Iedereen heeft wel een zak aardappelen in de voorraadkast liggen. Niet zonder reden, want we zijn in Nederland echte aardappeleters en de meeste van ons eten het minstens eenmaal per week. Toch kan het gebeuren dat je de piepers in de voorraadkast vergeet. Zonde, want voordat je het weet hebben ze uitlopers en moet je ze weggooien. Of is dat wat overdreven?

Wat zijn uitlopers?

Wanneer je aardappels even laat liggen of in een te warme omgeving bewaart kunnen ze uitlopers krijgen. Dit zijn de jonge scheuten van de plant waaruit zich een nieuwe plant vormt. Leuk voor als je aardappelen wil kweken in je eigen tuin maar anders ontzettend onhandig. Je aardappels zien er namelijk in een keer een stuk minder smakelijk uit en voor veel mensen is dit reden om ze weg te gooien. Maar is dat eigenlijk wel nodig?

Solanine: Een natuurlijke gifstof

Elke aardappel bevat solanine, een stof die de knol beschermt tegen schimmels, insecten en wormen. Het is een natuurlijke gifstof, die onder invloed van licht ontstaat in de schil en in de uitlopers van de aardappelen. Je kunt het herkennen aan de groene plekken op aardappels. In tomaten kan trouwens een verwante stof voorkomen: tomatine. Dit komt uitsluitend voor in onrijpe (groene) tomaten.

Zowel solanine als tomatine zijn giftig in grote hoeveelheden. Ze werken in op het zenuwstelsel en de spijsvertering. Je kunt er bijvoorbeeld buikpijn, diarree, slaperigheid en lusteloosheid van krijgen. Ook wordt gezegd dat deze stoffen een negatieve invloed hebben op je gewrichten. De gifstoffen worden nauwelijks afgebroken door verhitting.

Het solaninegehalte van aardappelen kan overigens sterk variëren. Voor aardappelen is er een toegelaten maximumgehalte vastgesteld. Dit is 20 milligram solanine per 100 gram aardappel.

Kun je aardappelen met uitlopers nog eten?

Ja en nee. Enerzijds klopt het dat je de uitlopers van aardappels beter niet kunt eten. Ze bevatten namelijk solanine, een giftige stof waarmee de aardappel zich beschermd tegen schimmels en insecten. Anderzijds is het wat overdreven om de hele aardappel weg te gooien. Je kunt de uitlopers namelijk heel goed afsnijden en de rest opeten.

Gelukkig kun je uitgelopen aardappels nog gewoon eten, dus weggooien is niet nodig. Ze zijn als ze gekiemd zijn vaak wel wat taaier en bevatten minder vitamines. De solanine zit met name in de uitlopers, als je die ruim wegsnijdt is er niets aan de hand. Schil bovendien bruine, beurse en groene plekjes goed weg, ook wanneer de aardappels in de schil worden gegeten.

Solanine is namelijk alleen in hele grote hoeveelheden giftig. Je kan dus gerust een hele gezinszak friet opeten zonder bang te zijn voor buikklachten.

Hoe aardappelen bewaren?

Voorkomen is echter beter dan genezen en daarom is het slim om aardappels op de juiste manier te bewaren. Zo kun je volgens het Voedingscentrum de aanmaak van uitlopers voorkomen. Het beste kun je aardappels op een donkere, droge en koele plaats bewaren. Te hoge temperaturen zorgen namelijk voor uitlopers. Ook kunnen uitlopers ontstaan door een te grote hoeveelheid vocht. Een droge, koele en donkere voorraadkast is dus een must.

Bewaar aardappelen bij voorkeur op een droge, koele en donkere plek. Tussen de 7 en 10 graden Celsius is ideaal voor aardappelen. Denk hierbij aan plekken als een berging, garage of kelder. En ook de afsluiting van licht en zon is van belang. Komt er teveel licht bij de aardappelen? Dan krijgen ze groene plekken.

De beste plek om ze te bewaren? Op een koele, droge en donkere plek. Denk bijvoorbeeld aan een kelder of berging.

Aardappels over?

Een andere manier om uitlopers te voorkomen, is door je aardappels niet te lang te bewaren. Na ongeveer twee tot vier weken hebben ze de beste tijd gehad en doe je er goed aan om de overgebleven aardappels lekker op te eten. Misschien wel het makkelijkste wat je kunt doen met overgebleven aardappels is de aardappels opbakken in de pan. Of iets uitdagender: frittata of gnocchi maken. Nog steeds aardappels over?

Wat te doen met uitgelopen aardappels?

Als je uitgelopen aardappels liever niet opeet, dan kun je ze altijd nog poten. Zo hoef je niets weg te gooien en heb je binnen een paar maanden je eigen verse aardappelen.

Zet een lege potgrondzak of juten zak op een beschut plekje waar hij minstens 4 uur per dag zon krijgt en beschermd is tegen regen en vorst. Vul de zak met een dikke laag potgrond (ca. 20 cm). Duw twee tot drie aardappelen op gelijke afstand van elkaar in de aarde met de scheuten omhoog. Bedek de aarde. Geef de aardappelen na het potten meteen water. Blijf daarna regelmatig water geven. De aarde moet altijd vochtig aanvoelen, maar het water mag er niet bovenop staan.

Na een kleine week komen de eerste scheuten tevoorschijn. Laat deze groeien tot ze ongeveer 15 cm hoog zijn. Vul dan een laag van 10 cm aarde bij. Vul zo om de drie weken aan met aarde tot de plantzak vol is. Na enkele maanden kun je oogsten. Snijd de zak open en haal je aardappelen eruit.

Tips om aardappelen vers te houden en voedselverspilling te verminderen

  • Koop aardappelen eens rechtstreeks bij de boer. Heerlijk, als ze net geoogst zijn. De aardappelen bevatten dan ook nog geen uitlopers.
  • Spring op de fiets om een kilootje te kopen en neem van die handige katoenen groentenzakjes mee. Dat scheelt weer verpakkingmateriaal.
  • Bewaar aardappelen niet te lang, in het donker en niet te warm, bij voorkeur in de kelder of kelderkast. Dan komen er niet zo snel uitlopers aan de aardappelen.
  • Eet je aardappelen in de schil, neem dan daarvoor zo vers mogelijke aardappelen zonder uitlopers.

labels: #Aardappel

Zie ook: