Spelt is een graansoort die al ontzettend lang gebruikt wordt. Er zijn aanwijzingen gevonden van speltgebruik zo’n 9000 jaar geleden! Om deze reden wordt het ook wel het ‘oergraan’ genoemd.

Speltproducten zijn tegenwoordig helemaal hip en bijna overal te koop. Mensen kopen speltproducten vaak vanwege de gezondheidsvoordelen die het moet opleveren, maar soms ook voor de smaak.

Wat is Spelt?

Spelt behoort tot het tarweras. Het tarweras bestaat uit vier verschillende granen, te weten tarwe, spelt, emmer en eenkoren. In Europa groeit er al meer dan 300 jaar spelt, terwijl het in Amerika pas in 1980 bekend werd.

Een speltkorrel is omgeven door een vliesje, net als de meeste soorten granen. Het omhulsel van een speltkorrel is alleen veel harder dan het omhulsel van bijvoorbeeld tarwe. Om deze reden is tarwe veel gemakkelijker te oogsten, het vliesje is er gemakkelijk af te halen.

De Voordelen van Spelt

Spelt kenmerkt zich door de zeer harde vacht die het graan beschermt tegen alle weersinvloeden, maar ook tegen parasieten en vervuiling. De harde vacht zorgt er dus voor dat spelt een hoge weerstand heeft tegen omgevingsfactoren. Daarnaast staat het tarwesoort er ook om bekend dat het in felle ecologische omstandigheden kan groeien, zonder het gebruik van een bestrijdingsmiddel. Tevens is spelt een geschikt gewas voor de biologische landbouw.

Als je de harde schil van een speltkorrel verwijdert, blijft een zacht kern over waar je brood, pasta, crackers of andere producten van kunt maken. De zachte kern is erg rijk aan vitaminen en mineralen, spelt bevat vooral veel B-vitamines. Daarnaast is spelt in vergelijking tot andere graansoorten erg eiwitrijk. Natuurlijk blijft het vooral uit koolhydraten bestaan, maar 100g spelt bevat meer eiwitten dan 100g graan.

  • Spelt is beter wateroplosbaar.
  • Spelt is rijk aan vezels waardoor het goed past in een dieet dat gericht is op afvallen.
  • Spelt kenmerkt zich als een sterke graansoort en kan in bijna alle omstandigheden groeien.
  • Het graan is makkelijk verteerbaar en verlaagt de kans op diabetes, maar ook verbetert het je cholesterolgehalte en houdt het je botten sterk.
  • Spelt bevat minder fructanen dan bijvoorbeeld tarwe.
  • Door de harde schil zijn de speltkorrels beter bestand tegen bijvoorbeeld insecten en andere kleine beestjes van buitenaf, waardoor ze goed te verbouwen zijn zonder het gebruik van bestrijdingsmiddelen.

Spelt is rijk aan vitamine B3 en bevat diverse mineralen, te weten; koper, fosfor, ijzer, magnesium en zink. Al deze voedingsstoffen zijn erg belangrijk voor ons lichaam.

Het consumeren van vezelrijk voedsel, zoals spelt, kan het risico op diabetes verminderen. Zo is uit onderzoek naar voren gekomen dat het eten van twee porties volle granen per dag het risico op diabetes type 2 kan verminderen. Mensen die al diabetes hebben kunnen ook baat hebben bij het consumeren van spelt. Zo kan het hen bijvoorbeeld helpen bij het beheersen van hun gewicht. Verder kan ook het risico op hartaandoeningen omlaaggaan. Het nuttigen van voedsel met oplosbare vezels, zoals spelt, kan de hoeveelheid cholesterol dat je lichaam in de bloedstroom opneemt, verminderen.

In spelt zitten verschillende mineralen die essentieel zijn voor het behoudt van gezonde botten. Zo bevat het zink, selenium, fosfor, magnesium en koper. Deze mineralen dragen ook bij aan het aanmaken van botweefsel. Naast dat deze mineralen alleen je botten sterk houden hebben ze ook andere voordelen voor je lichaam. Zo is zink belangrijk voor een goede werking van het afweer- en immuunsysteem. Selenium beschermt de rode bloedlichaampjes en cellen tegen beschadiging, maar is daarnaast ook belangrijk voor een goede werking van de schildklier. Fosfor geeft naast stevigheid aan je botten ook stevigheid aan je tanden.

De Nadelen van Spelt

  • Allereerst is het belangrijk om te weten dat coeliakie patiënten dit niet kunnen eten.
  • Wanneer je last hebt van een glutenintolerantie, is het niet handig dat je de speltproducten eet. Dit komt omdat er wel gluten in verwerkt zijn.
  • Het is wel een stukje duurder dan normaal brood.

Spelt is een graansoort en bevat meer voedingsstoffen dan tarwe. Het is daarnaast ook voedzamer, waardoor je minder snel weer trek krijgt. In spelt zitten wel gluten en is daarom niet geschikt voor mensen met een glutenallergie. Speltmeel kun je onder andere gebruiken voor het maken van brood, pasta, pannenkoeken of koekjes en het is een goede vervanging voor tarwemeel.

Coeliakie is een overgevoeligheid voor gluten. Bij deze auto-immuunziekte zorgen de gluten ervoor dat de darmvlokken beschadigd raken. Gluten zijn eiwitten die van nature voorkomen in veel graansoorten, waaronder spelt. Andere graansoorten die gluten bevatten zijn tarwe, gerst, durum en rogge. Spelt is dus niet glutenvrij. Wel bevat spelt minder gluten dan tarwe, maar voor mensen met coeliakie blijft het gevaarlijk om te eten. Ondanks dat er vaak wordt beweerd dat spelt wél glutenvrij is, dien je dus goed op te letten bij het kopen van je glutenvrije producten. Naast coeliakie kan iemand ook last hebben van een tarwe-allergie. Bij deze allergie kan er tevens geen spelt gegeten worden. Bij een tarwe-allergie reageert het lichaam namelijk op een eiwit dat alleen aanwezig is in tarwe of in de granen die familie zijn van tarwe, zoals spelt. Alternatieven voor tarwe bij deze allergie zijn schone haver, gerst en rogge.

Speltbrood versus Tarwebrood

In speltbrood zitten ongeveer evenveel eiwitten, vitaminen, mineralen, vezels en koolhydraten als in tarwebrood. Beide broden zijn dus even gezond, laat het voedingscentrum weten. Er kunnen wel kleine verschillen worden gevonden in bijvoorbeeld het eiwit- of vezelgehalte tussen speltbrood en tarwebrood. Deze verschillen kunnen ontstaan door factoren zoals het weer, de temperatuur en de grond waarop het graan verbouwd wordt. Wanneer je dan toch een gezonde keuze wil maken bij het eten van brood, kan je het beste kiezen voor een volkoren speltbrood of een volkoren tarwebrood.

Wanneer we tarwe vergelijken met speltgraan is het grootste verschil duidelijk te zien. De voedingsstoffen in het speltgraan bevinden zich allemaal in de speltkorrel. Dit is precies het tegenovergestelde van tarwe. Wanneer tarwe gemalen wordt zal het veel van de goede voedingsstoffen verliezen door dit proces. Wanneer spelt gemalen wordt, zal het overgrote deel van de goede voedingsstoffen aanwezig blijven.

Waar moet je op letten bij het kopen van speltproducten?

In de Nederlandse Warenwet is de definitie van speltbrood niet vastgelegd. Dat betekent dat een brood verkocht mag worden onder de naam ‘speltbrood’, ongeacht de hoeveelheid spelt dat verwerkt is in het brood. Het is daarom belangrijk om altijd goed de verpakking te controleren. Want al staat er speltbrood op de verpakking, dan wil dat niet zeggen dat het brood ook volledig van speltmeel gemaakt is.

De termen bloem en meel worden vaak door elkaar gebruikt, maar dat is onjuist. Voor meel geldt dat de hele korrel van het graan wordt gemalen, dit is dus inclusief vliesjes. Bij bloem wordt deze meel juist gezeefd, zodat er een witte bloem achterblijft. Een handig ezelsbruggetje hierbij is: meel is veel. Doordat meel onbewerkt is, zit speltmeel nog vol met vezels, B-vitamines en mineralen.

Conclusie

Kortom, spelt behoort dus tot het tarweras en kent daarom veel overeenkomsten met tarwe. Zo zit er slechts een klein verschil tussen speltbrood en tarwebrood.

labels: #Pannenkoeken #Pannenkoek

Zie ook: