Koop jij ook regelmatig biologische groenten en fruit omdat je al die chemische bestrijdingsmiddelen zoveel mogelijk wilt vermijden? Veel mensen zijn geïnteresseerd in de voordelen van biologische producten, zowel voor de eigen gezondheid als voor de natuur. Te midden van de populariteit rondom biologisch eten, ontstaan er ook vaak misvattingen.
Het is jammer, maar het is een feit dat biologische groenten en fruit echt een stuk duurder zijn dan wanneer ze dit niet zijn. Wanneer je je er een beetje in verdiept kom je erachter dat het ook niet altijd nodig is om alles biologisch te kopen. Er zijn genoeg groente- en fruitsoorten die maar weinig bestrijdingsmiddelen bevatten en die je dan ook gerust niet-biologisch kunt kopen. De soorten die wel veel bestrijdingsmiddelen bevatten koop ik wel altijd biologisch. Onbespoten dus, tenminste, dat dacht ik. Maar tot mijn verbazing bleek die aanname niet te kloppen. Want zelfs biologische groenten en fruit worden bespoten.
Nu denk je misschien net zoals mij dat het dan om minder slechte stoffen zou gaan, maar is dat ook zo? We spreken van biologisch voedsel wanneer de producenten van voedsel zoveel mogelijk rekening houden met het milieu en dierenwelzijn. Er worden geen chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen gebruikt maar natuurlijke middelen. Middelen die ook in de natuur voorkomen. Daarnaast worden er natuurlijke vijanden zoals de sluipwesp ingezet tegen schadelijke insecten en ziektes.
In de meeste gevallen zijn deze natuurlijke bestrijdingsmiddelen veiliger voor mens en milieu, maar vergis je niet. Dit is niet altijd het geval. Ook in de natuur komen zwaar giftige moleculen voor. Uranium en arsenicum zijn daar een goed voorbeeld van. Maar ook schimmels, planten en paddestoelen kunnen giftig zijn. Daar kun je behoorlijk ziek van worden en in bepaalde gevallen zijn ze zelfs dodelijk. Iets mag dan wel biologisch zijn, het wil niet zeggen dat het ook ecologisch verantwoord is.
Natuurlijke Bestrijdingsmiddelen in de Biologische Landbouw
Een stof die bijvoorbeeld gebruikt wordt in de biologische landbouw is Pyrethrine. Dit is een plantenextract en neurotoxine die op het zenuwstelsel van alle insecten inwerkt. De stof is minder schadelijk is voor vogels en zoogdieren dan synthetische middelen, maar het is dodelijk voor insecten. Pyrethrine wordt onder de invloed van licht snel afgebroken.
Ook wordt er bij de biologische landbouw gebruik gemaakt van Spinosad. Dit is een middel dat gebruikt wordt om o.a. kevers en rupsen te bestrijden. Het middel is voor bepaalde insecten niet giftig, maar wel voor regenwormen, vissen en waterorganismen. Voor bijen is het zelfs zeer giftig. Het middel wordt gebruikt bij de teelt van o.a. appel- en perenbomen, aardbeien, tomaten, groenten en sierplanten.
Andere middelen die gebruikt worden in de biologische landbouw zijn koper en zwavel. Koper wordt o.a. gebruikt bij de teelt van aardappelen en fruit als bacterie- en schimmeldodend middel. Het wordt ook gebruikt wanneer er last van meeldauwdreiging is in regenachtige wijngebieden. Het kan dus maar zo zijn dat er koperresidu in je buitenlandse biowijn zit. Zwavel wordt gebruikt in de fruitteelt en is ook schimmeldodend. Daarnaast bestrijdt het teken en mijten. Zowel koper als zwavel worden gebruikt tegen schurft op appels en peren.
Dit mogen dan wel natuurlijke middelen zijn, maar bij overmatig gebruik kunnen ze schadelijk zijn. Jaren geleden is er een studie gedaan die de effectiviteit vergeleek tussen een synthetische pesticide en een natuurlijk mengsel van rotenon-pyrethrin. Uit deze studie bleek dat het natuurlijke mengsel 7 keer moest worden aangebracht om hetzelfde beschermingsniveau te krijgen als het synthetische middel wat 2 keer was aangebracht. In datzelfde onderzoek werdern er ook 52 natuurlijke bestrijdingsmiddelen onderzocht op kankerverwekkende stoffen bij knaagdieren. Er werd aangetoond dat 27 van de 52 bestrijdingsmiddelen net zo schadelijk zijn als de synthetische.
Zijn Biologische Groenten Gezonder?
Er wordt vaak geroepen dat biologische groenten en fruit gezonder zijn dan niet-biologisch voedsel. Toch kan ik hier geen bewijzen van terugvinden. Het ene onderzoek zegt van wel en een ander onderzoek weerlegt dit weer. Lastige vraag, moeilijk antwoord. Ik denk zelfs dat die vraag heel moeilijk te beantwoorden is.
Tips voor het Schoonmaken van Groenten en Fruit
Wat ik nu in ieder geval wél weet is dat ik al mijn groenten en fruit goed schoon moet maken voordat ik het eet. Standaard verwijder ik sowieso al zoveel mogelijk de bestrijdingsmiddelen van mijn groente en fruit . Ik doe dit met water en baking soda. Tot voor kort deed ik dit echter nooit bij de biologische variant, want dat leek me niet nodig. Daar kom ik nu dus op terug.
Mijn idee van biologisch eten was altijd dat het voedsel onbespoten is en daardoor een stuk gezonder. Dat was altijd de belangrijkste overweging om biologisch voedsel te kopen. Maar dat is dus niet zo. Biologisch wil dus lang altijd niet zeggen dat het beter, goed voor ons is. Ook biologisch voedsel wordt bespoten met bestrijdingsmiddelen die soms nét zo giftig of zelfs giftiger zijn dan synthetische bestrijdingsmiddelen.
Jammer genoeg kunnen we dit nooit controleren want er staat natuurlijk nergens vermeld waarmee het is bespoten en hoe giftig of juist niet giftig het is. Ik vind het om eerlijk te zijn best lastig nu ik dit weet.
Misvattingen over Biologisch Eten
In dit artikel nemen we zes standpunten onder de loep, om zo fabels van feiten te onderscheiden.
1. Lokaal en Biologisch Eten is Hetzelfde
Lokaal en biologisch eten streven beide naar duurzame voedselproducten, maar ze hebben verschillende betekenissen. Het verschil zit in waar producenten de nadruk op leggen: lokaal eten gaat over de afstand die het voedsel heeft afgelegd, terwijl biologisch eten gaat over hoe het wordt geproduceerd . Een product kan biologisch en lokaal zijn, maar dat hoeft niet.
Lokaal eten wordt in de nabije omgeving geproduceerd en verkocht, meestal binnen een straal van 40 tot 200 kilometer. Het gaat om producten met een beperkte afstand tot waar ze worden geconsumeerd, waardoor de 'food miles' laag zijn. Bijvoorbeeld, groenten van een boerderij aan de rand van de stad die rechtstreeks naar lokale markten gaan, vallen onder lokaal eten.
Aan de andere kant verwijst biologisch eten naar voedsel dat is geteeld zonder synthetische chemicaliën zoals pesticiden en kunstmest. Hierbij gaat het dus om de teeltmethoden. Een voorbeeld hiervan is biologische appels die zonder chemische bestrijdingsmiddelen zijn gegroeid.
Conclusie: beide begrippen - lokaal en biologisch - zijn gerelateerd aan de manier waarop voedsel wordt geproduceerd en verkregen, maar ze hebben verschillende focuspunten en criteria die gebruikt worden om ze te definiëren.
2. Biologisch Eten is Te Duur voor de Gemiddelde Consument
Het klopt dat biologische producten over het algemeen duurder zijn dan niet biologische producten. Dat komt door hogere productiekosten zoals arbeidsintensieve methoden, strengere regelgeving en lagere opbrengsten per hectare. Gelukkig zijn er mogelijkheden om toch betaalbaar biologisch te eten.
Zo kun je droge biologische producten (zoals rijst, bonen, granen) in grotere hoeveelheden kopen, waardoor de prijs daalt. Sommige supermarkten hebben een eigen merk die vaak goedkoper zijn dan andere merken. Dit komt doordat supermarkten deze producten direct bij producenten inkopen en minder investeren in marketing of merknaamontwikkeling.
Koop biologische producten in ingevroren of in blik of pot. Deze kunnen goedkoper zijn omdat ze minder snel bederven en daardoor langer houdbaar zijn.
Conclusie: biologische producten zijn over het algemeen iets duurder. Door slim te winkelen en bewust keuzes te maken, kun je biologisch eten zonder meer te betalen.
3. De Biologische Landbouw Produceert Niet Voldoende voor de Groeiende Wereldbevolking
De uitdaging van biologische landbouw om voldoende voedsel te produceren voor de groeiende wereldbevolking is complex. Het is waar dat biologische methoden vaak minder opbrengst genereren per hectare omdat er geen kunstmest gebruikt wordt. Door middel van doorlopend onderzoek naar het verhogen van de efficiëntie van biologische landbouw, streven boeren ernaar om de opbrengsten te verhogen.
Denk hierbij aan innovaties in zaadtechnologie, verbeterde landbouwtechnieken en meer kennis over bodemgezondheid. Hoewel er nog ruimte is voor groei, laat de toenemende kennis over duurzame landbouwmethoden zien dat het wel degelijk een rol kan spelen in het voeden van de wereld.
Conclusie: momenteel levert de biologische landbouw onvoldoende opbrengst, maar door voortdurende ontwikkelingen en innovaties gericht op het verbeteren van efficiëntie en opbrengst is er hoop dat biologische landbouw in de toekomst een belangrijke rol kan spelen in het voeden van de groeiende wereldbevolking.
4. De Smaak van Biologisch Eten is Minder
Een misvatting is dat biologisch eten minder smaakvol is. Mensen denken dat omdat biologische producten geen kunstmatige smaakstoffen of conserveermiddelen bevatten, ze minder smaakvol zijn. Het tegendeel is echter waar. Biologische producten zijn vaak verser en rijper omdat ze niet worden behandeld met chemicaliën die de rijping vertragen. Hierdoor hebben ze juist een intensere smaak en zijn ze smakelijker dan hun niet-biologische tegenhangers.
De smaak van ons eten wordt beïnvloed door verschillende factoren, waaronder rijpheid, seizoen en manier van oogsten. Terwijl sommige mensen de voorkeur geven aan de smaak van biologisch voedsel, zijn er anderen die geen significant verschil proeven.
Conclusie: dat biologisch eten minder smaakvol zou zijn, is een fabel.
5. Biologisch Eten is Altijd 100% Vrij van Pesticiden
Hoewel biologische boeren en telers slechts beperkt pesticiden mogen gebruiken en zo veel als mogelijk natuurlijke bestrijdingsmiddelen toepassen, kunnen er toch kleine hoeveelheden aanwezig blijven. Door strikte regelgeving te volgen en natuurlijke methoden in te zetten tegen ongedierte, verminderen biologische boeren aanzienlijk het risico op pesticiden in hun producten.
Conclusie: biologisch eten is niet altijd 100% pesticiden vrij.
6. Het Kopen van Biologische Producten Heeft Geen Positief Effect op Het Milieu
Biologische boerderijen gebruiken methoden die minder schadelijk zijn voor het milieu. Ze vermijden kunstmest en andere synthetische chemicaliën, waardoor ze helpen biodiversiteit te behouden, de grond gezonder te maken, en water- en luchtvervuiling te verminderen. Dit komt doordat er minder CO2 vrijkomt bij het gebruik van machines, ze beter omgaan met meststoffen, en eten efficiënter wordt verwerkt en vervoerd.
Conclusie: door biologische producten te kopen, draag je bij aan het behoud van biodiversiteit en een verminderde CO2-uitstoot. Het kopen van biologische producten heeft dus wel degelijk een positief effect op het milieu.
Dirty Dozen en Clean Fifteen
De Environmental Working Group test regelmatig hoeveel pesticiden er aangetroffen worden op verschillende producten. Elk jaar komen ze met een lijst van de dirty dozen, oftewel de 12 soorten groenten en fruit waar de meeste bestrijdingsmiddelen op gevonden worden. Die wil je dus absoluut biologisch eten. Maar er bestaat ook een andere lijst, de clean fifteen, oftewel de producten waar de minste bestrijdingsmiddelen op aangetroffen worden. Die zijn dus minder belangrijk om biologisch te kopen.
Alle producten die getest zijn, zijn overigens uitvoering gewassen en schoon geschrobd, dus met het goed schoonmaken van je groente en fruit krijg je de chemicaliën niet (helemaal) weg.
Het onderzoek van de EWG wordt overigens in de Verenigde Staten gedaan waar minder strenge regels gelden als het op pesticiden aankomt dan in de EU. Zo werden er op meer dan 50% van de niet-biologische aardappels, spinazie, sla en aubergine pesticiden aangetroffen die dodelijk zijn voor bijen en daarom in de EU verboden zijn, maar in de VS nog steeds zijn toegestaan.
Dat gezegd hebbende, is deze lijst ook voor ons een goede indicatie welke soorten groenten en fruit we wél of misschien niet biologisch willen eten. Vaak heeft het ook met de schil te maken: hoe dunner de schil van een vrucht bijvoorbeeld (denk aardbeien of perzik) hoe waarschijnlijker het is dat de pesticiden die gebruikt zijn door dat velletje de vrucht in gekropen zijn (en dan kan je schrobben wat je wilt, het helpt niet).
En voor diegenen die denken: wat maakt het nou uit? Nou, pesticiden zijn gif bedoeld om beestjes te doden, maar op onze gezondheid hebben ze ook niet zo’n positief effect. Zo wordt een ziekte als Parkinson in verband gebracht met pesticiden.
12x Groenten en Fruit Die Je Altijd Biologisch Wilt Eten
Meer dan 90% van de goed schoon gemaakte niet-biologische producten uit de dirty dozen testte positief op resten pesticiden. Dat betekent niet alleen dat jij die ook binnenkrijgt als je deze producten niet biologisch eet, maar recent onderzoek van onder andere Harvard University toont ook aan dat de positieve effecten van het eten van groente en fruit teniet gedaan kunnen worden door de pesticiden die je binnenkrijgt. Denk je dus lekker bezig te zijn, valt dat bar tegen.
Dit is de lijst van 2024. Opvallend is dat druiven, perziken en peren omhoog geschoten zijn in de lijst. Hier werden dus meer pesticiden op gevonden dan de vorige keer. Dat blauwe bessen en sperziebonen aan de lijst zijn toegevoegd. En dat bleekselderij en tomaten van de lijst zijn (die zijn dus wat schoner geworden).
- Aardbeien
- Spinazie
- Boerenkool en andere groene bladgroente met een harde stengel
- Druiven
- Perziken
- Peren
- Nectarines
- Appels
- Paprika en pepers
- Kersen
- Blauwe bessen
- Sperziebonen
Twijfelgevallen
En dan zijn er nog wat andere producten, die iets minder belangrijk zijn, maar ook niet helemaal squeaky clean om het maar zo te zeggen. Denk aan: tomaten, pompoen, kersentomaatjes, bleekselderij, sla, mandarijnen, komkommer, courgette, broccoli, aardappels, pruimen, aubergine, frambozen, grapefruit, peultjes, sinaasappels, cantaloupe meloen, bananen en bloemkool.
Clean 15: Groente en Fruit Die Je Niet Per Se Biologisch Hoef Te Eten
Elk jaar is er ook een clean 15 lijst, oftewel groente en fruit die je ook prima kan eten als ze niet biologisch zijn, omdat de pesticiden de eventueel gebruikt worden blijkbaar niet echt blijven hangen op het product. Of het product heeft een dikke schil die je niet opeet (zoals een ananas) waar de pesticiden niet doorheen lekken. Hoe dan ook zijn er na het schoonmaken van deze producten minder chemicaliën op gevonden:
- Avocado
- Maïs
- Ananas
- Uien
- Papaya
- Doperwten (bevroren)
- Asperges
- Honingmeloen
- Kiwi
- Kool
- Watermeloen
- Champignons
- Mango’s
- Zoete aardappelen
- Wortelen
Opvallend is dat de Clean 15 lijst voornamelijk hetzelfde is gebleven, maar dat de Cantaloupe meloen naar de twijfelgevallen is verhuisd en de wortelen naar de schone lijst.
Conclusie
Biologische producten bieden dus niet alleen voordelen voor onze gezondheid, maar dragen ook bij aan een duurzamere planeet. Door de waarheid achter biologisch eten te begrijpen, kun je keuzes maken waarmee je een positieve impact hebt op het milieu. Je herkent een biologisch product aan het ‘groene blaadje’. Dat staat voor het Europees biologisch keurmerk.
labels:
