Rozijnen behoren tot de meest populaire gedroogde vruchten die er zijn en dat is natuurlijk niet voor niets. Geschikt als tussendoortje voor jong en oud en veelvuldig gebruikt als toevoeging aan verschillende gerechten. Als kleine snack zijn ze bijzonder geschikt en de lijst met recepten waarin rozijnen worden verwerkt, is enorm. Wie aan gedroogde vruchten denkt, denkt aan rozijnen.

Rozijnen en krenten zijn gedroogd fruit en dat valt binnen de Schijf van Vijf. Hoewel je dus best een doosje of handje rozijnen kan geven als tussendoortje, is vers fruit nog altijd beter. Daarin zit meer vitamine C. Bij het drogen van fruit gaat namelijk vitamine C verloren. Wel zitten er nog steeds vezels in rozijntjes en ander gedroogd fruit.

Als je kind zo rond de eerste verjaardag mee-eet met ontbijt, lunch en avondeten kun je af en toe iets tussendoor geven zoals rozijntjes. Let er wel op dat je niet te veel geeft. Wanneer het buikje al gevuld is met iets anders, heeft je kind minder trek bij de volgende maaltijd.

Wat zijn rozijnen?

Rozijnen zijn niks anders dan gedroogde druiven. Rozijnen en krenten zijn in principe gewoon gedroogde druiven. Veel mensen kennen ze als tussendoortje voor kinderen, maar rozijnen worden ook veel gebruikt in gebak en gerechten.

Rozijnen vallen onder het gedroogde fruit en zijn daarmee tamelijk suikerrijk. Door het drogingsproces wordt 90% van het water aan de druiven onttrokken wat het suikergehalte verhoogt.

De rozijn zoals wij die kennen, is vaak de Sultanarozijn, vernoemd naar de gebruikte druif de Sultana. Dit is een gele en zoete variant. Toch heb je zowel gele als bruine rozijnen.

Druiven worden voor het drogen behandeld met water en potas, een zoutmengsel. Hierdoor lost het buitenste waslaagje van de schil op en kunnen de druiven sneller drogen. Daarnaast behoudt de druif hierdoor haar geelgroene kleur.

Wanneer druiven niet zijn voorbehandeld, drogen de rozijnen blauw-bruinachtig op. Het drogingsproces duurt ongeveer 1 à 2 weken. Hierna worden de gedroogde druiven gewassen en de steeltjes verwijderd. Dan volgt een tweede droging.

Veel rozijnen worden daarna nog gezwaveld voor kleurbehoud. Dit gebeurt met zwaveldioxide. Wanneer dit niet gebeurt kleuren de rozijnen bruin.

Rozijnen komen uit alle landen waar druiven goed gedijen. Vaak uit het Middellandse Zeegebied, het Midden-Oosten, Zuid-Spanje, Australië en Californië.

Rozijnen zijn in elke supermarkt te vinden. De gezondste keuze is altijd de biologische en ongezwavelde variant. Sommige verpakkingen met rozijnen bevatten plantaardige oliën zodat de rozijnen niet aan elkaar gaan plakken. Deze kun je ook beter links laten liggen.

Doordat rozijnen gedroogd zijn, zijn ze vaak maanden houdbaar. Leg ze op een koele en donkere plek.

Rozijnen worden vaak gegeten als tussendoortje, maar ze zijn ook lekker in gerechten. Of wok ze eens mee met een mix van groenten.

Wist je dat?

  • De krent iets anders is dan de rozijn?
  • Het woord rozijn voortkomt uit de Franse taal?
  • Een rozijn is een ingedroogde gele druif.

Het overgrote deel van de rozijnen wordt gemaakt van de Sultana druif, een druivenras dat vooral afkomstig is rond het Middellandse Zeegebied. Het is een ovale pitloze druivensoort.

Opmerkelijk: zowel gele als blauwe rozijnen worden van een gele druif gemaakt. Blauwe rozijnen worden gemaakt door de druiven te plukken en te drogen. Hierdoor krimpt de druif en krijgt het zijn donkere kleur. De gele rozijnen worden na het plukken gedrenkt in ‘potas’, een mengsel van zouten. Hierdoor behoudt de druif zijn lichte kleur.

Krenten worden gemaakt van een specifieke Griekse druif, de Korinthe. Volluit de: Vitis vinifera Korinthiaka. Al heeft de druif meer weg van een bes.

Voedingswaarde en gezondheidsvoordelen

Aangezien ze afkomstig zijn van druiven bevatten ze zelf ook allerlei gezonde vitamines, mineralen en plantenstoffen. Zo bevatten ze heel wat B vitamines, kalium, borium en polyfenolen, die goed zijn voor het hart en bloedvaten. Je weet misschien al dat de schil van druiven antioxidanten bevat die ons lichaam beschermen tegen allerlei soorten schade, zoals dat van vrije radicalen.

Maar de gezondheidseffecten van rozijnen reiken nog veel verder.

  1. Krenten stimuleren het spijsverteringssysteem en helpen met de opname van voedsel. Zo bevatten ze allerlei voedingsvezels voor een verbetering van de stoelgang.
  2. Een opvallend voordeel is dat rozijnen helpen om tandbederf voorkomen. Dit klinkt misschien vreemd omdat ze wel veel fruitsuikers bevatten. Linolzuur doet dit door te voorkomen dat slechte bacteriën zich op je tanden en tandvlees nestelen.
  3. Krenten zijn rijk aan vitamine C waardoor ze je immuunsysteem versterken. Vitamine C is wel een erg broze vitamine en een deel gaat verloren in het verwerkingsproces.
  4. Dankzij de antioxidanten werken krenten ook prima bij allerlei huidproblemen zoals huiduitslag, acne, eczeem, psoriasis en dermatitis.
  5. In rozijnen zitten de vitamines B en C en allerlei polyfenolen. Dit zijn plantenstoffen die een beschermende werking hebben op je hart en bloedvaten.
  6. Hoewel het ijzer uit planten iets minder wordt opgenomen dan dierlijk ijzer, draagt het wel bij aan de totale opname.
  7. Rozijnen verhogen je nierfunctie.

Rozijnen zitten vol met vitamine B en andere goede stoffen zoals, magnesium, kalium en polyfenolen. Een ander voordeel van het eten van rozijnen is dat de gedroogde druiven goed zijn voor uw hart- en bloedvaten. Het zijn de polyfenolen en de vitamine B die u beschermen tegen een te hoge bloeddruk.

Rozijnen geven je snel energie en ze bevatten vezels die goed zijn voor de spijsvertering. ‘Je darmen bewegen beter en houden meer vocht vast’, legt Lenssen uit. ‘Maar daar heb je pas echt baat bij als je er veel van eet en dan krijg je dus óók veel suiker binnen. Het blijft dus een afweging.’

Een klein handje, zo’n 25 gram, is volgens Lenssen een prima hoeveelheid. ‘Daarmee blijf je onder de 100 calorieën en krijg je toch wat voedingsstoffen binnen. Als topping in je kwark of salade is het gewoon hartstikke lekker én prima te passen in een gezond eetpatroon.’

Suikergehalte en matigheid

Ondanks deze gezondheidsvoordelen kunnen we er echter niet omheen. Druiven zijn namelijk op zich al zoet (16 gram suikers per 100 gram), maar wanneer ze gedroogd worden stijgt het aantal suikers per 100 gram nog veel meer (tot ongeveer 59 gram/100 gram).

Uiteraard zal een overdaad aan suikers je niet goed doen. Een teveel aan calorieën zorgt voor gewichtstoename. En fructose kan ook voor verteringsproblemen zorgen. Maar dat geldt voor elke stuk fruit, van een halve kilo pruimen ga je meestal ook niet lekker.

Anderzijds zijn deze fruitsuikers op een natuurlijke manier verpakt samen met vezels en allerlei plantenstofjes waardoor ze goed worden opgenomen en de glycemische index niet hoger is dan die van bruin brood of aardappelen. Al met al kunnen we concluderen dat het prima is om rozijnen met mate te verwerken in je eetpatroon.

Door een aantal krenten over je salade te strooien zal je vooral genieten van alle gezonde voordelen zonder last te hebben van de nadelen van een overdosis aan suikers. Het geheim zit hem zoals vaak in de dosering.

Als vervanger voor bijvoorbeeld snoep en koek is een klein handje rozijnen een prima alternatief. Maar natuurlijk moet je niet overdrijven! Ook gezonde suikers bevatten calorieën. En als je te veel calorieën inneemt ten opzichte van wat je verbruikt kom je aan, zo simpel is het. Zorg er dus voor dat alles wat je eet past binnen jouw caloriebehoefte.

Rozijnen en krenten passen zowel in allerlei zoete gerechten en gebak als in hartige maaltijden. Je kan aan bijna elke maaltijd of gerecht wel een handje rozijnen toevoegen.

Toch geldt ook voor het eten van rozijnen dat u wel maat moet houden. Ze bevatten namelijk een hoop calorieën; ongeveer 285 kilocalorieën per 100 gram. Gelukkig is een ander voordeel van rozijnen dat zij een hoge vezelconcentratie bevatten, waardoor u sneller een verzadigd gevoel krijgt dan bij het eten van bijvoorbeeld snoepjes.

Rozijnen klinken dus als een ideaal tussendoortje. Echter zijn rozijnen geen vervanger voor vers fruit. Tijdens het droogproces die een druif tot een rozijn maakt, gaat er namelijk veel vitamine C verloren.

Je bent niet de enige die denkt: het is fruit, dus het is gezond. Maar volgens Lenssen zit daar juist de valkuil. ‘Omdat rozijnen zo klein zijn en zoet smaken, eet je er snel te veel van. Dat maakt het minder geschikt als ‘gezonde snack’ in grote hoeveelheden.’

Soorten rozijnen

Rozijnen worden erg vaak in één adem genoemd met de krent. Dat is deels terecht, want het gaat in beide gevallen om gedroogde druiven, maar het verschil zit hem in het soort druif. Rozijnen worden gemaakt uit grote druifsoorten, krenten worden gemaakt uit kleinere druifsoorten, daar komt het zo’n beetje op neer. Krenten zijn daarom ook een stuk kleiner dan rozijnen. Ze worden meest gemaakt van de “ raison-de- korinthe” druif, dit is een klein donkerblauw druivenras aan de wijnstok.

De smaak van de krent verschilt iets met de smaak van een rozijn. De meest voorkomende druivenras die voor rozijnen worden gebruikt is de SULTANA druif. In supermarkten kun je vaak kiezen tussen blanke en blauwe rozijnen. Om te beginnen is er verschil dankzij het druivenras wat is gebruikt, de donkere rozijnen worden gemaakt van blauwe druifsoorten, en de blanke van witte druifsoorten.

Maar…..dat hoeft niet altijd het geval te zijn. Zoals je eerder hebt kunnen lezen worden druiven voor een tweede droogproces industrieel vaak bespoten met sulfiet. Dit zorgt ervoor dat de verkleuring minimaal blijft. Alhoewel de blanke rozijnen van vandaag lang niet zo “ oranje/ geel” kleuren als vroeger, zijn blanke rozijnen wel extra bewerkt.

Als je overgevoelig bent voor sulfieten of dit liever niet consumeert, dan kun je deze beter links laten liggen. Wil je het beste van het beste, dan adviseer ik je, om altijd voor biologische en ongezwavelde soorten te kiezen.

Soms kom je ongezwavelde/ biologische rozijnen tegen in de supermarkt, maar ook hier moet je goed op de ingrediënten letten., omdat er bijvoorbeeld wel ter conservering is gewerkt met olie. Dit gebeurt ook wel eens met de biologische varianten in de biowinkel, maar daar wordt maar minimaal gebruik gemaakt van een koud geperste zonnebloem olie, en bevatten ze nauwelijks vet. Het wordt meest zeer kort in de olie gedipt om klont-vorming te voorkomen. ( zo’n < 1% )

Wil je echt voor het allerbeste gaan, dan kun je kiezen voor biologisch / dynamische rozijnen.

Er zijn dus best een aantal soorten rozijnen verkrijgbaar. In Nederland kunnen we meest de SULTANA rozijnen vinden. En de krenten. Maar in biowinkels kun je bijvoorbeeld ook de zogenoemde BLUE THOMPSON rozijnen vinden, dit zijn mijn absolute grote favorieten. Ze worden ook wel eens zoete rozijnen genoemd.

Als je gaat voor de ongezwavelde biologische BLUE THOMPSON uit de biowinkel ben je “ in for a treat “ want dit zijn BY FAR de allerlekkerste rozijnen ter wereld! Zoete rozijnen worden zoeter, omdat ze langer worden gedroogd. Dit maakt de rozijnen een stukje zoeter, maar gek genoeg niet meteen een stuk rijker in suikers. Sterker nog, ze bevatten zelfs minder suikers dan Sultana rozijnen. ( afhankelijk van het soort druif en de productiewijze ) BLUE THOMPSON rozijnen worden ook wel gezien als de luxe soort rozijnen.

Wil je echt voor het beste kiezen, dan kun je in sommige biowinkels biologisch / dynamische Sultana rozijnen kopen.

Biologisch of niet?

Dan maar overstappen op biologische rozijnen? Kan, maar qua voedingswaarde maakt dat niet uit. ‘In de biologische variant zitten minder bestrijdingsmiddelen. Maar ook in niet-biologische rozijnen blijven de hoeveelheden onder de wettelijk veilige grenzen’, aldus Lenssen. ‘Wil je het echt zo puur mogelijk houden, dan is biologisch natuurlijk beter, maar je wordt echt niet meteen ziek van een gewone rozijn.’

Naast dat biologisch de beste keuze lijkt wat betreft zwavelen, worden niet-biologische rozijnen ook behoorlijk bespoten met pesticiden.

Zelf rozijnen maken

Ik maak regelmatig zelf mijn rozijntjes van biologische druiven in mijn voedseldroger. Voedsel drogen is anno 2021 erg hip and happening. Inmiddels hebben erg veel mensen een voedseldroger in huis. Dit biedt de mogelijkheid om zelf rozijntjes te maken. Het is een onwijs leuke bezigheid en je kunt zo zelf de regie in handen houden. Je kunt ook je rozijntjes zo groot of zo klein mogelijk maken als je wenst.

Ik heb een HENDI voedseldroger, daarin kun je vele platen biologische druiven drogen in een paar uur. Hoe langer, hoe kleiner de rozijnen worden en hoe zoeter ze gaan smaken. Ik hou zelf van vrij groot gehouden rozijnen, deze zijn niet heel erg zoet maar wel zoet genoeg. Het is echt kinderlijk eenvoudig. Alles wat je nodig hebt zijn biologische pitloze druiven, je kunt kiezen uit welke druifsoort je maar wenst, Deze verdeel je over de platen in je voedseldroger en zet de temperatuur op 70 *C. ( gemiddeld ) Voor de grootte rozijnen op de foto hou je ongeveer 7-9 uur drogen aan. Je moet zelf maar even bekijken wanneer jij ze goed genoeg vind. Daarna kun je de takjes / steentjes/ steeltjes verwijderen, en opnieuw zo’n 5 uur laten drogen.

Rozijnen in de keuken

Wij Nederlanders snoepen niet alleen graag van rozijnen, we bakken er ook graag mee. Wist je dat Amerikanen ons maar gek vinden, dat we overal rozijnen in stoppen?

Nederland is één van de landen die de meeste rozijnen consumeren, ook Turkije eet graag rozijnen. In de Turkse keuken zien we ook vaak rozijnen terug, net als in de Hollandse keuken. Denk maar eens aan oude traditionele recepten als boeren jongens en krentenbolletjes, die op de dag van vandaag nog steeds het meest verkochte brood-bolletje is in Nederland. Ook ik bak graag met rozijnen omdat ze ieder baksel nét even meer smaak en textuur geven.

Wat belangrijk is om te weten, als je met rozijnen wilt gaan bakken, is om deze altijd van te voren in water te laten weken en uitlekken. Hierdoor worden de rozijnen door de toename van vocht wat groter en verbranden ze niet tot minder in de oven.

Bestrijdingsmiddelen in rozijnen

Rozijnen bevatten gemiddeld 11,3 verschillende bestrijdingsmiddelen, blijkt uit onderzoek van foodwatch op basis van metingen van de NVWA.

Foodwatch analyseerde, na een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB), nog niet gepubliceerde metingen van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) naar bestrijdingsmiddelen in rozijnen. Volgens de voedselwaakhond blijkt daaruit dat ‘rozijnen misschien helemaal niet zo gezond zijn’.

Ze vonden tot 30 soorten gif per meting en in de periode 2018 - 2020 is het aantal bestrijdingsmiddelen in rozijnen bijna verdubbeld naar gemiddeld 11,3 soorten. Bij 15 metingen werden in totaal 45 soorten landbouwgif gevonden, waaronder residuen die reproductieverstorend, mogelijk kankerverwekkend of hormoonverstorend zijn. Bij één meting was er sprake van een wetsovertreding.

Foodwatch schrijft dat er volgens experts voldoende bekend is over mengseltoxiciteit van verschillende groepen bestrijdingsmiddelen. De voedselwaakhond roept de politiek op nu voorzorgsmaatregelen te nemen met betrekking tot de stapeleffecten van meerdere bestrijdingsmiddelen. Dit kan door bij de vaststelling van de maximale residu limiet (MRL) rekening te houden met stapeleffecten die al wel bekend zijn. Zijn die niet bekend, dan stelt foodwatch voor om uit voorzorg een veiligheidsfactor te introduceren en een maximum aantal verschillende residuen vast te stellen. De belangenbehartigingsgroep roept bovendien supermarkten op om een maximum van vijf pesticiden per product te gaan hanteren.

Het aanpassen van de wet staat overigens op de agenda in Europa, maar de vooruitgang gaat langzaam en naar verwachting duurt het nog een aantal jaar, aldus het Voedingscentrum in een reactie op de berichtgeving van foodwatch.

Wieke van der Vossen, expert voedselveiligheid en etikettering bij het Voedingscentrum, legt in haar reactie uit dat het gebruik van bestrijdingsmiddelen standaard is en dat ze bijvoorbeeld worden gebruikt om rozijnen te beschermen tegen schadelijke schimmels. Er worden verschillende onderzoeken gedaan naar de cumulatieve effecten, onder andere door het RIVM.

Van der Vossen: “Deze onderzoeken laten gelukkig zien dat als je rekening houdt met alle verschillende bestrijdingsmiddelen in onze voeding het nog steeds binnen de strenge normen valt. Volgens Van der Vossen is het veilig om je kind af en toe een handje rozijntjes als tussendoortje geven. “Maar zoals bij zo veel voedingsmiddelen; eet ze ook weer niet te veel of te vaak. Niet zozeer vanwege de resten bestrijdingsmiddelen, maar in rozijnen en ander gedroogd fruit zit veel suiker en zo krijgt je kind veel calorieën binnen.

labels:

Zie ook: