvan je niet direct blij van wordt, maar waarvan je grond en gewassen wel blij van worden. Wat dat betreft, is het net een relatie. Als je een goede langdurige relatie wilt, moet je goed voor elkaar zorgen. Alleen als jullie allebei lekker in jullie vellen zitten, ben je in staat om te geven.

Je grond en gewassen worden blij van bloemen, groenbedekkers, en pest werende planten. Bloemen zijn goed voor de bijen die voor bestuiving zorgen, wat vooral belangrijk is bij fruit. Tagetes (voorheen Afrikaantjes), uien en knoflook weren slakken en luizen. Groenbemesters (bijv. goudsbloem, rode klaver, gele mosterd) zorgen op lange termijn voor de kwaliteit van je grond.

Vaste/ Eenjarige Planten

Vaste planten zijn planten waarvan je meerdere jaren van kunt genieten. Eenjarige planten groeien 1 seizoen en daarna sterven ze af. Fruit- en notenbomen zijn vaste planten, je hebt tientallen jaren plezier van. Andere voorbeelden van vaste planten zijn asperges, rabarber en aardperen. Je oogst ze dit jaar, en dan komen ze weer volgend jaar terug zonder dat je iets voor hoeft te doen. De meeste groenten (peulen, radijzen, wortels) zijn eenjarig.

Het voordeel van vaste planten is dat je meerdere jaren van kunt genieten, waardoor je minder werk aan hebt. Als je alleen eenjarige planten zaait, moet je elk jaar weer vanaf nul beginnen. Aan de andere kant is het nadeel van de meeste vaste planten dat het langer duurt voordat je kunt gaan oogsten. Bij een fruitboom komen de eerste vruchten pas na 2-4 jaar. Bij asperges moet je 2 jaar wachten.

Maak een Zaaiplan

Een groot probleem die ik heb ondervonden in mijn eetbare tuin is dat alles tegelijkertijd klaar is om te gaan oogsten. En dan zit je dan met de mooie oogst. Hoe krijg ik dit kwijt? Maar wekenlang spinazie eten; spinazie smoothie, spinazie pasta, iedereen vragen of ze spinazie willen en de vriezer is ook nog helemaal vol. En in het najaar eet je alleen maar bevroren of zuur ingemaakte groenten en fruit. Herkenbaar?

Oplossingen hiervoor zijn:

  • Niet alles tegelijkertijd zaaien. Je wilt verspreid door de tijd heen gaan zaaien. Staat er op de verpakking dat je van januari tot maart kunt zaaien? Zaai niet alles in januari, maar verspreidt dit over 3 maanden. Hierdoor heb je meerdere kleinere “batches” en kun je langer genieten van je groenten.
  • Kweek meerdere soorten van je favoriete groenten en fruit. Neem een soort die vroeg bloeit, en een soort die laat bloeit. Bijvoorbeeld sommige soorten aardbeien kun je in de zomer oogsten, anderen weer in de herfst.
  • Hou rekening mee dat je sommige zaden eerst binnen onder het glas moet voorzaaien zodat ze beter kunnen ontkiemen. Groenten waarvan je de wortels eet (wortels, radijzen, bieten) kun je beter direct in de grond zaaien.

Verder wil je zo optimaal mogelijk gebruikmaken van de ruimte. Zaai of plant iets anders zodra er een lege plek is ontstaan. Je kunt bij de meeste online zaden winkel filteren op de zaai en oogst maand. Hou rekening mee dat je het liefst dezelfde gewassen en gewassen die tot dezelfde familie horen niet twee keren achterelkaar op dezelfde plek kweekt i.v.m. ziektes. Plant bijvoorbeeld niet twee jaar achterelkaar tomaten op dezelfde plek. Plant ook geen tomaten waar er aardappelen in stonden. Tomaten en aardappelen zijn van dezelfde familie. Dit heet wisselteelt.

Grond en Aarde Klaarmaken

Bloempotten: Als je bloempotten gaat gebruiken, moet je de grond eerst vernieuwen als je er al eerder iets anders in hebt geplant. Bij sommige gewassen zitten de wortels overal in de pot. Gooi de gebruikte aarde in de compost en dan kun je het binnenkort weer gaan gebruiken. Let op! Gooi het niet in de compost als er gewassen in stonden die last hadden van plagen of ziektes, anders loop je de risico dat de ziektes verder verspreid worden.

Het voordeel van bloempotten is dat je een eigen mini mono omgeving kunt creëren voor een specifiek gewas. Bijvoorbeeld blauwe bessen houden van zure grond. Dit is moeilijker te creëren op een grote oppervlakte, en de meeste planten houden helemaal niet hiervan. In een bloempot kun je heel goed een zure omgeving creëren, specifiek voor de blauwe bessen. Vul je bloempotten met verse potgrond volgens de specifieke wensen van het gewas dat je wilt gaan planten. Er zijn talloze recepten voor het beste grond mix. Maar om het simpel te houden, een mix van potgrond (50%) en compost (50%) doet het over het algemeen goed. Je kunt natuurlijk ook een kant-en-klare moestuinmix gebruiken. Maar je bent vaak duurder uit.

Hoge bakken en direct in grond: Bij een hoge bak of grond kun je de grond moeilijker vervangen. Het is meer werk dan kwestie van omgooien zoals bij een bloempot. Mocht je een nieuwe bak hebben, kun je hiervoor prima 50% potgrond en 50% compost in doen. Mocht je ook tuinaarde hebben kun je 1/3 tuinaarde, 1/3 compost en 1/3 vermiculiet gebruiken. Bij potgrond zit meestal al veen in. Veen maakt het grond luchtiger en laat vocht beter door. Bij tuinaarde heb je dat niet en compenseer je dit door vermiculiet te gebruiken.

De kwaliteit of eigenschappen van potgrond, tuinaarde en compost kunnen per leverancier nogal verschillen.

Grondtest: Je kunt een grond test doen door een handvol grond te nemen en erin te knijpen. De grond moet aan elkaar blijven als je je hand openmaakt, maar als je een vinger er doorheen haalt moet het gemakkelijk uit elkaar vallen. Als de grond niet aan elkaar blijft, dan is je grond te luchtig. Dan is je grond niet in staat om goed vocht vast te houden. Als het te plakkerig is of moeilijk uit elkaar valt, is de grond juist te zwaar en zal het te veel water vasthouden.

Bij gebruikte hoge bakken en grond moet je eerst alle onkruid en gewassen van vorig jaar eruit halen. Zelf ben ik geen fan van spitten, en heb ik een voorkeur voor de no- dig filosofie. Als alle onkruid eruit is, gewoon een dikke laag compost op de bovenlaag leggen en klaar ben je.

Waar ga je wat planten?

Wat moet je bij elkaar planten of wat moet je juist ver van elkaar zaaien? Welke locatie en behoeftes m.b.t. van zon en schaduw hebben de planten?

Een aantal tips:

  • Plant fruitbomen, klimop of andere woekerende planten zoals munt en frambozen niet in de buurt van waar je groenten wilt gaan kweken. Of doe dit in een pot. Binnen no-time zitten de wortels overal en groeit er bijna niets meer in de buurt. Als fruitbomen groter worden, gaan ze voor schaduw zorgen. Dat vinden de meeste gewassen toch minder fijn.
  • Zet hoge gewassen (peulen, tomaat, komkommers) achterin en lage gewassen (spinazie, rucola) voorin. Op deze manier worden je lage planten niet overschaduwd door de hoge planten.
  • Plant moestuin maatjes bij elkaar. Sommige planten versterken elkaar en anderen gaan juist niet goed samen. Maak een lijst van alles wat je wilt gaan planten, en zoek uit wat je bij elkaar moet planten en wat juist niet. Je kunt hier een overzichtelijk schema vinden met wat bij elkaar past en wat niet.

Het idee van combinatieteelt is dat je nuttige insecten lokt of juist schadelijke insecten weert door ze naast elkaar te planten. Een goede combinatieteelt zorgt ervoor dat er minder ziekten en plagen ontstaan. Sommige gewassen moet je juist weer niet naast elkaar planten. Je moet bijvoorbeeld geen aardbeien planten in de buurt van koolsoorten. Aardbeienplanten trekken koolvliegjes aan die schadelijk zijn voor koolsoorten.

Naast het functionele denk ook aan de indeling van je tuin. Aantal tips:

  • Doe alle gewassen voor je salade (salade bar) bij elkaar.
  • Plaats je kruidentuintje dicht bij de keuken. Dan kun je snel wat kruiden halen als je aan het koken bent.
  • Hou een plek in de schaduw over voor je paddenstoelen.
  • Zet al je snijbloemen voor je mooie bloemenboeketten bij elkaar in de buurt

labels:

Zie ook: