Een tekort aan natrium, ook wel bekend als hyponatriëmie, komt weinig voor. Dit komt doordat keukenzout de belangrijkste bron is van natrium en aan vrijwel alle voedingsmiddelen is toegevoegd.
Natrium is een mineraal dat samen met chloride zout vormt. Natrium heeft verschillende functies in het lichaam. Belangrijk om te weten is dat het lichaam zelf geen natrium aanmaakt en maar een kleine hoeveelheid nodig heeft. Deze kleine hoeveelheid wordt gebruikt voor het geleiden van zenuwimpulsen, het samentrekken en ontspannen van de spieren en het behouden van een balans tussen water en mineralen.
In dit artikel bespreken we de oorzaken, symptomen en behandelingen van een te laag natriumgehalte in het bloed. Ook lees je waar natrium in zit.
Wat is Hyponatriëmie?
Hyponatriëmie is de wetenschappelijke term voor een te laag natriumgehalte in je bloed. Natrium helpt je spieren samentrekken, zorgt ervoor dat je zenuwen soepel werken, en regelt je vochtbalans. Hyponatriëmie duidt op een te laag natriumgehalte in bloed en kan het gevolg zijn van meerdere ziekten die vaak de longen (longziekten), lever (leveraandoeningen) of hersenen (hersenaandoeningen) treffen, hartproblemen zoals congestief hartfalen of gebruik van bepaalde medicijnen.
Normaalwaarde Natrium
Een normaalwaarde van natrium in het bloed ligt meestal tussen de 135 en 145 mmol/l. Is dit lager? Dan spreek je van een natriumtekort - oftewel hyponatriëmie. Het natriumgehalte in het bloed is normaal als het 135 tot 145 milli-equivalent per liter (mEq/L) is. Als het lager is dan 135 mEq/L, spreekt men van hyponatriëmie.
Oorzaken van een Natriumtekort
Een tekort ontstaat vaak wanneer er meer water wordt opgenomen dan er wordt uitgescheiden via de nieren. Dit zorgt ervoor dat het water zich ophoopt in het lichaam.
Een te lage natriumwaarde kan verschillende oorzaken hebben. Denk hierbij bijvoorbeeld aan diarree en/of braken, verlies van vocht door nierziekte of plastabletten, hartfalen of overmatig alcoholgebruik. Een natriumtekort kan de volgende oorzaken hebben:
- Uitdroging door bijvoorbeeld braken of diarree
- Verlies van natrium in de nieren door medicatie of door het slikken van XTC
- Bepaalde nierziektes
- Teveel vocht vasthouden door oedeem (vocht op plaatsen in het lichaam waar het normaal niet of nauwelijks zit) door bijvoorbeeld hartklachten zoals hartfalen of het nefrotisch syndroom (schade aan de filtertjes in de nier)
- Als je na uitdroging alleen maar water hebt gedronken zonder extra zout
- Hormonale afwijkingen zoals SIADH
- Nierafwijkingen
- Vertraagde werking van de schildklier
- Bierpotomanie (natriumtekort door overmatige inname van alcohol)
- Overmatig vochtverlies: Langdurig of intensief zweten door lichamelijke inspanning kan leiden tot natriumverlies, vooral als er niet voldoende zout wordt aangevuld.
- Nierproblemen en hartfalen: Aandoeningen zoals het nefrotisch syndroom, waarbij de nieren te veel eiwitten uitscheiden, of hartfalen kunnen leiden tot een onevenwichtige natriumbalans.
- Excessieve waterinname: Te veel water drinken in korte tijd, zonder voldoende zout binnen te krijgen, kan ook leiden tot een laag natriumgehalte.
Goed nieuws: een tekort aan natrium ontstaat zelden doordat je te weinig zout binnenkrijgt. Dit komt doordat keukenzout de belangrijkste bron van natrium is en veel voorkomt in voedingsmiddelen. De kans op een te hoge natriumwaarde is dan ook veel groter.
Symptomen van een Natriumtekort
Natrium is belangrijk voor het regelen van de vochtbalans in je lijf, de bloeddruk én voor een goede werking van de spier- en zenuwcellen. Een tekort aan natrium kan dan gevolgen hebben.
Symptomen verschijnen meestal wanneer het natriumgehalte in het bloed plotseling stijgt of daalt. Sommige mensen hebben zelfs helemaal geen symptomen, omdat ze al voor een langere tijd last hebben van een natriumtekort. De symptomen van hyponatriëmie kunnen bestaan uit:
- Misselijkheid en braken
- Vermoeidheid
- Hoofdpijn
- Verwardheid of sufheid
- Spierzwakte, krampen
- Spierspasmen
- Prikkelbaarheid
- Rusteloosheid
- Weinig energie, vermoeidheid
- Moeite met lopen
- Overgeven
- Epileptische aanvallen
- (in ernstige gevallen) epileptische aanvallen of zelfs coma
Deze symptomen hebben te maken met de functie van natrium in het lichaam. Natrium is nodig om de vochtbalans te handhaven en de bloeddruk op peil te houden. Daarnaast speelt natrium samen met kalium een rol in de werking van spieren en zenuwen.
Als de hoeveelheid natrium in bloed snel daalt, voelt iemand zich zwak en moe.
Ouderen met te weinig zout (natrium) in hun bloed vallen meer en hebben vaker botbreuken; zelfs bij een klein tekort.
Diagnose van een Natriumtekort
Het diagnosticeren van een natriumtekort begint vaak met een lichamelijk onderzoek en bloedonderzoek. In het bloed wordt het natriumgehalte gemeten en vergeleken met de normale waarden. Afhankelijk van de oorzaak kan er ook een urineonderzoek worden gedaan om de natriumuitscheiding in de urine te meten. Andere onderzoeken, zoals beeldvormende technieken of specifieke bloedtesten voor hormonen, kunnen worden uitgevoerd als de arts vermoedt dat er onderliggende aandoeningen zoals nierproblemen, het nefrotisch syndroom of hormonale stoornissen aanwezig zijn.
Daarom zal de (huis)arts bloedonderzoek en urineonderzoek uitvoeren om de diagnose te bevestigen. Ook zal de arts vragen stellen over je klachten en lichamelijk onderzoek uitvoeren.
Behandeling van een Natriumtekort
Denk jij dat je een natriumtekort hebt? Raadpleeg dan altijd de huisarts. Een tekort aan natrium mag namelijk niet te snel worden aangevuld, omdat dit kan leiden tot hersenschade.
De behandeling van een te laag natriumgehalte hangt af van de oorzaak. Als je te veel water drinkt, moet je mogelijk wat minder drinken en tijdens marathons kunnen sportdrankjes (die ook elektrolyten bevatten) uitkomst bieden. Bij gebruik van plaspillen kan de arts eventueel de behandeling aanpassen, zodat het natrium in je bloed weer wordt genormaliseerd. Als de hyponatriëmie plotseling opkomt en ernstig is, krijg je zo nodig vloeistoffen toegediend via een infuus zodat je snel natrium binnenkrijgt. Soms is een ziekenhuisopname nodig. Als je symptomen vertoont zoals hoofdpijn, misselijkheid of toevallen, kan de arts medicatie voorschrijven om deze problemen onder controle te houden.
De behandeling van hyponatriëmie is afhankelijk van de oorzaak en de ernst van het tekort:
- Aanvullen van natrium: Bij een acuut en ernstig tekort kan natrium via een infuus worden toegediend.
- Gebruik van medicijnen: Bij bepaalde medische aandoeningen die hyponatriëmie veroorzaken, kan een arts medicijnen voorschrijven om de natriumbalans te verbeteren.
- Veranderingen in het dieet: In sommige gevallen kan het aanpassen van de voeding een manier zijn om het natriumgehalte op peil te houden.
Prognose
Als je het snel oppikt, is herstel binnen handbereik. Als je de tekenen vroeg oppikt en naar de dokter gaat, is de kans op volledig herstel binnen een paar dagen groot. Met de juiste aanpassingen in je vochtinname, voedingspatroon, of misschien een beetje medicatie, ben je vaak al snel weer in balans en kun je weer vol energie de wereld tegemoet.
Chronische Hyponatriëmie
Als je lichaam je al langere tijd probeert te waarschuwen en de hyponatriëmie geleidelijk is ontstaan, spreken we van chronische hyponatriëmie. Dit komt vaak voor bij mensen met onderliggende aandoeningen, zoals nierproblemen of hormonale disbalans. Met de juiste behandeling en wat geduld is ook hier herstel mogelijk.
Acute Hyponatriëmie
Als je natriumgehalte plotseling en snel daalt, beland je in een urgentere situatie. Met de juiste, vaak snelle behandeling kunnen ook de ergste gevallen herstellen.
Langetermijngevolgen
In de meeste gevallen kom je na een aanval van hyponatriëmie helemaal terug op je normale niveau, zonder restschade. Maar als je natriumgehalte ernstig en voor een langere tijd verstoord is geweest, kunnen er soms blijvende gevolgen optreden. Denk aan geheugenproblemen of moeite met concentreren, vooral als je hersenen door de aandoening een flinke klap hebben gekregen.
Hoe krijg je Natrium binnen?
Over het algemeen zal je door een normaal voedingspatroon niet snel een natriumtekort oplopen. Keukenzout is namelijk de grootste bron van natrium. Ongeveer 80% van de Nederlandse bevolking krijgt meer zout binnen dan de maximale hoeveelheid.
Eet een uitgebalanceerd dieet: Zorg voor een dieet dat natuurlijke bronnen van natrium bevat, zoals vis, noten en zuivel.
Preventie van een Natriumtekort
Hyponatriëmie kan meestal voorkomen worden door aandacht te besteden aan een gezonde balans tussen vocht- en natriuminname.
- Eet een uitgebalanceerd dieet: Zorg voor een dieet dat natuurlijke bronnen van natrium bevat, zoals vis, noten en zuivel.
- Pas op met excessief water drinken: Hoewel hydratatie belangrijk is, kan het drinken van te veel water de natriumbalans verstoren, vooral als je geen zout aanvult.
labels:
