Elke kippenhouder ziet het vroeg of laat: een kip met dunne, natte, geelgroene mest. Soms is het eenmalig en geen probleem. Maar blijft de mest waterig of zie je een vieze kleur, dan is dat nooit zomaar. Natte mest is altijd een teken dat de darm uit balans is en vaak speelt er meer in het lichaam van de kip. Diarree bij kippen kan verschillende oorzaken hebben. Het kan een aandoening op zichzelf zijn, bijvoorbeeld door het verkeerde voedsel, maar veelal is het een symptoom van een ziekte. Bij meerdere kippenziekten kan diarree een symptoom zijn.

De ontlasting van kippen heeft onder normale omstandigheden een groenbruine kleur met een witte punt. De keutel hoort droog te zijn en vormt daarbij een stevige klont. Wanneer kippen last hebben van diarree is dit een teken dat er iets mis is met de kippen. Het gevaar van diarree is dat de kippen snel kunnen uitdrogen en vermageren. Diarree is een waterdunne ontlasting.

Oorzaken van Diarree bij Kippen

Diarree kan voorkomen door het geven van veel waterhoudend voedsel zoals komkomkommer, sla of andijvie. Kippen zijn uitermate geschikt om keukenafval op te ruimen; let echter wel op dat ze ook voldoende andere voedingsstoffen binnenkrijgen, zodat de kans op diarree minimaal is. Ook wanneer de kippen vaak vers en zacht brood krijgen, kan er diarree worden veroorzaakt, het brood dat wordt gevoerd aan de kippen, dient daarom vooral hard en droog te zijn, om het darmstelsel te verbeteren. Tot slot is stress een veel voorkomende oorzaak van diarree bij kippen. Een nieuw hok, ander voer of een nieuwe leefomgeving kan ervoor zorgen dat de kippen tijdelijk last krijgen van stress, waardoor het darmstelsel voedsel minder goed verteerd en verwerkt. Hierdoor kunnen kippen last krijgen van diarree.

Naast de bovengenoemde oorzaken zijn er ook andere reden waarom kippen slappe ontlasting kunnen krijgen. Bij diarree is het darmstelsel altijd ontregeld en dit gebeurt bij meerdere ziektes. Om uitsluitsel te geven over de ziekten, kijken we daarom altijd naar alle ziekteverschijnselen die de kippen vertonen. Ziektes waar diarree ook bij voorkomt zijn: e.coli, salmonella, vogelpest, pseudovogelpest enz.

Het is lastig om aan te geven waardoor de diarree bij kippen precies is ontstaan. Als er diarree is geconstateerd, ga dan altijd na wat u de afgelopen tijd heeft gevoerd of wat er in de buurt van, of met, de kippen is gebeurd. Diarree door onjuiste voeding is te verhelpen door voeding te geven dat zo min mogelijk water bevat. Bij diarree door stress kan er wat fijn houtskool door het voer gemengd worden, omdat dit vocht absorbeert.

Worminfecties

In veel gevallen van diarree bij kippen zijn er wormen in het spel. Er zijn verschillende soorten wormen die problemen bij kippen kunnen veroorzaken. De wormen ontnemen voedingstoffen uit het darmstelsel van de kippen, waardoor de ontlasting uit balans raakt. Dit zorgt voor een waterige of slijmerige diarree. Spoelwormen en lintwormen zijn bekende veroorzakers van diarree bij kippen. In ernstige gevallen zullen er ook wormen in de ontlasting zitten.

De spoelworm is een rondworm en de meest voorkomende worm bij kippen. De spoelworm wordt dan ongeveer 2,5 centimeter. Spoelworm is in grote aantallen erg ziekteverwekkend. Meestal veroorzaakt dit een ontsteking in de darm of slokdarm. Bij jongere kippen kan een grootschalige infectie zorgen voor ziektes en hierdoor overlijden. Een worminfectie kan ook zorgen voor een gebrek aan vitamine (dat dus door de worm wordt opgenomen).

De kans op besmetting van buitenaf is het grootst in vochtige omstandigheden, vooral in de zomermaanden. Duiven kunnen besmette ontlasting in het kippenhok deponeren. Verspreiding te beperken of te voorkomen is mogelijk door het kippenhok goed droog en schoon te houden en het regelmatig te verversen. Om een bevestiging te krijgen om welke worm het precies gaat, is een mestonderzoek nodig.

Coccidiose

Naast wormen kan diarree bij kippen ook veroorzaakt worden door Coccidiose, dit is een aandoening waarbij kleine, eencellige diertjes, coccidiën genoemd, het darmstelsel van de kippen aantasten. Coccidiosis komt voornamelijk voor tijdens warm weer, slechte hygiëne en hoge luchtvochtigheid. Bij Coccidiosis is er vaak sprake van bloed in de diarree.

Coccidiose is een veelvoorkomende darmziekte bij kippen, veroorzaakt door microscopisch kleine parasieten. Ze tasten het darmvlies aan, waardoor kippen minder voedingsstoffen opnemen en steeds zwakker worden. Vooral kuikens zijn kwetsbaar, maar ook volwassen kippen kunnen besmet raken zonder direct ziek te lijken. De parasiet verspreidt zich via mest en komt overal voor waar kippen leven. Wilde vogels, schoenen, kleding of besmet water kunnen de eitjes meebrengen. Omdat coccidiose zich stilletjes ontwikkelt, wordt de schade vaak pas laat zichtbaar.

Symptomen van Coccidiose

  • Er zit een vettig laagje op de mest.
  • De mest stinkt meer dan normaal.
  • Ze hebben gele diarree.
  • Er zit bloed in de mest (zelfs als je maar één keer bloed ziet).
  • Er zit een rood/roze gloed op de mest.
  • De mest is zo zwart als koffie.

Maar zelfs als de mest er normaal uit ziet kan er sprake zijn van een coccidiose besmetting!

  • Ze rusten vaker uit en slapen meer dan normaal.
  • Ze zien er slordig uit, de veren zitten niet zo netjes als normaal.
  • Ze worden mager.
  • De kam en de lellen zijn bleker en kleiner dan normaal.
  • De eierschalen worden dunner en de kippen leggen vaker windeieren.
  • Ze leggen bijna geen eieren meer.
  • Een haan stopt met kraaien.

Wat te doen bij vermoeden van Coccidiose?

Zorg ervoor dat ze blijft eten en drinken. Als een kip ziek is dan heeft ze vaak minder eetlust, maar zonder voldoende voedingsstoffen verzwakt ze nog sneller. Daarom zorg ik ervoor dat ze blijft eten, ook al zijn het maar kleine beetjes. Als ze nog zelf eet, dan geef ik naast het gewone voer een beetje gekookt ei. Dit is makkelijker op te nemen en geeft sneller energie. Als ze helemaal niet eet, dan help ik haar met eten.

Hygiëne Maatregelen

  • De voer- en drinkbak goed schoonmaken: Coccidiose kan zich makkelijk verspreiden via de voer- en drinkbakken, vooral als een kip of kuiken met vieze pootjes in de bak stapt of er mest in valt. Maak de bakken de komende dagen elke dag af met kokend water.
  • Het hok schoonmaken: Coccidiose verspreidt zich via de mest, dus ik maak het hok schoon. De eitjes zijn niet meteen besmettelijk, maar hebben 1 tot 3 dagen nodig om te rijpen.
  • Weg met natte, modderige plekken: In het hok let ik er altijd goed op dat de bodembedekking droog blijft. Natte plekken zijn namelijk een broedplaats voor coccidiose parasieten. Daarom haal ik iedere dag de natte bodembedekking weg en vervang ik het door vers, droog materiaal. Ook buiten in de ren zorg ik dat er geen modderige plekken ontstaan. Modder kan namelijk een besmettingsbron zijn voor kippen die in contact komen met coccidiose eitjes. Als ik zie dat er modder ontstaat dan vul ik die plekken op met brekerzand.
  • Alert blijven op de anderen: Als één van mijn kippen of kuikens signalen vertoont die kunnen wijzen op coccidiose, let ik extra goed op de rest van de groep. zeker als ze in dezelfde omgeving zijn geweest of met mest in aanraking kwamen. Gelukkig helpen de stappen die ik al heb genomen ook mee voor de rest.
  • Mest in de gaten houden: Ik blijf de mest goed in de gaten houden.

Preventie van Coccidiose

Coccidiose kan soms ineens opduiken, vooral in periodes waarin kippen wat kwetsbaarder zijn. Daarom doe ik er alles aan om het vóór te zijn. Naar mijn ervaring helpt het enorm om de darmflora goed te blijven ondersteunen. Zelf kies ik ervoor om mijn kippen elke maand gedurende 5 dagen Kidon toe te voegen aan het drinkwater. Kidon is speciaal ontwikkeld om de darmflora van kippen op een natuurlijke manier te ondersteunen.

Naast ondersteuning van binnenuit, let ik ook extra goed op de hygiëne. Ik geef het voer altijd in een voerbak en nooit los op de grond, zodat ze geen coccidiose-eitjes kunnen oppikken. En als ze buiten in de ren scharrelen, vul ik modderige plekken direct op met brekerzand. Zo blijft alles droog en schoon, en krijgen parasieten veel minder kans.

Hoe kleiner de leefruimte, des te groter de kans dat je kippen ziek worden. Dat komt doordat ziektekiemen, zoals coccidiose, zich verspreiden via mest en vochtige grond. Als kippen te weinig ruimte hebben, lopen ze hier steeds opnieuw doorheen en neemt de kans op een besmetting flink toe. Voor het nachthok houd ik 0,3 m² per kip aan. Voor de buitenruimte houd ik minimaal 5 m² per kip aan, zolang ze daarnaast ook nog door de tuin mogen scharrelen.

Wil je zeker weten of er sprake is van een coccidiose besmetting? Dan kun je ervoor kiezen om de mest van je kippen te laten onderzoeken. Bij een mestonderzoek wordt er gekeken naar de aanwezigheid van zowel wormen- als coccidiose parasieten. Je levert dan mest in bij onze verkooppunten die ook een mestonderzoek aanbieden of je kunt de mest naar de dierenarts brengen. Beide controleren ze of je kippen vrij zijn van wormen- en coccidiose parasieten.

Hoe verspreidt Coccidiose zich in het Kippenhok?

  1. Een besmette kip poept coccidiose eitjes uit. Deze eitjes moeten 1 tot 3 dagen rijpen voordat ze andere kippen kunnen besmetten.
  2. Een andere kip krijgt de eitjes binnen, door te eten of drinken uit een plek waar rijpe eitjes liggen, zoals de voer/waterbak, waterplassen, of door van de grond te eten.
  3. De eitjes worden door de spiermaag van de kip opengemaakt, waardoor ze zich beginnen te ontwikkelen.
  4. De uitgekomen parasieten nestelen zich in de darmwand en groeien, tot ze zelf nieuwe eitjes kunnen leggen.
  5. Ongeveer 4 tot 7 dagen na de eerste besmetting poept de kip nieuwe eitjes uit.

Via de mest verspreiden de eitjes zich in de bodem, het strooisel, het voer en het water. Ze worden verder verspreid via de voeten van vogels, knaagdieren, insecten en zelfs door hun verzorgers. Op deze manier kan het binnen krijgen van één besmet eitje zorgen voor tienduizenden.

Darmflora en Natte Mest

De darm van een kip is niet alleen een verteringskanaal. Het is een groot onderdeel van het immuunsysteem. Zodra een kip stress ervaart, minder eet of ergens ziek van wordt, raakt de darmflora snel uit balans. Goede bacteriën sterven af, slechte bacteriën zoals E. coli grijpen hun kans. Het darmslijmvlies kan vocht niet meer vasthouden, gal en slijm hopen zich op en je ziet dat direct terug in de mest: die blijft dun, plakkerig, geelgroen of zelfs bloederig.

Bij kuikens kan dit razendsnel gaan. Sterk ruikend: meestal een bacterieprobleem (E. coli).

Oorzaken van Natte Mest

  1. Stress: Bij stress maakt de kip stresshormonen aan. De vertering vertraagt, de darmflora raakt verstoord en slechte bacteriën groeien sneller.
  2. Voerovergangen: Kippen zijn gevoelig voor te veel eiwitrijke snacks zoals meelwormen, vleesresten, brood of veel nat groenvoer. Het verteringsstelsel kan het nieuwe voer niet direct aan. Onverteerde voedingsstoffen blijven in de darm en zijn een buffet voor slechte bacteriën.
  3. Vieze drinkbak: Een vieze kippen drinkbak is een broeinest voor bacteriën zoals E. coli. Warm weer en nat strooisel maken het nog erger. Veel hobbyhouders weten niet dat er in drinkbakken snel een biofilm ontstaat: een slijmerige laag waarin bacteriën zich vastzetten. De kip drinkt dagelijks kleine hoeveelheden bacteriën mee.
  4. Vochtige omgeving: Zand dat vochtig blijft of een modderige ren zonder goede afwatering is een stille veroorzaker van hardnekkige diarree. Wormeieren en parasieten blijven gemakkelijk in vochtige grond hangen. Kippen pikken steeds opnieuw besmet materiaal op.
  5. Coccidiose: De parasiet beschadigt de darmwand, waardoor de kip geen vocht meer kan vasthouden. De mest loopt letterlijk door de kip heen, vaak met bloed- of slijmresten. Dit vraagt altijd om mestonderzoek en een gerichte behandeling.
  6. Slechte bacteriën (E. coli): De bacteriën scheiden gifstoffen uit die de darmwand irriteren.
  7. IB: Een virus dat niet alleen de luchtwegen maar ook de nieren aantast. De kip plast dan letterlijk extra vocht uit via de mest, die bleek en waterig wordt. Ook andere luchtweginfecties kunnen leiden tot minder eetlust.

Een belangrijke les: natte, gele of groenige mest is zelden een puur ‘darmprobleem’. Het is bijna altijd een reactie op stress, een infectie elders in het lichaam of een fout in het voer en de huisvesting.

Behandeling van Diarree bij Kippen

Diarree als symptoom van een ziekte is lastiger te behandelen. Vaak werkt het beter om eerst de ziekte te bestrijden, alvorens de diarree aan te pakken (bijvoorbeeld met fijne houtskool vermengd door het voer of door vitaminepreparaten die zorgen voor balans).

De grootste veroorzaker van diarree bij kippen, zijn wormen. Omdat kippen relatief eenvoudig besmet kunnen raken met wormen wordt het aangeraden om preventief tegen wormen te behandelen. De ernst van de diarree en de besmetting van wormen wordt mede bepaald door het afweersysteem van de kippen. Bestrijd eerst de wormen en daarna de diarree als dit nog nodig is. In sommige gevallen wordt de weerstand op de proef gesteld door de staat (de hygiëne) van het kippenhok.

Spijsvertering Verbeteren

Sommige kippen zijn gevoeliger voor diarree dan andere. Het kan helpen om de spijsvertering van de kippen een handje te helpen. RopaPoultry complete en Klaus knoflookolie zijn natuurlijke producten die de spijsvertering van vogels sterker maken, waardoor de kans op diarree en besmetting door wormen of andere ziektes wordt verkleind.

Mestonderzoek en Behandeling

Na het constateren van een symptoom is het zaak om snel duidelijkheid te krijgen. Ons advies is afnemen van een mestonderzoek die je thuis kunt doen. Met de meegeleverde spullen verzamel je de mest en stuur het op naar een laboratorium voor microscopisch onderzoek. Vaak is de uitslag er binnen een dag.

Coccidiose dient behandeld te worden, omdat de parasiet niet vanzelf weer weggaat. Wormen kun je heel goed preventief behandelen. Kippen die van nature al wat zwakker zijn, kunnen gebaat zijn bij wat extra vitamines ter ondersteuning. Probeer daarom stressvolle situaties te vermijden.

Coccidiose is goed en makkelijk te behandelen met Baycox 2,5%. Als je meer kippen hebt is het handig om een flesje van 100 ml in huis te hebben. Vanaf het moment dat je Baycox gebruikt bij een kip kun je de eieren van die kip even drie tot vier weken beter niet opeten. Je kunt de eieren wel aan je kippen geven, zo krijgen ze vanzelf voldoende eiwit en kalk binnen. Kook de eieren dan eerst en prak ze fijn voordat je ze geeft.

Een wormbesmetting is makkelijk te verhelpen met Iverquantel drops. Dit middel kun je bij de dierenarts krijgen of bestellen via internet. De dosis is eenmalig 0,5 ml per kilo gewicht van de kip oraal geven, goed schudden voor gebruik. Je kunt ook als ontworming Panacur 2,5% suspensie gebruiken. Voor de juiste dosis moet je de kip eerst weer wegen en je geeft het oraal. Bij Panacur (suspensie 2,5%) is de dosis 1ml per kilo lichaamsgewicht van de kip en je geeft dit drie achtereenvolgende dagen één keer per dag.

Als uit mestonderzoek blijkt dat één van je kippen wormen heeft kun je het beste alle kippen tegelijk ontwormen met Iverquantel drops of Panacur. Vanaf het moment dat je Iverquantel drops of Panacur gebruikt bij een kip kun je de eieren van die kip even één tot twee weken beter niet opeten. Je kunt de eieren wel aan je kippen geven, zo krijgen ze vanzelf voldoende eiwit en kalk binnen. Kook de eieren dan eerst en prak ze fijn voordat je ze geeft.

Algemene Verzorging bij Ziekte

Is je kip ziek en heeft zij geen last van onderstaande ziekten? Geef haar dan pijnstilling en antibiotica en als ze slecht eet ook daarbij nog metocloral drops en dwangvoeding. Knapt ze dan nog niet op, dan is het de moeite waard om haar ontlasting behalve op wormen en coccidiose ook te onderzoeken op gisten.

Zet de kip apart want anders gaan de andere kippen aan de cloaca pikken en kan ze letterlijk dood gepikt worden. Zet haar op een warme plek en geef haar twee maal daags pijnstilling en antibiotica.

Belang van een Schoon Kippenhok

Gebalanceerd kippenvoer is de basis voor een gezond darmstelsel. Maar ook een schoon kippenhok helpt om darmproblemen te voorkomen. Hygiëne in het kippenhok is heel erg belangrijk. Vergeet niet om het dierenverblijf met regelmaat schoon te maken en schoon te houden.

Hoe goed we het ook allemaal bedoelen: het vangen, het vervoer en de verhuizing leveren allemaal stress op. Maar ook verandering van voer en sterke temperatuurverschillen kunnen een maagdarmstoornis veroorzaken. Laat daarom veranderingen van voer altijd geleidelijk verlopen. Vervang het drinkwater 1 maal per dag door yakult en dien wat extra vitamines toe via het drinkwater. Wat maïsmeel en/of yoghurt door het voer en grove grit/maagkiezel helpt ook mee aan het genezingsproces. Bij ernstige gevallen is het verstandig antibiotica te geven om secundaire infecties te vermijden.

labels: #Kip

Zie ook: